پژوهشکده تاريخ معاصر 13 آبان 1394 ساعت 9:24 https://www.iichs.ir/fa/gallery/3339/2/تحریم-تنباکو -------------------------------------------------- عنوان : تحریم تنباکو -------------------------------------------------- افتخار بلارشک متن :   در تاریخ ایران شاهد وقایع تأسف‌باری می‌باشیم، وقایعی که در اثر بی کفایتی پادشاهان رخ داده بالاخص در دوران قاجار، از قبیل اعطای امتیازات و سرمایه‌های مملکت به بیگانگان. ناصرالدین شاه یکی از پادشاهانی بود که به دلیل اسراف و تبذیر خود و درباریان و استقراض از خارجه به این امر مبادرت می‌ورزید، وی در تاریخ 28 رجب 1308هـ . ق. امتیاز انحصار توتون و تنباکو را به مدت 50 سال به سرگرد جرالد اف. تالبوت یکی از نزدیکان سالسبوری نخست‌وزیر انگلستان اعطا نمود و در عوض رشوه‌هایی به نامبرده و اطرافیانش از جمله امین‌السلطان صدراعظم و کامران میرزا نایب‌السلطنه پرداخت شد. پس از انعقاد قرارداد مردم ایران به مخالفت پرداختند و از مراجع دینی در این باره کمک خواستند، آیت‌الله میرزا محمدحسن شیرازی حکم حرام بودن استعمال توتون و تنباکو را صادر نموده و آن را به منزله محاربه با امام زمان (عج) دانست و بالاخره در اثر حمایت بی شائبه مردم از فتوای مزبور و قطع ایادی اجانب در ایران شاه مجبور به لغو امتیاز شد.   از میان اسناد موجود در رابطه با تحریم تنباکو 12 صفحه گزینش شده است که حاکی از استفتا از آیت‌الله میرزای شیرازی، صدور حکم مذکور از سوی نامبرده و تأیید آن توسط شیخ فضل‌الله نوری و حمایت مردم از اجرای حکم است. ناصرالدین شاه نارضایتی خود را از مبارزات مردم در تلگرافی به ظل‌السلطان علناً گوشزد می‌نماید و در صورت عدم همکاری مردم با کمپانی موردنظر تهدید به اتخاذ تصمیم دیگری می‌نماید نهایتاً مجبور به لغو امتیاز می‌شود و ناصرالملک را مأمور رسیدگی به خسارات کمپانی رژی می‌نماید، میرزای شیرازی بلامانع بودن استفاده توتون و تنباکو را منوط به رفع امتیاز اعلام می‌کند.