او اعتقاد داشت که تولید فکر باید اولویت نخستِ ما باشد

پایگاه اطلاع‌رسانی پژوهشکده تاریخ معاصر؛
با زنده‌یاد آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی، در چه تاریخی و چگونه آشنا شدید؟
بسم الله الرحمن الرحیم. آشنایی ما، در دوره پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و از جلسات چهارشنبه‌شب‌ مسجد شمشیرگرهای شیراز آغاز شد. موضوعاتی که مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی در این جلسات مطرح می‌کردند حول محور «ولایت فقیه» و در آن زمان بسیار حساسیت‌برانگیز بود؛ به همین علت، ساواک مزاحمت‌های بسیاری را برای ایشان و اهالیِ این مسجد ایجاد می‌کرد. آقای حائری تا مدت‌ها پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولیت‌ها و به تبع آن مشغله‌های متعددی داشتند که فرصت برگزاریِ آن کلاس‌ها و جلسات را به ایشان نمی‌داد، اما هیچ‌گاه از موضوعِ تربیت نیرو غافل نبودند و عمده سخنرانی‌های کشوری و حتی بین‌المللی‌شان، به این موضوع اختصاص داشت.

مزاحمت‌هایی که به آن اشاره کردید، به کدامین شیوه‌ها اعمال می‌شد؟
به‌دفعات، به مسجد حمله و اقدام به بازداشت افراد می‌کردند. با این رفتار خود، می‌خواستند آنجا را تعطیل کنند و یا دست کم از رونق بیندازند. خودِ آیت‌الله حائری نیز، چندین بار بازداشت شدند. یک بار که ایشان از زندان آزاد شده بودند، ما در منزل ایشان حضور داشتیم. در همان لحظات مأموران ساواک آمدند، محل را محاصره و حدود چهل نفر از افراد جلسه را بازداشت و حتی عده‌ای را تا سه سال زندانی کردند! آنها سپس در گزارشات خود، از این اقدام به‌عنوان «انحلال بزرگ‌ترین محفل مخالفین رژیم» نام بردند! این در حالی بود که در آن جلسات، درباره مباحث علمی و فکری بحث می‌شد.

درباره محتوای این جلسات، قدری توضیح دهید.
در بخشی از این مجالس، مرحوم حائری تفسیر قرآن داشتند که عمدتا بر آیاتِ جهاد متمرکز بود. علاوه بر این و به صورت خلاصه، در خصوص افکار امام خمینی(ره) هم صحبت و آنها را تبیین می‌کردند. در این اواخر و پس از سال‌ها که این جلسات دوباره برقرار شدند، تأکید فراوانی بر حفظ وحدت میان نیروهای انقلاب داشتند. اصول‌گرایان و اصلاح‌طلبان را مانند دو زبانه یک زیپ می‌دانستند که باید هماهنگ با هم عمل کنند و هر دو به دردِ نظام اسلامی می‌خورند. ایشان صبغه نظریه‌پردازیِ خویش و خصلت ابتکار را تا آخر حفظ کرده بودند.

آیت‌الله حائری در عرصه اندیشه‌پردازی، چه جایگاهی داشتند و ایده‌های خود را چطور ارائه می‌کردند؟
ایشان ــ همان‌طور که رهبر معظم انقلاب هم در پیام خود اشاره داشتند ــ به‌واقع شخصیتی متفکر بودند. همیشه می‌گفتند: «باید از اندیشه‌های دیگران استفاده

کرد، اما خودمان هم باید فکر و تولید داشته باشیم». بر همین اساس و برای سخنرانی‌های خود، بیش از آنکه مطالعه داشته باشند، تفکر و تأمل می‌کردند. هیچ‌گاه متن آماده‌شده، با مقدمه و مؤخره‌ای که معمولا سخنرانان دارند، نداشتند و سخنرانی خود را با استفاده از مطالبی که از پیش در ذهن پالایش کرده بودند، پیش می‌بردند. آثاری که هم‌اینک از ایشان منتشر می‌شود تا حدودی ابدائات ایشان را نشان می‌دهد.

به شمه‌ای از دغدغه‌های ایشان در حوزه مسائل فرهنگی اشاره کنید.
آیت‌الله حائری در خصوص موضوع خانواده و تربیت فرزند، دیدگاه‌های منحصربه‌فردی داشتند؛ که آنها را در همایش‌های آموزش و پرورش و برای مسئولین تربیتی و پرورشی مطرح می‌کردند. نگاه ایشان دراین‌باره، الگومحور بود. معتقد بودند که والدین و مربیان و به‌طور کلی کسانی که با تربیت نسل نو سروکار دارند، ابتدا باید خود یک الگو باشند، تا بتوانند به نحو مؤثر بر آنها تأثیر بگذارند. ایشان همواره تلاش می‌کردند سخنانشان جرقه‌ای در ذهن مخاطب ایجاد و او را وادار کند که خود به دنبال حل مسئله برود و مطالعات شخصی داشته باشد. همین سبکِ در ارائه مطالب نیز، برای ایشان جذابیت فراوانی آفریده بود. در ایام دفاع مقدس و به تشویق حضرت امام(ره)، به یک مبلغِ دفاع مقدس تبدیل شده بودند و در جبهه‌ها حضور پیدا و برای رزمندگان صحبت می‌کردند. بخشی از این سخنرانی‌ها، بعدها توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیاده شد و به صورت کتاب درآمد.

زنده‌یاد آیت‌الله حاج شیخ محی‌الدین حائری شیرازی در حال سخنرانی (دهه 1370)

ایشان به مقوله «هنر» از چه منظری می‌نگریستند و تا چه میزان بر خلاقیت‌ها در این عرصه تأکید می‌کردند؟
ایشان در دوره امامت جمعه و پس از آن، همواره جلساتی را با هنرمندان برگزار می‌کردند و روی مسئله نشاط عمومی تأکید زیادی داشتند. همیشه افراد را به کشف و شکوفایی استعدادهای خود تشویق می‌نمودند. خودشان نیز در عرصه حافظ‌شناسی و در نگاه کلی شعرِ فارسی و غیرِ فارسی، سخنان فراوانی برای گفتن داشتند. بیست برنامه از ایشان، با محوریت حافظ و شعر او ضبط شده است. مرحوم حائری حافظه‌ای بسیار قوی داشتند که حتی در دوران کهولت نیز از آن کاسته نشده بود. شعرهایی را به خاطر داشتند که آنها را در دوران کودکی حفظ کرده بودند. این حافظه، فراوان به کمک سخنرانی‌هایشان می‌آمد.

به عنوان واپسین سؤال، قدری درباره هدف آیت‌الله حائری از تأسیس مؤسسه «وفاق» و اینکه تاکنون چه آورده‌هایی داشته است توضیح دهید.
مؤسسه وفاق سال‌ها قبل و به پیشنهاد خودِ آیت‌الله حائری و با هدف انجام فعالیت‌های فرهنگی و خصوصا تربیتی ایجاد شده است. ساختمان مؤسسه را یکی از دوستان در اختیار قرار داد و ما فعالیت‌های خود را در آن آغاز کردیم. فعالیت‌های ما، بیش از آنکه صرفا یک کار اجرایی باشد، خط‌دهی و سیاست‌گذاری برای سازمان‌های دولتی و مردم‌نهاد، در بحث خانواده و تربیت فرزند و به‌طور کلی امور تربیتی است. این مؤسسه تاکنون، بیش از بیست جلد کتاب در زمینه‌ تربیت به چاپ رسانده و به مجموعه‌هایی نظیر آموزش و پرورش و بنیاد شهید نیز، مشاوره‌های عملی ـ تخصصی ارائه کرده است. شخص مرحوم حائری، نسبت به مسائل تربیتی و فرهنگی اهتمام ویژه‌ای داشتند و یکی از محورهای سخنانشان در نشست با خانواده‌ها، به‌خصوص خانواده شهدا، همین موضوع بود.

پرونده آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی

https://iichs.ir/vdcd5s0x.yt0996a22y.html

در بسیاری از علوم، به مددِ مطالعه شخصی تبحّر یافت

سردار سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی در آینه تصاویر(6)

گفت: راضی نیستم که برای دفاع از من، وحدتِ جامعه مخدوش شود

چرا ساعد مراغه‌ای اسرائیل را به رسمیت شناخت؟

وقتی ترازوی سیاست خارجی کج شد

او اعتقاد داشت که تولید فکر باید اولویت نخستِ ما باشد