پژوهشکده تاريخ معاصر 23 خرداد 1402 ساعت 15:14 https://www.iichs.ir/fa/news/24814/۲۳-خرداد-۱۳۴۶ -------------------------------------------------- عنوان : ۲۳ خرداد ۱۳۴۶ -------------------------------------------------- ساواک این مدارس را مراکز فساد می‌داند!/ «شعبه هواپیمایی ایران در بیروت ویران شد»/ «کمک‌های مردم به اعراب در شیر و خورشید سرخ متمرکز می‌شود»/ برای پس گرفتن اورشلیم از اسرائیل؛ شوقیری از شاه استمداد کرد!/ ملاقات سفیر شوروی با وزیر خارجه/ انتصابات وزارت دارایی/ رئیس خبرگزاری آلمان در ایران/ «بسته شدن کانال سوئز در صادرات نفت ایران تأثیری نداشته است»/ بازگشت رئیس بانك مركزى/ لایحه حمایت معلولین تقدیم مجلس شد/ قاتلی اعدام شد/ آشنایی با وابسته مطبوعاتی سفارت آلمان/ تاکسی‌داران تبریزی برای شکایت به تهران آمدند! متن : ساواک این مدارس را مراکز فساد می‌داند! بر اساس یک سند ساواک به تاریخ ۲۳ خرداد ۱۳۴۶ «محترما به عرض می‌رساند ساواک قم طی ارسال گزارشی اشعار می‌دارد مدارس فیضیه و دارالشفاي قم که تحت نظر آیات‌الله گلپایگانی و شریعتمداری اداره می‌شود، مرکز فساد و پخش اعلامیه‌های مضره می‌باشد و مسئول اداره امور مدارس مزبور شخصی به نام احمد غروی می‌باشد و با آنکه کرارا با وی ملاقات به عمل آمده مع‌هذا حاضر به اجرای خواسته‌های ساواک نشده است». این سند می‌افزاید: «ساواک محل اضافه نموده به منظور کنترل اعمال و رفتار طلاب و جلوگیری از هرگونه پیشامد احتمالی در آینده و همچنین در اختیار گرفتن مسئول اداره مدارس مورد بحث پیشنهاد می‌گردد چون درس طلاب تعطیل شده و اکثرا به شهرستان‌های خود عزیمت نموده‌اند با استفاده از این فرصت و اینکه مدارس مذکور جزء متعلقات اوقاف می‌باشد لذا از طرف تولیت آستانه قم به عذر آنکه قصد تعمیر حجرات این مدارس را دارد آنها را تخلیه و پس از تعمیر، هر حجره را با پلاک آهنی مشخص و با نظارت اوقاف محل و سرپرست آیات مزبور در اختیار طلاب قرار گیرد و از طرفی شخص دیگری را که ساواک معرفی نماید جهت رسیدگی امور مدارس مورد نظر انتخاب شود». در «نظریه» این سند آمده است: با توجه به اینکه اقدام در مورد پیشنهاد ساواک قم در عمل مواجه با اشکالات زیادی خواهد شد چنانچه قصد کنترل طلاب و نفوذ در داخل آنان و اطلاع از فعالیت‌های احتمالی طلاب باشد می‌توان با جلب نظر آیات‌الله شریعتمداری و گلپایگانی نسبت به تعویض غروی و انتخاب شخص واجد شرايطی که مورد اطمینان باشد اقدام نمود. اخذ هر نوع تصمیم موکول برای عالی است.[1]   «شعبه هواپیمایی ایران در بیروت ویران شد» روزنامه «اطلاعات» در گزارشی نوشت: گزارشی که از بیروت واصل گردیده حاکی است که پیش از ظهر روز شنبه جمعی از عوامل نشاندار و مزدور جمال عبدالناصر که در بیروت هستند به دفتر شرکت هواپیمای ملی ایران حمله کردند و تمام در و پنجره‌های بزرگ رو به خیابان و در و پنجره‌های داخل شعبه شرکت و همچنین میز و صندلی، ماشین‌های تحریر و دستگاه‌های تلفن و هر چه وجود داشت شکستند و دفتر نمایندگی را به صورت ویرانه‌ای درآوردند و از آن محوطه خارج شدند.   «کمک‌های مردم به اعراب در شیر و خورشید سرخ متمرکز می‌شود» روزنامه «اطلاعات» نوشت: دیروز اطلاع دادیم که هم‌وطنان عزیزی که بخواهند به آسیب‌دیدگان کشورهای عربی كمك نمايند، می‌توانند کمک‌های نقدی و جنسی خود را به وسیله شعب شیر و خورشید سرخ ایران در سراسر کشور اهدا نمایند تا بلافاصله با وسایل مجهز شیر و خورشید سرخ به کشورهای عربی ارسال شود. هم‌وطنان نیکوکار انسان‌دوستی نیز که طی دیروز و امروز به وسیله تلفن و یا نامه آمادگی خود را برای دادن كمك به وسيله «اطلاعات» اعلام داشته و با این مؤسسه تماس گرفته‌اند، می‌توانند به همین ترتیب عمل نمایند و کمک‌های جنسی و نقدی خود را به وسیله شیر و خورشید سرخ و حساب‌های بانکی آن اهدا کنند، توضیح اینکه دریافت این کمک‌ها به وسیله مؤسسه «اطلاعات» و بعد انتقال آنها به شیر و خورشید سرخ موجب صرف وقت اضافی می‌گردد و در ارسال کمک‌ها برای آسیب‌دیدگان تأخیر می‌شود، درحالی‌که تحویل مستقیم آنها به شیر و خورشید سرخ، که مرجع انجام این گونه امور خیریه می‌باشد، موجب تسریع در ارسال كمك به ممالک عربی خواهد بود.[2]   برای پس گرفتن اورشلیم از اسرائیل؛ شوقیری از شاه استمداد کرد! «آسوشیتد پرس» ۱۳ ژوئن از قاهره گزارش داد: احمد شوقیری، رئیس سازمان نجات فلسطین، طی پیامی از شاهنشاه ایران و رهبران پاکستان، افغانستان، ترکیه، مالزیا و گینه تقاضا کرده که کمک کنند تا قوای اسرائیلی اورشلیم را تخلیه کنند. روزنامه «النوار» ضمن چاپ این مطلب نوشته که شوقیری از اسرائیل خواسته که با اسرای سازمان نجات فلسطین مانند اسرای جنگی رفتار کنند. [3]   ملاقات سفیر شوروی با وزیر خارجه سخنگوی وزارت امور خارجه اظهار داشت: آقای زایتسف، سفیر دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، در دربار شاهنشاهی ساعت ۹:30 صبح دیروز در کاخ وزارت امور خارجه حضور یافت و با آقای اردشیر زاهدی، وزیر امور خارجه، ملاقات کرد.   انتصابات وزارت دارایی امروز از طرف وزیر دارایی انتصابات زیر در وزارت دارایی انجام گرفت: آقایان محمود روح‌الامینی، مدیر کل اموال دولتی، دکتر تقوی مدیر کل مالی وزارت اقتصاد به مدیریت کل عالی وزارت پست و تلگراف، دکتر قاسم مشایخی رئیس و ذی‌حساب وزارت اطلاعات، محمدعلی پرویز رئیس و ذی‌حساب هواپیمایی کشوری، عباس دستوری رئیس و ذی‌حساب اداره حسابداری بنگاه شبمیائی، عباس بحرینی ذی‌حساب بنگاه هواپیمایی به ریاست حسابداری و ذی‌حساب سازمان کل قند و شکر، عبدالعلی نور به ریاست حسابداری وزارت اقتصاد.   رئیس خبرگزاری آلمان در ایران آقای بهمن شاهنده به ریاست خبرگزاری آلمان در ایران منصوب شد. آقای بهمن شاهنده تحصیلات خود را در رشته روزنامه‌نگاری و علوم سیاسی در انگلستان به پایان رسانیده و در چند سال اخیر در مطبوعات ایران فعالیت داشت.   «بسته شدن کانال سوئز در صادرات نفت ایران تأثیری نداشته است» «خبرگزاری فرانسه» ۱۲ ژوئن از تهران گزارش داد: بسته شدن کانال سوئز هیچ گونه تأثیری در صادرات نفت ایران از راه جزیره خارك و بندر معشور نکرده است. بارگیری نفت از بندر آبادان هم به طور عادى جريان دارد و دولت بغداد به راهنمایان عراقی در شط‌العرب [اروندرود] اطلاع داده است که آزادی کشتی‌رانی در این راه آبی بین‌المللی را تأمین کنند. بر اثر بسته شدن کانال سوئز راه نفت‌کش‌های اروپایی، که برای بازگیری نفت عازم خليج فارس هستند، خیلی طولانی شده است؛ با این وجود كارشناسان نفتی می‌گویند ظرفیت بهره‌برداری از منابع نفتی و همچنین ظرفیت بنادر ایران طوری است که می‌تواند پاسخگوی درخواست‌های اضافی نفت شود.   بازگشت رئیس بانك مركزى آقای مهدی سمیعی، رئیس بانک مرکزی که جهت مذاکره با مقامات بانک جهانی به واشنگتن عزیمت کرده بود، شب گذشته به تهران بازگشت. وی در این سفر پیرامون امکان اخذ وام از بانک جهانی مذاکراتی انجام داد.   لایحه حمایت معلولین تقدیم مجلس شد ساعت 4 بامداد امروز جلسه علنی مجلس شورای ملی به ریاست آقای دکتر شفیع‌الامین، نایب‌رئیس، تشکیل گردید. در جلسه امروز مجلس شورای ملی آقای معتمدی، معاون وزارت کار و امور اجتماعی، لایحه تأسیس «انجمن توان‌یابی» را تقدیم داشت. به موجب این لایحه افراد معلول به کارهای مناسب گمارده می‌شوند. در این جلسه شور دوم لایحه مواد غذایی و آرایشی و بهداشتی و لایحه انتشار اوراق قرضه بانك كشاورزی انجام شد و این دو لایحه به مجلس سنا ارسال گردید. هنگام رسیدگی به شور اول لایحه مشارکت ایران در کنسرسیوم بين‌المللي استفاده از ماهواره‌های مصنوعی مخابراتی پیشنهاد فوریت شد و مورد تأيید قرار گرفت و پس از تصویب به مجلس سنا فرستاده شد.   قاتلی اعدام شد روزنامه «اطلاعات» نوشت: سحرگاه امروز قاتل ٤٢ ساله‌ای به نام ناصر مقدم، اهل رامهرمز که چهار سال قبل داماد و پدر داماد خود را با تبر به قتل رسانده بود، در محوطه زندان شهربانی اهواز به دار آویخته شد. ناصر مقدم پس از ارتکاب قتل در دادگاه خوزستان محاکمه و به اعدام محکوم شد. وی از دادگاه فرجام خواست و پرونده به دادرسی دیوانعالی کشور ارسال، ولی حکم اعدام وی ابرام گردید و صبح امروز رأی دادگاه درباره او اجرا شد.   آشنایی با وابسته مطبوعاتی سفارت آلمان عصر دیروز برای آشنایی با آقای دکتر شمیدت، وابسته مطبوعاتی جدید سفارت آلمان، ضیافتی در منزل آقای گران، کاردار سفارت، بر پا بود که در آن عده‌ای از روزنامه‌نگاران و شخصیت‌های خارجی شرکت داشتند.   تاکسی‌داران تبریزی برای شکایت به تهران آمدند! بامداد امروز حدود ۱۸۰ اتومبیل تاکسی و کرایه تبریز در برابر میدان بهارستان و مجلس شورای ملی اجتماع کردند و نمایندگان آنها شکایتی تسلیم مقامات مجلس شورای ملی نمودند. تاکسی‌ها و کرایه‌های تبریز به نمایندگی از طرف تاکسی‌ها و کرایه‌های آن شهر، که با اجرای طرح تازه تاکسی‌رانی بیکار شده‌اند، به مركز آمده و از مجلس شورای ملی می‌خواستند که به شکایت آنها رسیدگی نماید. رانندگان این تاکسی‌ها برای تظلم به طور دسته‌جمعی از تبریز به پایتخت حرکت کرده‌اند.[4]     پي‌نوشت‌ها:   [1] . پایگاه‌های انقلاب اسلامی، مدرسه فیضیه به روایت اسناد ساواک، ص 468. [2] . اطلاعات، ۲۳ خرداد ۱۳۴۶، صص 1 و ۱۷. [3] . همان، ص ۲۰. علیرغم ظاهرسازی‌های ریاکارانه در کمک ایران به اعراب پس از جنگ شش‌روزه اعراب و اسرائیل، پهلوی در مدت جنگ و پس از آن همواره مخفیانه نیازهای اسرائیل را تأمین می‌کرد. بامداد 5 ژوئن 1967م، جنگنده‌های رژیم صهیونیستی طی یک عملیات غافلگیرانه و از پیش تعیین‌شده و تأیید آمریکایی‌ها، از مرزهای هوایی سه کشور مصر، سوریه و اردن گذشتند و به مدت دو ساعت تمام و مداوم پایگاه‌های هوایی این سه کشور را به شدت مورد حمله قرار دادند که به این ترتیب، سومین جنگ بزرگ رژیم اشغالگر قدس و کشورهای عربی آغاز شد، که طی این درگیری و جنگ شش‌روزه (تا 10 ژوئن 1967م) اراضی زیادی را به‌دست آورده که تا حال نیز جزء مناطق اشغالی به حساب می‌آید. ایران در این برهه تولید نفت خود را افزایش داده و خوراک نفتی اسرائیل را به وفور در دستور کار خود قرار داده بود، آن‌چنان‌که قبل و پس از جنگ شش‌روزه هم به دلیل تحریم‌هایی که از سوی اعراب در مقابل اسرائیل اعمال شده بود به عنوان تنها تأمین‌کننده منابع نفتی اسرائیل درآمد زیادی را از آن خود کرد و اتحاد مخفی و پشت پرده خود را با اسرائیل حفظ و پایدار نمود. بنا به مصالح آن زمان تمامی کشورهای عرب اصرار داشتند تا انتقال نفت ایران از طریق خطوط انتقال لوله سوئز صورت گیرد و هیچ انتقالی از طریق خط لوله ایلات ـ عسقلان انجام نشود، اما ایران بار دیگر این موضوع را نادیده گرفت و تصمیم کشورهای صادرکننده نفت عرب در منطقه را جدی قلمداد نکرد. گرچه بعدها بهبود روابط میان ایران و مصر بین سال‌های 1967 تا 1970 مصری‌ها را امیدوار می‌کرد که ایران به تصمیم کشورهای عرب منطقه احترام بگذارد، اما ایران خود به‌وضوح متوجه این امر بود که هرگونه نزدیکی بیش از حد و اندازه به مصری‌ها و حرکت در راستای تأمین خواسته‌های آنها به قطع روابط و آغاز مناظرات و مشاجرات جدی با طرف اسرائیلی منجر خواهد شد. پس از گذشت بیش از پنجاه سال از جنگ شش‌روزه در سال 2013 روزنامه «هاآرتص» به مطلب جالبی اشاره می‌کند که «شاه ایران از مهم‌ترین اشخاصی بود که اسرائیل را به جنگ 1967 تحریک کرد و این جنگ تأثیر زیادی در نزدیکی دو طرف داشت. مخصوصا پس از اینکه مصر کانال سوئز را بست و مانع صدور بخش اعظمی از نفت ایران به اروپا شد که این اتفاق باعث شد تا اسرائیل، شاه ایران را برای تأسیس خط لوله ایلات ـ عسقلان تشویق کند؛ خط لوله‌ای که نفت ایران را از دریای سرخ به دریای مدیترانه منتقل می‌کرد و به گونه‌ای کانال سوئز را دور می‌زد. پس از بازگشایی کانال سوئز بود که کارآیی این خط لوله غیراقتصادی شد و آخرین باری که از این خط لوله استفاده شد در اواخر سال 1978 بود». پهلوی هیچ‌گاه در آن برهه زمانی سعی نمی‌کرد روابط تجاری خود با اسرائیلی‌ها را بیش از حد و به طور کامل علنی نماید تا حساسیت اعراب را با احساسات ضداسرائیلی آنها برانگیزد. تا سال 1967م ایران در کنار اعراب و مصر قرار داشت. این موضع ایران بعد از سفر ملک فیصل، پادشاه عربستان، در دسامبر 1965 به تهران و یا حتی عبدالرحمن عارف، رئیس‌جمهور عراق، در مارس 1967 به‌وضوح احساس می‌شد. حتی پس از بیانیه‌ای که از سوی یک مقام رسمی حکومت ایران در آستانه جنگ شش‌روزه منتشر شد، بر جهت‌گیری ایران به سمت کشورهای عرب و مواضع نزدیک تهران با قاهره به‌شدت تأکید شده بود، اما واقعیت چیز دیگری بود و جنگ شش‌روزه همه چیز را تغییر داد و شرایط سیاسی نوینی در غرب آسیا ایجاد کرد. [4] . اطلاعات، ۲۳ خرداد ۱۳۴۶، صص ۱۷ و 20.