روزی که ساواک از یک کتاب ترسید و جوانان به دنبال «آب‌باریکه» دولت بودند؛ روایت تکان‌دهنده ۲۳ مرداد 13۴۸

1. سایه‌های امنیتی

گزارش ساواک درباره یک کتاب ممنوعه!

بر اساس یک سند ساواک به تاریخ 23 مرداد 1348 درباره «ارسال کتاب مناظره دکتر و پیر[1] از فیروزکوه به سمنان» «چندی قبل سیدمحمد آقا عمو، پیشخدمت بانک رهنی شعبه سمنان، اظهار داشت: کتاب مذکور توسط سیدجلال طباطبائی و محسن شفیعا و حاجی قربان، از فیروزکوه، برای شیخ عالمی و آخوندی دیگر در سمنان فرستاده شده که شیخ مذکور این کتاب را به اشخاصی که از نظر وی مطمئن هستند داده تا پس از مطالعه عودت دهند. شیخ عالمی چندی پیش کتاب اشاره‌شده را به محمدمهدی کاظمی، صاحب فروشگاه کاظمی، جنب بانک رهنی داده و شخص اخیرالذکر نیز این کتاب را برای مطالعه به آقا عمو داده است».
در «نظریه امنیت داخلی» این سند آمده است: منظور از شیخ عالمی، شیخ محمدعلی عالمی است.
در ادامه این بخش از سند آمده است: به نظر می‌رسد کتاب مذکور مضره باشد. مستدعی است به گزارش عملیاتی خبر مراجعه شود.
«نظریه امنیت داخلی» می‎‌افزاید: به نظر می‌رسد آخوند مذکور شیخ حسین لنکرانی باشد... هرگونه اقدام مستقیم باعث شناسایی منبع خواهد شد.
در «نظریه رئیس ساواک» نیز آمده است: یک جلد کتاب مزبور در اختیار ساواک است. اجرای هر طرحی منوط به اوامر صادره می‌باشد.[2]

«آیت‌الله خمینی گفت سکوت ننگ، اعدام، شهادت و تبعید افتخار است»!

بر اساس یک سند ساواک به تاریخ گزارش 23 مرداد 1348 «در مورخه 16 /5 /48 آقای محمدمهدی کاظمی درباره آقای [آیت‌الله] خمینی این طور صحبت می‌کرد. آقای [آیت‌الله] خمینی واقعا با سواد و مجتهد بسیار خوبی بود و حرف حق می‌زد. یک روز آقای [آیت‌الله] خمینی این طور صحبت کرد: ایران به آمریکا حق کاپیتولاسیون داده، یعنی اگر یک تیمسار ایرانی در آمریکا با یک گربه تصادف کرد، او را به دادگاه تحویل دهند؛ بر عکس اگر یک آمریکایی در ایران با یک تیمسار تصادف کرد، ایران حق ندارد حتی او را به کلانتری ببرد...».
این سند به نقل از کاظمی می‌افزاید: «وقتی آقای خمینی را به زندان بردند، دولت سه پیشنهاد به وی کرد: سکوت، اعدام، تبعید. آقای خمینی راجع به سکوت، گفت ننگ است؛ اگر اعدام کنند، به شهادت می‌رسم و اما گفت: اگر مرا تبعید کنند، باعث افتخار است که به خارج از این مملکت تبعید شوم. نام‌برده اضافه نمود که آقای خمینی پسری داشت که در قم در رشته ریاضی درس می‌خواند، از طرف سازمان امنیت او را خیلی اذیت کردند و کتاب‌های آقای خمینی را مثل کاه توی ماشین ریختند و بردند و درب حیاط آن را بستند و مأمور گذاشتند».
در «نظریه رهبر عملیات» این سند آمده است: اظهارات منبع صحیح به نظر می‌رسد.
«نظریه امنیت داخلی» نیز تأکید می کند: کاظمی از متعصبین مذهبی است و اظهارات مطالب فوق توسط یادشده مقرون به صحت می‌باشد.
در «نظریه رئیس ساواک» نیز آمده است: محمدمهدی کاظمی فردی به ظاهر متعصب است و از نظر کسب و کار به هیچ وجه پیروی از تعالیم اسلامی نمی‌نماید و چون شیخ نجات گوشه‌گیری اختیار نموده، به دار و دسته لنکرانی پیوسته که از این راه عوام‌فریبی نماید.
در ذیل این سند دستور داده شده است: این شخص شناسایی، نحوه فعالیت و تمایلات سیاسی وی روشن و اعمال و رفتارش تحت مراقبت باشد.[3]

2. در راهروهای قدرت و دیپلماسی

کابینه هویدا امروز ترمیم شد

جراید امروز کشور نوشتند: ساعت ۱۰ صبح امروز آقای امیرعباس هویدا، نخست‌وزیر، در کاخ سعدآباد شرفیاب شد و وزرای جدید کشور، آبادانی و مسکن و کشاورزی را به حضور شاهنشاه آریامهر معرفی کرد. در ترمیم جدید کابینه آقای هویدا، آقای زاهدی وزیر کشاورزی به سمت وزیر کشور، محمد یگانه معاون وزارت اقتصاد به سمت وزیر آبادانی و مسکن و ایرج وحیدی به سمت وزیر کشاورزی انتخاب گردیدند.
آقای امیرعباس هویدا، نخست‌وزیر، در پنجمین سال زمامداری خود امروز برای پنجمین بار کابینه خود را ترمیم کرد و به کلیه شایعاتی که در مورد ترمیم کابینه از یک ماه پیش در محافل مختلف بر سر زبان‌ها بود پایان داد.
به موجب این ترمیم آقایان عطاءالله خسروانی، وزیر کشور، و غلامرضا نیک‌پی، وزیر آبادانی و مسکن، از کابینه خارج شدند و آقایان حسن زاهدی، وزیر کشاورزی، در سمت وزیر جدید کشور و محمد یگانه، معاون وزارت اقتصاد، در رأس وزارت آبادانی و مسکن جای آنان را گرفتند. آقای ایرج وحیدی، مدیرعامل سازمان آب و برق خوزستان، نیز به سمت وزیر کشاورزی تعیین گردید و بدین ترتیب با تغییری که چندی قبل در وزارت اقتصاد صورت گرفت، کابینه آقای هویدا برای پنجمین بار در طول مدت زمامداری ایشان ترمیم کلی شد.

ناگهانی

بر اساس همین گزارش «ترمیم کابینه امروز هویدا به طور کامل ناگهانی بود. هیچ‌یک از مراجع دولتی از این تغییرات خبر نداشتند و حتی وزرا و به‌خصوص معاونین وزرا تا صبح امروز از این تغییرات بی‌اطلاع بودند، اما از ساعت 8 صبح یک مرتبه شایعه ترمیم کابینه به‌شدت سر زبان‌ها افتاد. با وجودی که دقایق اول همه این شایعه را بی‌اساس می‌دانستند، مع‌هذا تا نیم ساعت بعد تقریبا معلوم شد که کابینه امروز ترمیم می‌شود. مطبوعات و منابع خبری هم مثل مقامات دیگر در این مورد غافلگیر شده بودند؛ به همین جهت روزنامه‌های صبح هیچ خبری از ترمیم کابینه نداده بودند».[4]

خسروانی از دبیرکلی ایران نوین استعفا داد

جراید امروز کشور نوشتند: دبیرکل حزب ایران نوین از سمت خود استعفا کرد و تا انتخاب دبیرکل جدید حزب معاونین دبیرکل امور حزبی را اداره می‌کنند.
مقارن ظهر امروز اعضای هیئت اجرائیه حزب ایران نوین در کاخ نخست‌وزیری و با حضور آقای هویدا، نخست‌وزیر، تشکیل جلسه دادند و تصمیم گرفتند چون آقای خسروانی،

دبیرکل حزب، از سمت خود استعفا کرده است، برای انتخاب دبیرکل جدید کنگره حزب هر چه زودتر تشکیل گردد.
دراین‌باره اطلاعیه زیر از طرف حزب ایران نوین انتشار یافت:
ساعت ۱۲ امروز جلسه فوق‌العاده هیئت اجرائیه حزب ایران نوین با حضور آقای هویدا، نخست‌وزیر، تشکیل گردید. در این جلسه موضوع تشکیل کنگره فوق‌العاده حزب مورد مذاکره قرار گرفت و تصمیم گرفته شد شورای مرکزی حزب به این منظور در اسرع وقت تشکیل گردد و ضمنا یک کمیته خاص مامور تهیه مقدمات تشکیل کنگره گردید.

انتخاب دبیرکل

اعضای هیئت اجرایی حزب ایران نوین صبح امروز دعوت به تشکیل جلسه شدند، و قبل از تشکیل جلسه اعضای هیئت در محل حزب حضور یافته و با دبیرکل سابق حزب ملاقات کردند و سپس دسته‌جمعی به کاخ نخست‌وزیری رفتند. با استعفای دبیرکل حزب تا تعیین دبیرکل جدید، که به وسیله کنگره انجام خواهد شد، اداره امور حزب با معاونین دبیرکل خواهد بود.[5]

دیدار رئیس شورای عالی پیشاهنگی فیلیپین با شاه

جراید امروز کشور نوشتند: شاهنشاه آریامهر ساعت 9:30 بامداد امروز آقای دکتر ویتالیانو ترناردینو، رئیس شورای عالی پیشاهنگی فیلیپین و رئیس امور بین‌المللی، و اعضای عالی‌رتبه هیئت‌مدیره پیشاهنگی آن کشور و آقای حسین بنائی، رئیس سازمان ملی پیشاهنگی ایران، را در کاخ سفید سعدآباد به حضور پذیرفتند.
در این شرفیابی، رئیس شورای‌عالی پیشاهنگی فیلیپین یک قطعه نشان عالی خدمات اجتماعی و پیشاهنگی آن کشور را به پیشگاه شاهنشاه اهدا کرد.[6]

فرماندار پاکستان غربی به شمال رفت

مارشال عتیق‌الرحمن، فرماندار کل پاکستان، و همسرش بامداد امروز رهسپار صفحات شمال کشور شدند تا از شهرهای سواحل دریای خزر بازدید کنند.
فرماندار پاکستان غربی و همسرش عصر دیروز از سفر دو روزه شیراز و اصفهان به تهران بازگشتند.
ژنرال پاکستانی قرار است روز شنبه به تهران بازگردد و مشهد نقطه بعدی مورد بازدید او خواهد بود.
میهمانان پاکستانی امروز از تهران رهسپار بندر پهلوی گردیدند و سپس از طریق رامسر، بابلسر به تهران بازمی‌گردند.[7]

دیدار کاردار سفارت آمریکا با زاهدی

نیکلاس تجر، کاردار سفارت آمریکا در تهران، بعد از ظهر دیروز در کاخ وزارت امور خارجه حضور یافت و با آقای اردشیر زاهدی، وزیر امور خارجه، ملاقات و گفت‌وگو کرد.[8]

رابرت سایکس در تهران

رابرت سایکس، عضو دموکرات کنگره آمریکا، دیشب در رأس یک هیئت مرکب از مقامات برجسته وزارت نیروی هوایی آمریکا وارد تهران شد و قرار است بامداد امروز با شاه دیدار کند.
رابرت سایکس، که عضو کمیته اعتبارات آمریکا در کنگره این کشور می‌باشد، سه روز در تهران اقامت خواهد داشت و در این مدت با مقامات داخلی و اعضای سفارت آمریکا در تهران ملاقات و گفت‌وگو می‌کند.
سایکس، که تاکنون پانزده دوره دوساله توسط مردم فلوریدا به کنگره آمریکا فرستاده شده است، امروز در یک مصاحبه مطبوعاتی اطلاعاتی درباره علت سفر خود در اختیار خبرنگاران جراید خواهد گذارد.
معاون وزارت نیروی هوایی ایالات متحده در این سفر رابرت سایکس را همراهی می‌کند.[9]

3. از صنعتی شدن تا حوادث جهانی

235 ایرانی دیگر از عراق بازگشتند

235 نفر از ایرانیان مقیم عراق دیروز از طریق مرز خسروی وارد ایران شدند.
با ورود این عده جمع ایرانیانی که فقط از طریق مرز خسروی به ایران آمده‌اند 14 هزار و 600 نفر شده است.[10]

اما این هزاران ایرانی چرا ناگهان تصمیم گرفتند عراق را ترک کنند و به مرز خسروی سرازیر شوند؟ داستان این بازگشت‌های دسته‌جمعی از اوایل بهار شروع شد. برای اینکه بدانید این ماجرا از کجا آغاز شد و در چه مسیری پیش رفت، این سفر کوتاه به تاریخ را دنبال کنید:

3 اردیبهشت 1348؛ بحران اروندرود و میانجیگری ترکیه بین ایران و عراق

6 اردیبهشت 1348

روزشمار اردیبهشت ۱۳۴۸؛ از بحران اروندرود و اخراج ایرانیان تا زمین‌خواری جنجالی تیمسار خسروانی

روزشمار ۸ اردیبهشت ۱۳۴۸؛ از افشای گذرنامه عراقی تیمور بختیار تا بحران اروندرود و اشغال تهران توسط حشرات!

روزشمار ۱۳ اردیبهشت ۴۸؛ از شکنجه تکان‌دهنده ایرانیان در عراق تا هجوم ملخ‌ها و گرانی ژیان

روزشمار ۱۴ اردیبهشت ۱۳۴۸؛ اعتراف صریح دکتر اقبال: من و رؤسای مجلس فراماسون هستیم!/ جیب‌بری شرطه‌های عراقی تا کشف میلیون‌ها ریال پول در جیب هژبر یزدانی

۱۵ اردیبهشت ۴۸؛ اولتیماتوم آیت‌الله حکیم به عراق و طغیان رودخانه ارس

روزشمار ۱۶ اردیبهشت ۴۸؛ از نقشه ساواک برای تبعید ابدی آیت‌الله قاضی طباطبائی تا محاصره مسلحانه سفارت ایران در بغداد

20 اردیبهشت 1348: «کشتی نوح» در دریاچه رضائیه سرگردان شد! / ایستادگی آیت‌الله حکیم در برابر التیماتوم بعثی‌ها

روزشمار ۲۷ اردیبهشت ۱۳۴۸: از شایعه کودتای ارتشبد آریانا و حراج اموال ایرانیان در عراق تا توافق ۱۰۰۰ میلیون دلاری نفت

روزشمار ۲۸ اردیبهشت ۱۳۴۸؛ از دوئل در اروند تا هشدارهای محرمانه نفتی لنکرانی

وقایع ۳۰ اردیبهشت ۱۳۴۸؛ از فاجعه انسانی در مرز خسروی تا اعتصاب بزرگ شیعیان عراق

وقایع ۵ خرداد ۱۳۴۸ | تنش ایران و عراق در شط‌العرب و اجلاسیه سنتو

هدیه به فضانوردان آمریکایی

روزنامه «اطلاعات» نوشت: صبح دیروز چند تن از جوانان شهرستان بیجار در دفتر کار آقای تاچر، وزیر مختار آمریکا در تهران، حضور پیدا کردند و طی مراسم خاص «هدایای مردم بیجار» را به فضانوردان آمریکایی، که مسافران آپولو11 بودند، اهدا کردند.

هدایای مردم بیجار، تنها تکه‌ای از شور و هیجانی بود که در آن روزها سراسر ایران را فراگرفته بود. برای اینکه بدانید در شب فتح ماه، تهران چگونه در تب و تاب این واقعه تاریخی می‌سوخت
داوطلبان خدمات دولتی تکیه روی وضع شخصی و مخصوصا آینده خود کرده‌اند؛ یعنی هیچ‌کس نمی‌گوید چون دولت به وجود همچو منی احتیاج دارد داوطلب کار دولتی شده‌ام
و مردم با چه حسی چشم به آسمان دوخته بودند، نگاهی بیندازید به گزارش خیره‌کننده ما در:

سفر به 30 تیرماه ۱۳۴۸؛ وقتی تهران میان «فتح ماه» و «تعریض جاده» بود

در این مراسم آقای بهمن شاهنده، نماینده مردم گروس بیجار در مجلس شورای ملی، نیز شرکت داشت. هدایای مردم بیجار عبارت از سه قطعه قالیچه مزین به تمثال شاهنشاه آریامهر است که در بالای آن تاج زرین شاهنشاهی و در سینه آن لوح زرین به خط زیبای فارسی و لاتین به چشم می‌خورد.[11]

بزرگ‌ترین جنگ چین و شوروی

خبرگزاری‌ها از پکن گزارش دادند: دیروز شدیدترین جنگی که تاکنون سابقه نداشته بین چین و شوروی در نقاط مرزی سین‌کیانگ شروع شد که بنا به گفته رادیو پکن هنوز ادامه دارد. رادیو پکن گفت: این اقدام شوروی به منزله شروع جنگ بین دو کشور است و شوروی برای این جنگ تعداد زیادی سرباز و تانک و هواپیما به طرف مرزهای چین حرکت داده است.
این زدوخورد یک هفته پس از موفقیت چین و شوروی در مذاکرات هفت هفته‌ای راجع به کشتی‌رانی بر روی رودخانه‌ها و دریاچه‌های مرزی در «خاباروسک» به وقوع پیوسته است.
خبرگزاری چین جدید گفت: زدوخورد در «تیلیکیتی» واقع در شهرستان «یومین» در مرز منطقه خودمختار سین‌کیانگ ـ اویغور بوده است.
مرز سین‌کیانگ، که در حوالی آن چین سلاح‌های اتمی خود را آزمایش می‌کند، پس از بروز اختلاف بین چین و شوروی مکررا صحنه زدوخورد بوده است. در اوایل این ماه بود که چین شوروی را متهم کرد که برای جنگ در این منطقه نیرو متمرکز کرده و تدارکات نظامی می‌بیند و انواع سلاح‌ها، از جمله پایگاه‌های پرتاب موشک و منطقه آزمایش سلاح اتمی به وجود آمده، کودکان و جوانان را به تعلیمات شبه‌نظامی ضدچینی وادار می‌کند. قبل از این نبرد، شدیدترین نبرد مرزی چین و شوروی در مرز خاور دور، روی رودخانه اوسوری و جزیره دامانسکی بوده است که شوروی‌ها در دو نبرد در عرض یک هفته چهل تن کشته دادند.[12]

سد شاه عباس کبیر تا سه ماه دیگر آماده بهره‌برداری می‌شود

سه ماه دیگر به پشت سد شاه عباس کبیر آب بسته می‌شود. سد شاه عباس کبیر، که به طور امانی توسط وزارت آب و برق ساخته می‌شود، چندین ماه زودتر از برنامه تنظیمی آماده بهره‌برداری خواهد شد.
از این سد در هفته گذشته آقای اصفیا: نایب نخست‌وزیر و وزیر مشاور، منصور روحانی: وزیر آب و برق، و کهکشان: معاون وزارت آب و برق، بازدید به عمل آوردند. سد مزبور برای چند منظور ساخته می‌شود: از آب آن برای کشاورزی و از برق آن برای روشنایی و از هر دو مورد فوق برای تأمین احتیاجات ذوب آهن استفاده خواهد شد. سد خیلی زودتر از ذوب آهن آماده بهره‌برداری خواهد بود.[13]

ارتفاع کوره بلند ذوب آهن به هجده متر رسید

ساختمان کوره بلند ذوب آهن همگام با سایر فعالیت‌های ساختمانی کارخانه آریامهر، به‌سرعت ادامه دارد و اکنون ارتفاع کوره بلند به بیش از هجده متر رسیده است. ارتفاع این کوره تا دو ماه دیگر به 53 متر و سپس طبق برنامه پیش‌بینی‌شده، در مدت معین به 68 متر که حد نهایی آن می‌باشد خواهد رسید.
در سال ۱۹۶۹ جمعا ۱۴۴ هزار تُن ماشین‌آلات و لوازم مربوط به ذوب آهن از شوروی به ایران حمل خواهد شد که از این مقدار تاکنون در حدود نودهزار تُن به ایران رسیده و به کارخانه ذوب آهن حمل شده است. باید توجه داشت که از آذرماه سال 13۴۶ تا آخر اسفندماه 13۴۷ نیز مجموعا پنجاه‌هزار تُن ماشین‌آلات و لوازم به ایران رسیده است.
حمل بزرگ‌ترین قطعات مربوط به کارخانه ذوب آهن، که شامل «کنورتیسورهای» ۱۵۰ تُنی می‌باشد، به‌زودی آغاز می‌شود. قطعات کنورتیسور، که هشت متر قطر و ده متر ارتفاع دارد، به‌زودی از راه جنوب به اصفهان حمل خواهد شد. برای حمل این قطعات بعضی از تونل‌ها بزرگ شده و زیرسازی قسمت‌هایی از جاده‌های مسیر راه تقویت شده است.[14]

4. انتصابات و امور اداری

معاون خبرگزاری پارس

از طرف آقای جواد منصور، وزیر اطلاعات، آقای محمد غفاری به معاونت اداره کل خبرگزاری پارس منصوب و مشغول کار شد.[15]

اگر به تاریخچه انتصابات جواد منصور نگاه کنیم، می‌بینیم که با کنار هم قرار دادن این جابه‌جایی‌ها، پازل قدرت در خبرگزاری پارس و وزارت اطلاعات در سال‌های 13۴۷ و 13۴۸ تکمیل می‌شود.

۳۱ فروردین ۱۳۴۷

16 اردیبهشت 1347

مدیران کل و رؤسای وزارت کار تغییر کردند

به دنبال خبری که دو روز پیش در زمینه تغییر تشکیلات و سازمان وزارت کار و امور اجتماعی منتشر شد، امروز کسب اطلاع شد که این تغییرات و انتصابات در سطح وسیعی انجام گرفته است و اغلب مدیران کل این وزارتخانه تغییر کرده‌اند.
در تغییرات جدید یک خانم در پست مدیرکلی، دو خانم به سمت معاونت مدیرکل انتخاب شدند و یازده خانم نیز در سمت ریاست ادارات مختلف این وزارتخانه منصوب گردیدند.[16]

5. تکاپوی نسل جوان و «سندروم استخدام دولتی»

اولین کنکور استخدام دولتی امروز انجام شد

بامداد امروز اولین گروه داوطلبان شرکت در امتحانات استخدامی دولت در امتحانات شرکت کردند.
این دسته از داوطلبان که امروز در امتحانات شرکت کردند دارای مدرک دیپلم کامل متوسطه بوده و برای رشته‌های فنی و کشاورزی امتحان دادند. محل امتحان دانشگاه تهران بود.
داوطلبان توسط مراقبین جلسه در محل‌های تعیین‌شده قرار گرفته و سپس از بلندگوی سالن راهنمای جلسه داوطلبان را نسبت به وضع امتحانات آشنا کرد و سپس پاسخنامه بین داوطلبان استخدامی توزیع گردید.
جمع داوطلبانی که در امتحان شرکت کرده بودند ۱۸۵۸ نفر بود و ۸ درصد از داوطلبان در جلسه امتحان شرکت نداشتند.[17]

جالب است که در ۲۳ مرداد، داوطلبان هنوز با «پاسخنامه» و «سیستم تست» غریبه بودند، اما دو روز بعد، این سیستم جدید با حضور یازده‌هزار نفر به یک استاندارد تبدیل شد. برای اینکه ببینید این گذار از امتحانات تشریحی به تستی چگونه بود، گزارش ۲۵ مرداد 1348 را دنبال کنید

آب‌باریکه و نسل جوان

روزنامه «اطلاعات» در سرمقاله شماره امروز خود نوشت: خبرنگار «اطلاعات»

بعد از گفت‌وشنود با عده‌ای از داوطلبان کارمندی دولت، که در مسابقه سازمان امور اداری و استخدامی کشور شرکت کرده‌اند، چنین نتیجه می‌گیرد که اکثریت ایشان را فکر تأمین آتیه و استفاده از مزایای استخدام دولتی به ورود در دستگاه اداری دولت ترغیب کرده است. برای مزید اطلاع بد نیست اظهارات بعضی از این داوطلبان را مجددا مرور کنیم:
یک دختر خانم دیپلمه که امسال در رشته طبیعی دیپلم گرفته است می‌گوید: «با اینکه می‌دانم ممکن است در مؤسسات خصوصی دستمزد بیشتری بپردازند، مع‌ذلک صرفا به این سبب که با استخدام در مؤسسات دولتی آتیه آدم تأمین است، داوطلب شغل دولتی شده‌ام».
یک جوان متأهل 26ساله، که حسابدار بانک ایران و انگلیس است، اظهار می‌کند: «از کار خود ناراضی نیستم، ولی احساس می‌کنم تأمین آتیه زندگی با کارمند شدن دولت زیادتر است».
مرد سی و چند ساله‌ای عقیده دارد: «کار آزاد سرمایه می‌خواهد، خدمت در مؤسسات کوچک خصوصی هم آتیه ندارد، به این جهت با آنکه مقرری دولتی کمتر از درآمد کار آزاد و حقوق مؤسسات خصوصی است، مع‌هذا این آب‌باریکه نوکری دولت بر کار آزاد و استخدام در مؤسسات خصوصی ترجیح دارد».
و بالاخره دختر جوانی تعریف می‌کند: «پدرم یک معمار از کار افتاده است و در حال حاضر با کمک برادرم امرار معاش می‌کند، در حالی که عمویم یک خدمت‌گزار جزء دولت بود که اکنون دوره بازنشستگی خود را می‌گذراند و زندگی راحتی دارد. چند سال پیش پدرم ضمن مناظره‌ای به عمویم گفته بود کارمندی دولت یعنی مفت‌خوری و من حاضر نیستم نان مفت دولت را بخورم. عمویم فقط به او جواب داد: بیست سال بعد به هم می‌رسیم و تو اعتراف خواهی کرد که اشتباه کرده‌ای. همین‌طور هم شد و حالا من نمی‌خواهم اشتباه پدرم را تکرار کنم!»
این گفت‌وشنود و صراحتی که خوشبختانه در جواب‌ها به چشم می‌رسد، نکاتی را مشخص می‌کند که قابل مطالعه و حائز اهمیت است. در تمام این جواب‌ها شما می‌بینید داوطلبان خدمات دولتی تکیه روی وضع شخصی و مخصوصا آینده خود کرده‌اند؛ یعنی هیچ‌کس نمی‌گوید چون دولت به وجود همچو منی احتیاج دارد و احساس می‌کنم وجود من در فلان رشته می‌تواند مورد استفاده و منشأ اثر و خدمتی واقع شود داوطلب کار دولتی شده‌ام. چرا داوطلبان حتی بر سبیل تعارف چنین چیزی نمی‌گویند؟ برای اینکه می‌دانند این دروغ آشکاری است و هر کس آن را بخواند به حرفشان می‌خندد.
توجه به وضع زندگی خصوصی و آتیه شخصی مخصوصا از طرف یک جوان هیچ عیبی ندارد و عین واقع‌بینی است، اما جامعه پیشرو و متحرک باید جوان‌های خود را عادت بدهد که در عین حال تأثیر وجود خود را در جامعه مد نظر داشته باشند و همان‌طور که فکر می‌کنند و تشخیص می‌دهند از چه طریق و در کجا می‌توانند از جامعه خودشان بهتر و بیشتر منتفع شوند، این را نیز متذکر باشند که در عین حال چطور ممکن است به حال جامعه خود مفید باشند؛ چون بزرگ‌ترین سرمایه هر مملکتی نیروی انسانی و بالاخص نیروی جوان و تحصیل‌کرده آن مملکت است و این اسباب تأسف است که نسل جوان از ابتدای زندگی هدفش صرفا جست‌وجوی آبشخوری باشد و بقیه عمر را نیز برای حفظ و احتمالا توسعه تلاش و مبارزه کند!
باید دید این سیستم که هر روز دستگاه دولتی عریض و طویل‌تر شود و تعداد بیشتری از جوان‌های ما را به خود جذب کند و متقابلا سایر ارکان جامعه از فکر خلاق و بازوی فعال جوانان محروم مانده، ضعیف و ضعیف‌تر شوند، ما را به کجا خواهد رسانید؟ آیا باید چنین وضعی را حفظ کنیم یا آنکه با حمایت فعالیت‌های آزاد و تعمیم بیمه‌های همگانی و تأمین آتیه عموم طبقات و اقدامات مؤثر در زمینه‌های دیگری از این قبیل، به فکر تجدید نظر در سیستم کنونی و عطف توجه نسل جوان از آب‌باریکه حقوق اداری و دم گاو مزایای استخدامی دولت، به فعالیت‌های سازنده باشیم؟![18]

6. تعلیم و تربیت

هزار دانشجو در مدارس تهران تدریس خواهند کرد

۸۵۱ هزار دانش‌آموز امسال باید در مدارس تهران ثبت‌نام کنند. سال گذشته ۷۸۰ هزار نفر در مدارس تهران ثبت‌نام کردند. تعداد دانش‌آموزان امسال ۷۱ هزار نفر بیشتر از سال گذشته می‌باشد. افزایش تعداد دانش‌آموزان در سال جاری در دبستان‌ها ۴۳ هزار نفر و در دبیرستان‌ها ۲۸ هزار نفر می‌باشد.
با افزایش تعداد دانش‌آموزان مدارس تهران، مسئولین امر مشغول اجاره چندین بنا برای ایجاد دبستان‌های جدید هستند و تاکنون نیز اقدام به ایجاد چند دبیرستان و چند کلاس ششم متوسطه در نقاط مختلف تهران کرده‌اند.
به منظور تأمین کادر آموزشی مدارس، به دستور آقای نخست‌وزیر امسال دوهزار تن از دانشجویان دانشگاه در دوره اول دبیرستان‌های تهران مشغول تدریس خواهند شد؛ ضمنا عده زیادی از دبیران وزارت آموزش و پرورش نیز برای تدریس به دوره دوم متوسطه منتقل خواهند شد.
به منظور تأمین کادر آموزگاران دبستان‌های پایتخت ۱۴۰۰ نفر از آموزگاران شهرستانی که به تهران منتقل شده در بخش‌های ۶ و ۷ تهران مشغول به‌کار خواهند شد.[19]

پی‌نوشت‌ها:

[1]. کتاب «مناظره دکتر و پیر»، کتابی بود که در آغازین سال دهه 1340ش توسط حجت‌الاسلام والمسلمین شهید هاشمی‌نژاد به رشته تحریر درآمد. این کتاب دربردارنده معارف اسلامی و برخی از شبهات است که در قالب گفت‌وگو و پرسش و پاسخ یک فرد روشنفکر و پیرمردی که در کوپه قطاری با هم آشنا شده‌اند، عرضه گردیده است. این کتاب در مدتی کوتاه، از چنان جذابیت و مقبولیتی به‌ویژه در قشر جوان برخوردار گردید که بارها مورد تجدید چاپ قرار گرفت و به همین علت، از سویِ ساواک جزء کتب ممنوعه اعلام شد.

[2]. انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک؛ استان سمنان، کتاب 1 ، ص 169

[3]. همان، ص 167

[4]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، صص 1 و 4

[5]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، صص 1 و 4

[6]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، ص 4

[7]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، ص 4؛ آیندگان، 23 مرداد 1348، ص 1

[8]. آیندگان، 23 مرداد 1348، ص 12

[9]. آیندگان، 23 مرداد 1348، ص 12.

[10]. آیندگان، 23 مرداد 1348، ص 12

[11]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، ص 4

[12]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، ص 2

[13]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، ص 4

[14]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، ص 10

[15]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، ص 4

[16]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، صص 1 و 13

[17]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، ص 4

[18]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، ص 2

[19]. اطلاعات، 23 مرداد 1348، ص 16

https://iichs.ir/vdcaeonu.49ni615kk4.html