او از مخالفان و حتی دشمنان خویش، به عنوان «دوستان» نام می‌بُرد!

پایگاه اطلاع‌رسانی پژوهشکده تاریخ معاصر؛
آشنایی شما با زنده‌یاد آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی به چه دوره‌ای بازمی‌گردد؟
بسم الله الرحمن الرحیم. آشنایی من با مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی و خانواده ایشان، مربوط به پیش از پیروزی انقلاب اسلامی است. این آشنایی پس از تأسیس نظام اسلامی، به دلیل مناسبات کاری افزایش یافت. پس از آنکه آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب به شهادت رسیدند و حضرت امام ایشان را به‌عنوان امام جمعه شیراز و سپس نمایندگی خود در استان فارس منصوب کردند، بنده نیز که در آن دوران پاسدار بودم، به‌عنوان محافظ ایشان انتخاب شدم. این همکاری و مصاحبت، تا پایان حیات آن فقید سعید ادامه یافت.

خصوصیات اخلاقی آیت‌الله حائری را قدری توصیف کنید.
ویژگی بسیار مثبت و مهم آقای حائری، حساسیت نسبت به بیت‌المال بود؛ که همواره تلاش داشتند آن را به فرزندانِ خود هم منتقل کنند. ایشان با وجود مشغله‌های فراوان در دوران مسئولیت، برای تربیت فرزندان وقت کافی صرف و تلاش می‌کردند که با آنان صحبت و حتی با خُردسالانشان بازی کنند! مرحوم حائری نه‌تنها نسبت به تربیتِ فرزندان خود، که حتی نسبت به مدرسه و دوستان آنها نیز بسیار حساس و مراقب بودند. علاوه بر این، خصلتی که در سیره آقای حائری خودش را نشان می‌داد، دغدغه‌ای بود که نسبت به فقرا و افراد مستمند نشان می‌دادند. در بسیاری از شب‌ها، به مناطق محروم شهر می‌رفتند و بین آنها اقلام غذایی و وسایل زندگی توزیع می‌کردند. جالب است بدانید که بسیاری از آنها، حتی نمی‌دانستند که آقای حائری کیست و مسئولیتش چیست؟ علاوه بر این و در دوره امامت جمعه، بسیاری از مردم برای حل اختلافات خویش، به مرحوم حائری مراجعه و ایشان هم سعی می‌کردند هر دو طرف را به گذشت و بخشش ــ چیزی که رویکرد خودشان بود ــ دعوت و با شنیدن صحبت‌های آنان، مشکل را حل کنند. در حل و فصل اختلافاتی این‌چنین، تبحر ویژه‌ای داشتند. فضایل ایشان، زیاد بود.

ایشان هزینه‌های دفتر و حتی معاشِ خویش را به‌خصوص در سال‌های پایانی عمر که هیچ مسئولیتی نداشتند، چگونه تأمین می‌کردند؟
تأمین این هزینه‌ها، به‌ویژه از آن جنبه که آیت‌الله حائری حساسیت‌های خاص خودشان را دراین‌باره داشتند، بسیار سخت بود. در نهایت برای حل این موضوع، به ایشان پیشنهاد کردم که هدیه‌ها یا حق‌الزحمه‌هایی را که برای سخنرانی‌ها خدمتشان داده می‌شود قبول کنند تا کمکی برای تأمین این هزینه‌‌ها باشد. بنابراین هزینه‌های زندگی ایشان در سال‌های پایانی عمر، از همین طریق و نیز به واسطه تدوین و انتشار آثارشان تأمین می‌شد. البته فرآیند تدوین این آثار، پس از رحلتشان شتاب گرفت و از آن استقبال زیادی هم شد.

زنده‌یاد آیت‌الله حاج شیخ محی‌الدین حائری شیرازی در کنار عده‌ای از پاسدارانِ سپاهِ شیراز (دهه 1360)

در سال‌هایِ آغازین انتصاب آیت‌الله حائری به‌عنوان
یک بار در محوطه شاهچراغ، عده‌ای جلو آمدند و قصد تعرض به ایشان [: آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی] را داشتند، اما ایشان به‌هیچ‌وجه واکنش تندی نشان ندادند. فشار جمعیتِ آنان به‌گونه‌ای بود که مرحوم حائری را به سوی یک دَر که قفل بود، فرستادند؛ تا جایی که حتی قفلِ آن دَر نیز شکسته شد! با وجود این، ایشان بسیار صبور بودند و از هر گونه برخورد سلبی با مخالفان و منتقدان پرهیز می‌کردند
امام جمعه شیراز، چالش‌ها و مشکلات فراوانی در برابر ایشان قرار داشت. قدری از آن روزها برایمان بگویید.
آقای حائری نسبت به این مسائل، با گذشت و بزرگواری برخورد می‌کردند. یک بار در محوطه شاهچراغ، عده‌ای جلو آمدند و قصد تعرض به ایشان را داشتند، اما ایشان به‌هیچ‌وجه واکنش تندی نشان ندادند. فشار جمعیتِ آنان به‌گونه‌ای بود که مرحوم حائری را به سوی یک دَر که قفل بود، فرستادند؛ تا جایی که حتی قفلِ آن دَر نیز شکسته شد! با وجود این، ایشان بسیار صبور بودند و از هر گونه برخورد سلبی با مخالفان و منتقدان پرهیز می‌کردند. از سوی دیگر، از حمایت حضرت امام خمینی(ره) برخوردار بودند و این کمی تحمل شرایط را راحت‌تر می‌کرد. در دوران اوج‌گیری اختلافات، حضرت امام آیت‌الله جنتی را برای بررسی موضوع به شیراز فرستادند و گزارش کاملی برای عرضه به حضورِ امام تنظیم شد، اما آقای حائری به آقای جنتی گفتند اگر انتقال این موارد موج آزردگی خاطر امام می‌شود، من راضی نیستم به سمع ایشان برسد! آقای حائری مخالفان خود را به‌عنوان دوستان خویش خطاب می‌کردند و می‌گفتند: «دوستان ما، روزی به اشتباه خود پی خواهند برد؛ فقط باید قدری صبر کنیم». ایشان به‌شدت امام را دوست داشتند و حاضر بودند به خاطر ایشان همه حملات را به جان بخرند، اما ناراحتی آن بزرگوار را نبینند. این علاقه و محبت، بعد از رحلت حضرت امام، نسبت به رهبر معظم انقلاب اسلامی ادامه یافت و در مقاطع حساس خودش را نشان داد.

ایشان چندین بار، از سمت امام جمعه‌گی شیراز استعفا داده بودند. علت این استعفاها چه بود؟
غیر از آخرین استعفا، استعفاهای پیشین، چه در دوره حضرت امام و چه در دوره رهبری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، پذیرفته نشد. در این آخرین مورد، وقتی من خودم علتِ امر را از ایشان پرسیدم، پاسخ دادند که عذری دارند و مریضی هم فشار بسیار زیادی به ایشان آورده و دیگر نمی‌توانند مسئولیت را ادامه دهند. ایشان احتیاط داشتند که در آن شرایط، دیگر نتوانند این مسئولیت را مانند سابق به انجام برسانند و دِینی پیدا کنند. آقای حائری در استفاده از امکانات دنیوی، به‌خصوص در غذا خوردن و میزانِ استراحت کردن، احتیاط و وسواس داشتند و اطرافیان خود، مخصوصا کارمندان تیم حفاظت را نیز، ملزم به رعایت‌ِ این احتیاط‌ها می‌کردند. گاهی پیش می‌آمد که نیروهای حفاظت خسته و گرسنه می‌شدند و من اعتراض آنها را به آقای حائری منتقل می‌کردم. ایشان می‌گفتند: «من خودم کَم غذا می‌خورم، ولی اعضای تیم حفاظت راحت باشند!».

آغاز و انجامِ طرح «فلاحت در فراغت» را روایت کنید.
یکی از طرح‌هایی که آیت‌الله حائری در شیراز اجرا کردند و البته موجب شایعات دامنه‌داری شد و حتی آن بزرگوار و اطرافیان را در معرض تهمت زمین‌خواری قرار داد، طرح «فلاحت در فراغت» بود. در این طرح تعدادی زمین بلااستفاده که از منابع طبیعی مجوز داشت، مورد بهره‌برداری قرار گرفت. این زمین‌ها را به خانواده‌های شهدا، جانبازان، آزادگان و مردم ساکن در همان منطقه، واگذار کردند، اما برخی از آنان، بعدا این زمین‌ها را به افراد دیگری فروختند! در این اتفاق، از حسن اخلاق و صفای قلبِ مرحوم حائری ــ که به‌زودی به کسی بدبین نمی‌شد ــ سوءاستفاده شد و طبعا نوعی بی‌تقوایی صورت گرفت، اما این موضوع، هیچ ارتباطی با آقای حائری و فرزندانشان نداشت و نه ایشان و نه خانواده‌شان، کوچک‌ترین نفعی از این زمین‌ها نبردند. مرحوم حائری به‌قدری نسبت به بیت‌المال حساس بودند که به هیچ عنوان از محل وجوهات شرعیّه برای دفترشان هزینه نمی‌کردند چه رسد به زمین‌هایی که برای تقسیم میان مردم درنظر گرفته شده و جزء حق‌الناس به‌شمار می‌رفتند.

پرونده آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی

https://iichs.ir/vdcd9s0x.yt0956a22y.html

ایده جشن‌های ۲۵۰۰ساله را نخستین‌بار چه کسانی مطرح کردند؟

دغدغه او، استفاده از توان مردم برای آبادی کشور بود

او از مخالفان و حتی دشمنان خویش، به عنوان «دوستان» نام می‌بُرد!

برگزیدگان چهارمین دوره جایزه کتاب انقلاب اسلامی به‌زودی اعلام می‌شوند

در بسیاری از علوم، به مددِ مطالعه شخصی تبحّر یافت

او از مخالفان و حتی دشمنان خویش، به عنوان «دوستان» نام می‌بُرد!