وقایع ۱ شهریور ۱۳۴۸ | نفوذ ساواک در قم، حریق مسجدالاقصی و متروی تهران

برنامه ساواک برای کشف حجاب در قم از طریق نفوذ در آموزش و پرورش!

بر اساس یک گزارش ساواک به تاریخ 1 شهریور 1348 درباره آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی «سیدمحمد موسوی واعظ از تهران نامه‌ای جهت نام‌برده بالا به قم ارسال و در آن قید نموده راجع به رئیس آموزش و پرورش قم اخیرا اقدام تازه کرده‌ام و تا ده روز آینده عوض خواهد شد و شخصی باایمان به جای او اعزام می‌گردد. در خاتمه نام‌برده اضافه نموده که مدت یک سال است آقای حسن نوری، از بزرگان و شخصیت‌های شیعه در کشور لیبی، از ارادتمند برای بازدید از وضع مسلمانان و پایگاه اقلیت شیعه دعوت کرده است و من روز سه‌شنبه عازم لندن هستم که از آنجا به اتفاق آقای خراسانی و آقای آل علی به لبنان سفری خواهم کرد».
در «نظریه امنیت داخلی» این سند آمده است: مفاد گزارش منبع صحیح است. اقدامات رئیس آموزش و پرورش از بدو ورود به این منطقه مورد اعتراض روحانیون بوده است و چنانچه با این عجله منطقی رئیس آموزش و پرورش تعویض شود، تجری آنان افزوده خواهد شد و فردی که به جای ایشان مشغول کار شده بایستی قبلا روشن شده و به مسائل و برنامه‌های آینده از جمله «کشف حجاب» در قم وقوف داشته باشد و کاملا در اختیار ساواک قرار گیرد در غیر این صورت موفقیتی در اجرای برنامه‌های آینده حاصل می‌گردد هدایت رئیس آموزش و پرورش در این قبیل مسائل کاملا ضروری است.[1]

«فاجعه آتش‌سوزی مسجدالاقصی، ملل اسلامی را در وحشت فرو برده است»

«خبرگزاری فرانسه» از سازمان ملل متحد گزارش داد: نمایندگان ۲۴ کشور اسلامی از جمله ایران، افغانستان، الجزایر، اردن، پاکستان، ترکیه، عربستان سعودی، مصر و یمن، نامه‌ای به این مضمون درباره حادثه آتش‌سوزی مسجدالاقصی به عنوان اوتانت، دبیرکل سازمان ملل متحد و رئیس شورای امنیت، ارسال داشته‌اند:
«ما امضاکنندگان این نامه به نام دولت‌های متبوع خود، توجه اعضای سازمان ملل متحد را به حادثه وخیمی که روز ۲۱ اوت ۱۹۶۹ در اورشلیم روی داده و در جریان آن مسجدالاقصی یکی از مقدس‌ترین اماکن اسلامی در اثر آتش‌سوزی جنایتکارانه به‌شدت آسیب دید، جلب می‌کنیم. این حقیقت که حادثه حریق مسجد در هنگامی صورت گرفته است که اورشلیم تحت اشغال نظامی مقامات اسرائیل قرار دارد، ملت‌های ما را مملو از وحشت ساخته است. اماکن مقدس اسلامی مظهر برادری معنوی مردان خداست و به همین جهت یقین داریم که بی‌حرمتی به مقدسات یکی از مذاهب، موجب وحشت و ملال مومنین سایر مذاهب می‌شود.
از این رو دولت‌ها و ملت‌های ما اطمینان دارند که همه دولت‌ها و همه ملت‌هایی که پایبند ارزش‌های معنوی هستند، در این غم و اندوه با ما سهیم خواهند بود.
ما از سازمان ملل متحد درخواست می‌کنیم که در اطراف این حادثه تحقیقات کامل به عمل آورد و از تکرار نظایر آن و بی‌احترامی به اماکن مقدسه اورشلیم جلوگیری کند. ما ضمنا از سازمان ملل متحد درخواست می‌کنیم که مفاد قطعنامه‌های مورخ 1968 و 1969 شورای امنیت در مورد شهر اورشلیم به مورد اجرا گذاشته شود و از دولت اسرائیل درخواست شود که بی‌درنگ به اقدامات خود برای تغییر دادن وضع اورشلیم پایان دهد. ما درخواست می‌کنیم که رونوشت این نامه بین تمام اعضای شورای امنیت توزیع شود».
نمایندگان ۲۴ کشور ضمنا درخواست کرده‌اند اقداماتی به عمل آید تا نمایندگان کشورهای اسلامی بتوانند در محل، تحقیقاتی پیرامون خسارات وارده به عمل آورده، برنامه‌ای برای تجدید ساختمان بنای مسجد تهیه کنند.[2]

اعلامیه دربار شاهنشاهی

اعلامیه دربار شاهنشاهی درباره حادثه ناگوار بروز آتش‌سوزی در مسجدالاقصی واقع در اورشلیم، پنجشنبه شب بدین شرح انتشار یافت:
«مسجدالاقصی قبله اول اسلام و مسلمانان که نبی اکرم صلوات‌الله و سلامه علیه به پیشوایی مسلمانان جهان به طرف آن نماز گذارد و به عبادت پرداخت و بعد از حرم مقدس خدا، کعبه، قبله دوم و زیارتگاه مردم جهان بوده و تربت متبرک رسولان خداست، دچار آتش‌سوزی شده است. طبیعی است که قلوب مسلمانان جهان جریحه‌دار است و همه مسلمانان به اتفاق در این سانحه داغدارند و به یقین به جبران آن اقدام خواهند کرد.
شاهنشاه آریامهر امر فرمودند از طرف ملت مسلمان ایران به جهانیان اعلام شود که شاه و ملت ایران مثل هر مسلمانی در جبران این حریق پیش‌قدم است و به سهم خویش، هزینه تعمیر مسجدالاقصی قبله دوم مسلمانان را با افتخار بر دوش می‌گیرند. وزارت امور خارجه مأموریت دارد که با دول اسلامی برای تعمیر مسجدالاقصی تماس بگیرد و از راه سازمان ملل متحد تسهیلات لازم را برای این کار فراهم آورد».
وزیر دربار شاهنشاهی ــ اسدالله علم [3]

پیام ملک حسین به شاه

جراید امروز کشور همچنین نوشتند: طبق اظهار سخنگوی دربار شاهنشاهی، اعلیحضرت ملک حسین، پادشاه اردن هاشمی، درباره حادثه اسف‌انگیز آتش‌سوزی مسجدالاقصی در اورشلیم پیامی به پیشگاه شاهنشاه آریامهر مخابره کرده‌اند که پاسخ لازم از طرف شاهنشاه آریامهر به امّان مخابره شده است.[4]

علمای تهران درباره حریق مسجدالاقصی اظهار نظر کردند

بر اساس گزارش جراید امروز کشور حریق مسجدالاقصی قلب همه مسلمانان جهان، علی‌الخصوص ملت مسلمان ایران را جریحه‌دار کرده است. امروز نیز در محافل تهران و شهرستان‌ها، صحبت از این حادثه تأثرانگیز بود و هیجانی توأم با ناراحتی در بین مردم ایجاد شده است.
درباره آتش‌سوزی مسجدالاقصی، روحانیون تهران اظهار نظرهایی کرده‌اند. آقایان علمای تهران ضمن اظهار تأسف از این واقعه، درباره سابقه تاریخی و اهمیت این مسجد برای مسلمانان جهان مطالبی به شرح زیر بیان داشتند:
حضرت آیت‌الله تقوی شیرازی امروز در مورد آتش‌سوزی مسجدالاقصی گفت: «این مسجد در زمان حضرت داود و سلیمان، دو پیامبر بزرگ پیش از میلاد مسیح، ساخته شده و بنایی است که در همه جهان مورد احترام صاحبان مذاهب و ادیان بوده است. در قرآن کریم آیه‌ای در شأن مسجدالاقصی نازل شده و پیامبر اسلام پیش از معراج از مسجدالحرام به مسجدالاقصی سیر کرده و معراج از آنجا آغاز شده است».
آیت‌الله تقوی شیرازی گفت: «این مسجد و معبد در سراسر جهان مورد احترام همگان بوده و تجاوز به حریم مسجد، مصیبت بزرگی است و مسجدالاقصی نیز در سراسر جهان مورد احترام همه مردم صاحبان ادیان و مذاهب بوده و به آتش کشیدن چنین مرجع مقدسی، نشانه بی‌اعتنایی به معتقدات و مقدسات مردم جهان است».
حضرت آیت‌الله تقوی اظهار داشت: «از زمان ساختمان مسجدالاقصی تا حال، هر صاحب قدرتی در طریق تحکیم بنیان مذهب و شناساندن خداوند، در تجهیز و تکمیل ساختمان مسجد اقدام کرده است و این اولین مرتبه‌ای است که دیده می‌شود آن را آتش کشیده و قلوب چهارصد میلیون نفر مسلمان جهان را جریحه‌دار کرده‌اند».

کشف عامل آتش‌سوزی

حضرت آیت‌الله نوری، یکی از مجتهدین معروف تهران، امروز گفت: «جامعه روحانیت تهران در مقام تحقیق برآمده‌اند و می‌خواهند پس از کشف و شناختن عامل آتش‌سوزی این مسجد، اقدامات لازم را به عمل آورند».
آیت‌الله نوری گفت: «مسجدالاقصی تنها معبدی است که مذاهب یهود، نصاری و اسلام در آنجا با یکدیگر پیوستگی دارند.[5]

عامل آتش‌سوزی مسجدالاقصی دستگیر شد

«خبرگزاری فرانسه» و «آسوشیتدپرس» از اورشلیم گزارش دادند: حریقی که روز پنجشنبه در مسجد بزرگ اقصی در قسمت قدیمی شهر اورشلیم روی داد، سراسر عالم اسلام را به‌شدت تکان داده و موج عظیمی از خشم و نفرت در کلیه کشورهای مسلمان جهان به پا کرده است.
رئیس پلیس اورشلیم دیشب در یک مصاحبه مطبوعاتی اعلام داشت: عامل آتش‌سوزی مسجد، که نه عرب است و نه یهودی، توسط مأمورین انتظامی بازداشت شده است.
وی گفت: «مردی که مسجد را آتش زده، یک نفر مسیحی استرالیایی به نام مایکل ویلیام روهن است».
آتش‌سوزی در ساعت ۷:15 بامداد روز پنجشنبه آغاز شد و در ساعت ۱۰:45 کاملا خاموش شد و قسمتی از ساختمان مسجد در این حادثه خراب گردید.[6]

تظاهرات

خبر حریق مسجدالاقصی هیجان و ناراحتی شدیدی در سراسر کشورهای اسلامی به‌وجود آورده است. در اورشلیم، بلافاصله پس از انتشار خبر، اعراب به تظاهرات ضد اسرائیلی دست زدند و در شهر مقررات منع عبور و مرور برقرار گردید. تظاهرکنندگان، اسرائیل را متهم می‌کردند که عمدا مسجد را آتش زده است.
تظاهرات فوق‌العاده شدید بود به‌طوری که مقامات اسرائیلی ناگزیر به اعلام حکومت نظامی گردیدند و مأمورین برای متفرق کردن مردم به تیراندازی هوایی پرداختند. دیروز در اورشلیم، کلیه مغازه‌ها بسته بودند و شهر به صورت شهر مردگان درآمده بود. پلیس اسرائیلی کاملا مراقب بود، اما جوانان مسلمان در هر گوشه دست به تظاهرات می‌زدند. اوضاع اورشلیم فوق‌العاده بحرانی است و مردم مسلمان به تظاهرات خود ادامه می‌دهند. جوانان می‌کوشند که صفوف پلیس را در هم شکنند. مغازه‌ها همچنان در اورشلیم و نابلس بسته‌اند.
در الخلیل نیز مانند اورشلیم، اعتصاب عمومی جریان دارد. موج ناراحتی و عصیانی که در میان اعراب مناطق اشغالی و کشورهای اسلامی به‌وجود آمده، این خطر را به‌وجود آورده که اوضاع خاورمیانه را به‌کلی دگرگون سازد.

ستیزه‌جویی اسرائیل

در امّان، ملک حسین ضمن یک پیام مهیج رادیویی از سلاطین و رؤسای جمهوری کشورهای عربی و جهان اسلامی دعوت کرد که بی‌درنگ و مشترکا برای پایان دادن به ستیزه‌جویی اسرائیل اقدام کنند. ملک حسین گفت: «اسرائیل پس از آنکه فلسطین و قسمت‌های بزرگی از سرزمین‌های همجوار را اشغال کرد، اکنون به اماکن مقدس اسلامی حمله می‌کند».
پادشاه اردن گفت: «شنیدن خبر حریق یکی از مقدس‌ترین اماکن اسلامی، مرا سخت دچار آشوب و هیجان ساخته است. این حادثه شوم نه تنها وجدان اعراب و مسلمانان جهان را ناراحت می‌کند، بلکه همه جهانیان را به تشویش و هیجان آورده است. این حادثه ما را وادار می‌کند که کوشش خود را برای دفاع از میراث خود و اماکن مقدسه اسلامی دو چندان کنیم».
ملک حسین گفت: «از هنگام خلافت عمر در اوایل قرن هفتم تا دوران اشغال سرزمین‌های عربی از طرف اسرائیل، مسلمانان همیشه برای دفاع از معتقدات مذهبی خود قربانی‌هایی داده‌اند، ولی امروز ما شاهد انهدام اماکن مقدس و اشغال سرزمین‌های عربی هستیم بدون آنکه قدرت دفاع داشته باشیم».

اسرائیل مسئول است

از طرف دیگر، بهجت تلهونی، نخست‌وزیر اردن، بلافاصله پس از اطلاع از حریق مسجدالاقصی، هیئت دولت را به جلسه فوق‌العاده دعوت کرد تا هرچه زودتر اقداماتی در سطح عالی برای مبارزه با اسرائیل به عمل آید.
از طرف دیگر، کمیته آزادی اورشلیم به ریاست مرادی الخطیب، شهردار سابق اورشلیم، تشکیل جلسه داده و اعلام داشت که اسرائیل مسئول آتش‌سوزی مسجدالاقصی است.

جنایت تنفرآور

ملک حسین، پادشاه اردن هاشمی، نیز در پیام خود به رئیس شورای امنیت نوشته است که مقامات اسرائیل در جنایت تنفرآور حریق مسجدالاقصی مسئولیت مستقیم دارد.
دیشب گروهی از نمایندگان کشورهای عربی عضو سازمان ملل متحد برای بررسی اوضاع فلسطین، به دنبال آتش‌سوزی مسجدالاقصی تشکیل جلسه دادند.
رشید کرامی، نخست‌وزیر لبنان، دیشب در یک مصاحبه مطبوعاتی اظهار داشت که اسرائیل با حمله به مسجدالاقصی به‌طور غیرقابل‌تصوری از حدود خود قدم فراتر گذاشته است.
وی گفت: «این اقدام اسرائیل عکس‌العمل فوق‌العاده شدید و خطرناکی در جهان اسلام به‌وجود خواهد آورد. در این عکس‌العمل، مسیحیان نیز با مسلمانان همکاری خواهند کرد».
وی گفت: «پیروان کلیه مذاهب باید برای پایان دادن به وحشیگری این کشور به‌اصطلاح اسرائیل، دست اتحاد به یکدیگر بدهند». شیخ حسن الخالد، مفتی لبنان، از تمام مسلمانان لبنان درخواست کرد که به عنوان اعتراض علیه آتش‌زدن مسجدالاقصی دست به اعتصاب بزنند. اتحادیه‌های کارگری لبنان فورا با این تقاضا موافقت کردند.
دیشب در مراسم نماز جمعه، که در مساجد لبنان برگزار شد، وعاظ به‌شدت به جانسون، رئیس‌جمهوری سابق، و پرزیدنت نیکسون حمله کردند و گفتند: «صهیونیست‌ها در مسئولیت آتش‌زدن مسجدالاقصی تنها نبودند، بلکه آنهایی که ارتش اسرائیل را با هواپیماهای فانتوم تجهیز می‌کنند، در حریق مسجدالاقصی مسئولیت دارند».
از طرف مفتی بزرگ سوریه نیز ضمن پیامی از اوتانت، دبیرکل سازمان ملل متحد، خواسته شد که هرچه زودتر برای حفظ اماکن مقدس اسلامی اقدامات فوری به عمل آورد و ترتیبی بدهد که مفاد قطعنامه سازمان ملل متحد در مورد شهر اورشلیم به مورد اجرا گذاشته شود.

فاجعه بزرگ

در پاریس، وزارت امور خارجه فرانسه اعلام داشت که دولت فرانسه از حریق مسجدالاقصی در اورشلیم عمیقا متأثر شده است. در اعلامیه اضافه شده است: «منشأ این حادثه هرچه باشد، دولت فرانسه معتقد است که این حادثه دردناک، لزوم حل فوری و عادلانه مسائل مربوط به خاورمیانه را ایجاب می‌کند».
دولت انگلیس نیز عمیقا از فاجعه حریق مسجدالاقصی اظهار تأثر کرد، ولی از هر گونه تفسیر رسمی در مورد این حادثه خودداری نمود. سخنگوی وزارت امور خارجه انگلیس اظهار داشت: «به نظر ما این یک فاجعه بزرگ است، ولی عجالتا وزارت امور خارجه گزارش‌های دقیقی درباره چگونگی این حادثه دریافت نکرده است».
دولت ایتالیا نیز تأسف عمیق خود را از فاجعه حریق مسجدالاقصی اعلام داشت. خبرگزاری خاورمیانه گزارش داد که دولت ایتالیا دراین‌باره یک پیام همدردی به دولت مصر مخابره کرده است. در شهر بن، ویلی برانت، وزیر کشور آلمان فدرال، اعلام داشت که جمهوری آلمان غربی حاضر است برای تجدید بنای مسجدالاقصی کمک کند. وی گفت: «خبر حریق این مسجد اسلامی، ملت آلمان را سخت متأثر ساخته است. خراب شدن قسمتی از بنای این مسجد، فاجعه‌ای بزرگ برای میراث فرهنگ جهان به‌شمار می‌رود».
در آنکارا، احسان صبری چاگلایانگیل، وزیر امور خارجه ترکیه، گفت: «وارد شدن کمترین آسیبی به مسجدالاقصی که قلوب همه مسلمانان جهان در آنجا می‌تپد، برای یک فرد مسلمان به منزله آن است که خانه‌اش آتش گرفته و به تل خاکستر مبدل شده باشد». وزارت خارجه آمریکا «اندوه» و «تأسف» دولت آمریکا را از آسیبی که در اثر آتش‌سوزی به مسجدالاقصی وارد شده، ابراز کرد. در اعلامیه گفته می‌شود: «آسیب به این بقعه تاریخی، لطمه به همه بشریت است».
آبا اِبن، وزیر خارجه اسرائیل، اتهام اعراب را دایر بر مداخله اسرائیل در آتش‌زدن مسجدالاقصی رد کرد و آن را «دروغ بزرگ» نامید. وی گفت: «رهبران عرب اصلا از این حادثه متأسف نشده‌اند، بلکه درصدد بهره‌برداری از آن برای ایجاد نفرت منطقه‌ای هستند». وی گفت: «اسرائیل مجددا این مسجد را تعمیر خواهد کرد».[7]

ایران هم رأی داد

از ژنو گزارش می‌رسد: نمایندگان چهارده کشور اسلامی ضمن اجتماعی در مقر اروپاسی سازمان ملل، اقدام به سوزاندن مسجدالاقصی را به عنوان «توهین به مقدسات اسلامی» محکوم کردند و این کار را جنایت و نقض آشکار ارزش‌های معنوی و بشری شمردند. تمام سفرای کشورهای عرب به اضافه نمایندگان ایران، ترکیه، پاکستان، مالزی و نیجریه این اعلامیه را تصویب کرده‌اند.[8]

شاه سالروز آزادی رومانی را تبریک گفت

جراید امروز کشور نوشتند: شاهنشاه آریامهر سالروز آزادی کشور رومانی را به رئیس شورای دولتی آن کشور تبریک گفتند. تلگرافی که در این زمینه مخابره شده بدین شرح است:
«حضرت نیکلای چائوشسکو، رئیس شورای دولتی جمهوری سوسیالیستی رومانی، بخارست
با کمال مسرت به مناسبت بیست‌وپنجمین سالروز آزادی کشور رومانی شادباش‌های صمیمانه خود را به آن حضرت ابراز می‌دارم و سعادت و توفیق هرچه بیشتر آن‌حضرت و همچنین نیک‌بختی و رفاه روزافزون ملت دوست رومانی را از صمیم قلب آرزومندم. موجب خوش‌وقتی است که میان ایران و رومانی روابط دوستی و همکاری ثمر‌بخش وجود دارد که یقین دارم در آینده نیز به نفع دو ملت ما بازهم توسعه و تحکیم بیشتری خواهد یافت».
محمدرضا پهلوی[9]

وزیر کشاورزی به تهران بازگشت

آقای ایرج وحیدی، وزیر کشاورزی، که برای خداحافظی با مسئولین آب و برق خوزستان و سرکشی از ادارات کشاورزی خوزستان به جنوب رفته بود، ظهر امروز به تهران بازگشت و کار خود را آغاز کرد.[10]

ضیافتِ اویسی به مناسبت سالگرد کودتا!

«اطلاعات» نوشت: به‌مناسبت سالگرد قیام ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ از طرف تیمسار ارتشبد اویسی و بانو، از ساعت ۷:30 بعد از ظهر ۲۹ مرداد، مجلس شام و شب‌نشینی با حضور والاحضرت شاهپور غلامرضا پهلوی و جمعی از مقامات وزارت دربار، وزیران، امرا و افسران ارتش با بانوانشان در باغ ژاندارمری کل کشور برگزار شد.
این مراسم تا ساعت ۱۲ شب ادامه داشت و تا پایان مجلس، تیمسار ارتشبد اویسی و بانو پذیرایی گرمی از مدعوین به عمل آوردند. نظیر همین مراسم در ۲۷ و ۲۸ مرداد در پادگان ژاندارمری شاهپور برای درجه‌داران و افسران جزء ژاندارمری با شرکت خانواده‌های آنان برگزار شد.[11]

وزیر کشور در شهرداری

امروز وزیر کشور به شهرداری رفت و با کارکنان آن معارفه کرد. وزیر کشور سپس همراه شهردار در جلسه انجمن شهر شرکت کرد. وزیر کشور و شهردار تهران درباره نقشه بزرگ تهران مذاکراتی کردند.[12]

مدیر امور مالی دانشگاه مشهد

از طرف وزیر دارایی، آقای ناصر خزانه‌دار به سمت مدیر امور مالی و ذی‌حساب دانشگاه مشهد منصوب گردید. آقای خزانه‌دار معاون مدیرکل امور مالی و مشاور کارگزینی دانشگاه تهران بوده است.[13]

صلاحیت اخلاقی صاحبان مزون‌ها و آرایشگاه‌ها بررسی می‌شود

شهرداری کار رسیدگی به وضع مزون‌ها و آرایشگاه‌ها و سالن‌های زیبایی را شروع کرد و این اقدام به‌درخواست شورای عالی اصناف صورت گرفته است.
شورای عالی اصناف از شهرداری خواسته است تا ضمن بررسی صلاحیت اخلاقی صاحبان آرایشگاه‌ها و مزون‌ها، بر رعایت مقررات شهری و قیمت و سایر اصول به آنان اجازه کار بدهد. بدین منظور اداره اقتصاد شهری پرونده بیش از دوهزار مزون و سالن زیبایی را تحت رسیدگی قرار داده و صاحبان این قبيل اماکن باید از ساکنان منطقه، گواهی صلاحیت اخلاقی و از سایر مراجع، گواهی صلاحیت فنی و کسبی بیاورند تا به آنها پروانه کار داده شود.[14]

ایرانیان مقیم آمریکا سلامت‌اند

سخنگوی وزارت امور خارجه اعلام داشت که کلیه ایرانیان و دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا سلامت‌اند.
سخنگوی مذکور افزود: بر اساس گزارش‌های واصله، تاکنون خسارت و یا آسیبی در جریان طوفان و سیل اخیر آمریکا به ایرانیان و دانشجویان ایرانی نرسیده است.[15]

افتتاح خط هوایی تهران ـ رشت

ساعت 4 بعد از ظهر دیروز طی مراسمی، خط هوایی تهران ـ رشت گشایش یافت.
به منظور برقراری خط هوایی تهران ـ رشت و رامسر ـ رشت، آقای سام، استاندار گیلان، طی مراسمی فرودگاه رشت را افتتاح کرد.
در مراسم افتتاح، تیمسار سپهبد خادمی، مدیرعامل هواپیمایی ملی ایران، و آقایان هوشنگ اربابی، معاون وزارت راه و رئیس هواپیمایی کل کشور، حضور داشتند.[16]

هویدا با پمپیدو در پاریس دیدار می‌کند

جراید امروز کشور نوشتند: آقای امیرعباس هویدا، نخست‌وزیر، و بانو [: لیلا امامی] دیروز در دومین روز اقامت در مراکش، از رباط وارد کازابلانکا شدند و دیشب در ضیافت شامی که از طرف آقای محمد بن‌حیما، نخست‌وزیر مراکش، و همسرش به افتخار آنان برپا گردید، شرکت نمودند.
آقای هویدا و بانو مقارن ظهر پنجشنبه به وقت مراکش وارد رباط گردیدند و مورد استقبال مدیرکل دربار مراکش، وزیر خارجه، شخصیت‌های برجسته مراکش، سفرای کشورهای ترکیه، پاکستان، آقای احمدعلی بهرامی، سفیر ایران، و کارمندان سفارت ایران در رباط قرار گرفتند.
آقای هویدا عصر پنجشنبه با نخست‌وزیر و مدیرکل دربار پادشاهی مغرب ملاقات و گفت‌وگو کرد.
آقای هویدا، نخست‌وزیر، روز چهارشنبه این هفته به بازدید خود از مراکش پایان خواهد داد و در راه بازگشت به ایران، مجددا در پاریس توقف خواهد کرد. دیشب یک مقام رسمی سفارت فرانسه تأیید کرد که آقای هویدا در مدت اقامت در پاریس، با ژرژ پمپیدو، رئیس‌جمهوری فرانسه، ملاقات خواهد کرد.[17]

کارشناسان متروسازی ژاپن در تهران

هیئت کارشناسان ژاپن برای مطالعه در مورد ساختمان مترو تهران به تهران آمدند و مذاکرات آنان با مسئولان امور شهر در اداره مهندسی ترافیک پایتخت وابسته به شهرداری شروع شد. تعداد کارشناسان متروی ژاپن دوازده نفر است و مدت چهل روز در تهران اقامت خواهند کرد.
از طرف شهرداری، وسایل و نقشه مورد احتیاج در اختیار کارشناسان ژاپنی قرار داده شده و پس از پایان مطالعات و مذاکرات لازم، نظر نهایی کارشناسان در مورد مترو تهران اعلام خواهد شد.
در حال حاضر نقشه مترو تهران به‌وسیله مشاور طرح نقشه جامع شهر تهران آماده شده و کارشناسان ژاپنی نیز روی این نقشه مطالعه و نظر خواهند داد. از طرف دیگر، پیشنهادات متعددی به‌وسیله شرکت‌های آمریکایی، فرانسوی، ایتالیایی و آلمانی در زمینه ساختمان مترو تهران به شهرداری داده شده که روی کلیه آنها مطالعه و نظر نهایی اعلام خواهد شد.
در ضمن، چندتن از مهندسان و استادان دانشگاه تهران نیز برای ساختمان مترو در تهران مطالعاتی انجام داده‌اند که این مطالعات نیز در جلسه مشترک مهندسان و کارشناسان ایران و ژاپن مطرح خواهد گردید.[18]

سینما آسیا آتش گرفت

بعد از ظهر دیروز سینمای آسیا واقع در چهارراه خیابان شاه، که در حال تعمیر است، آتش گرفت.
حریق از ساعت 1:26 بعد از ظهر تا ساعت 3:45 طول کشید.
برای اطفای حریق سینمای آسیا، پنجاه مأمور آتش‌نشانی و چندین کامیون شرکت داشتند.
میزان خسارت در حدود نیم‌میلیون ریال برآورد شده است.
حریق به علت جوشکاری آهن و پرتاب جرقه روی داد و به قسمت آپارات و کافه‌تریای سینما زیان‌هایی وارد شد.
این سینما به علت تعمیر و تجدید تزئینات داخلی تعطیل بوده است.[19]

صد کارمند گمرک منتقل شدند

در اداره کل گمرک، احکام انتقال قریب یکصد نفر از کارمندان از شهری به شهر دیگر صادر و ابلاغ شد.
بنا به تصمیمی که اخیرا گمرک گرفته شد، از این پس در تابستان احکام انتقال مأمورین گمرک صادر می‌شود تا در این فعل و انفعالات، صدمه به وضع تحصیل فرزندان کارمندان زده نشود.
احکام مزبور بیشتر برای کارمندان عادی و کمک‌ممیز و در همین سطوح صادر شده است.
احکام رؤسا بنا به مقتضیات در زمان‌های مختلف صادر می‌شود و محدودیت زمانی ندارد.
به دنبال بازدید تیمسار آزموده، سرپرست گمرک، از جنوب، امروز دفتر گمرکی بندر جاسک، که تاکنون تابع بندر چابهار بود، مستقل شد و دو دفتر از بندرعباس مجزا و تابع این دفتر گردید.
از این پس، گمرک بندر جاسک با چهار دفتر مستقل خواهد داشت. در کرمان که تاکنون دفتر گمرکی وجود نداشت، اقدام به تأسیس دفتر گمرکی شد تا کارهای گمرک آهن و فرش این منطقه در همین دفتر انجام گیرد.[20]

نایب‌رئیس اتاق صنایع و معادن: صنعتی شدن مستلزم افزایش تولیدات کشاورزی است

آقای مهندس ابونصر عضد، نایب‌رئیس اتاق صنایع و معادن ایران، در جلسات کنفرانس اتاق‌های بازرگانی کشور در مشهد، نطقی تحت عنوان «عوامل مؤثر در تعیین قیمت‌های محصولات صنعتی» ایراد کرد که حاوی نکات علمی و آمار و ارقام جالبی بود.
مهم‌ترین قسمت این نطق مربوط به قیمت‌های محصولات کشاورزی بود که ناطق در این زمینه اظهار داشت: آماری که توسط بانک مرکزی ایران، وزارت اقتصاد و سازمان برنامه تهیه گردیده، مؤید آن است که شاخص قیمت کالاهای اکثر صنایع پائین آمده، ولی قیمت محصولات صنایع وابسته به کشاورزی تقریبا بدون استثنا قوس صعودی پیموده، به‌طوری که هزینه تولید این واحدهای صنعتی نسبت به واحدهای کشاورزی رو به افزایش است و در نتیجه نمی‌توان از تجدید سازمان و مدیریت صحیح در داخل کارخانه به نفع مصرف‌کننده یعنی تقلیل قیمت فروش استفاده نمود. در مؤسسات صنعتی که تولیدات متعدد اصلی و فرعی دارد، اقدام به بهبود وضع تولید و بهره‌برداری معقول، بدون شک در کاهش هزینه تولید مؤثر خواهد بود.

تولیدات کشاورزی

صنعتی شدن و رشد بیشتر درآمد ملی مستلزم افزایش تولیدات محصولات کشاورزی است؛ زیرا موقعی که کشوری در مسیر صنعتی شدن قرار می‌گیرد، انجام عملیاتی از قبیل احداث کارخانه‌ها و تأسیسات صنعتی و ساختمان سد و جاده و غیره و بهره‌برداری از آنها مدتی به طول می‌انجامد، اما چون هزینه این تأسیسات و دستمزدهایی که به کارگران شاغل در این امور پرداخت می‌شود، به میزان قابل‌ملاحظه‌ای به مصرف تأمین مواد غذایی و پوشاک خواهد رسید، افزایش تولیدات کشاورزی موجب خواهد شد که نسبت میزان پول در دست مردم با مواد غذایی و پوشاک و عرضه و تقاضای آن، صورت متعادلی به خود گیرد و کشور با خطر بالا رفتن هزینه و تورم مواجه نشود. با اجرای برنامه‌های صحیح کشاورزی و استفاده از بهترین امکانات، انتظار می‌رود که پیش‌بینی رشد سالانه ۵ درصد در این بخش طی برنامه چهارم عمرانی کشور تحقق پذیرد تا بتوان نیازمندی‌های مصرفی و احتیاجات مواد خام صنایع و تقاضای بازارهای بین‌المللی را تأمین نمود.[21]

پی‌نوشت‌ها:

[1]. آیت‌الله العظمی سیدشهاب‌الدین مرعشی نجفی به روایت اسناد ساواک، ج 2، ص 484

[2]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4

[3]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، صص 1 و 4 ؛ آیندگان، 1 شهریور 1348، ص 1 ؛ رژیم پهلوی در برابر فاجعه آتش زدن مسجد الاقصی دو رویکرد کاملا متضاد با ملت اتخاذ کرد. در رسانه‌های رسمی، این فاجعه چنان چه در جراید آن روزها قابل مشاهده است رخداد با آب و تاب فراوان منعکس و اقدامات و بیانیه های حکومت و نمایندگان پهلوی در مجامع جهانی انعکاس یافت اما در پشت صحنه، ساواک با حساسیت تمام جلسات مذهبی و سیاسی را رصد می‌کرد و آن‌ها را به‌عنوان تهدیدی امنیتی ارزیابی می‌نمود. گزارش‌های ساواک مملو از توصیف این جلسات به‌عنوان «فعالیت‌های ضدحکومتی» است، و نام افراد حاضر در این گردهمایی‌ها برای پرونده‌سازی و سرکوب‌های بعدی ثبت می‌شد. گویی برای رژیم تنها استفاده تبلیغاتی از رخداد و مواضع صوری و ظاهری مطرح شده بعد فاجعه اهمیت داشت و هر کسی قصد اقدامی جدی علیه رژیم صهیونیستی داشت که مغایر با اهداف و روابط حکومت بود بایستی با او برخورد می شد.

[4]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4

[5]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، صص 1 و 4

[6]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، صص 2 و 13 ؛ آیندگان، 1 شهریور 1348، صص 1 و 12

[7]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، صص 2 و 13

[8]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 2

[9]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4

[10]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4

[11]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4

[12]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4

[13]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4

[14]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4

[15]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4

[16]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4

[17]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4 ؛ آیندگان، 1 شهریور 1348، ص 12

[18]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4 ؛ آیندگان، 1 شهریور 1348، ص 12

[19]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 4 ؛ آیندگان، 1 شهریور 1348، صص 1 و 12

[20]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 16

[21]. اطلاعات، 1 شهریور 1348، ص 16

https://iichs.ir/vdcepo8w.jh8pwi9bbj.html

«رضایت ولی فقیه»، برای او مهم‌ترین مسئله بود

ستاینده دانش و ارزش امام مجاهدان

او ترجیح می‌داد در گمنامی خدمت کند

آقای بهشتی خبر داد که مجاهدین کمونیست شده‌اند!

واعظ و رهبر نهضت آزادیستان

از توطئه‌های ساواک در قم تا شعله‌های خشم در اورشلیم؛ مرور وقایع ۱ شهریور ۱۳۴۸