در میانه روایتهایی که از دل تاریخ بیرون میآیند، گاهی مرز میان پژوهش و ستایش مخدوش میشود. برخی تاریخنگاران یهودی، در خوانشی خاص از دوره پهلوی، رضاشاه را همسنگ کوروش و محمدرضاشاه را همتراز داریوش نشاندهاند؛ روایتی که بیش از آنکه بازتاب واقعیت تاریخی باشد، پرسشهایی جدی درباره انگیزهها، منافع و کارکرد سیاسی تاریخنگاری بهمیان میآورد
پایگاه اطلاعرسانی پژوهشکده تاریخ معاصر؛ در همانندسازی دوره هخامنشی با پهلوی، تاریخنگاران یهودی هم نقش مؤثری ایفا کردند. حبیب لوی در کتاب «تاریخ یهود» خود در مقایسه رضاشاه با کوروش و داریوش با محمدرضا نوشته است:
سلطنت این پادشاه بزرگ (رضاشاه) انقلاب عظیمی در بهبود وضع آزادی و آسایش یهودیان ایران پدید آورد و اگر گفته شود که زمان رضاشاه کبیر برای یهودیان ایران نظیر زمان کوروش کبیر و عصر فرزند او محمدرضا، نظیر عصر داریوش اول گردید، راه اغراق نپیمودهایم. آزادی یهودیان ایران و اجرای اعلامیه بالفور، که در زمان رضاشاه کبیر بود، و اجتماع پراکندگان در عصر محمدرضاشاه این دو نظر را تأیید و تقویت میکند. ملت ایران و خصوصا یهودیان ایران، دین بزرگی نسبت به این شاهنشاه عظیمالشأن دارند.[1]

کنگره بزرگداشت کوروش هخامنشی توسط یهودیان ایرانی وابسته به اسرائیل
شماره آرشیو: 413-139ح
[1] . رضا زارع،
ارتباط ناشناخته، تهران، موسسه مطالعات
تاریخ معاصر، صص 305-306.