مرور وقایع مرداد ۱۳۴۸؛ روایت‌هایی از شهر، سیاست و حوادث

مذاکرات نورخان با هویدا

جراید امروز کشور نوشتند: مارشال هوایی نورخان، عضو شورای اداری رئیس‌جمهوری پاکستان که در رأس یک هیئت پاکستانی از ایران دیدن می‌کند، بامداد دیروز در نوشهر افتخار شرفیابی به حضور شاهنشاه آریامهر را حاصل کرد و امروز با آقای هویدا، نخست‌وزیر، ملاقات و گفت‌وگو نمود. مذاکرات نورخان با رئیس دولت در میهمانی ناهاری که در نخست‌وزیری برپا گردیده بود، ادامه یافت.
قبل از ملاقات با آقای هویدا، به شخصیت پاکستانی طی مراسمی که در باشگاه افسران برپا گردید، نشان همایون اهدا گردید. هنگام شرفیابی مارشال نورخان، آقایان یوسف، مسئول وزارت خارجه پاکستان، و عباس خلعتبری، معاون سیاسی وزارت خارجه، افتخار حضور داشتند.
نورخان در این شرفیابی پیام پرزیدنت یحیی‌خان، رئیس‌جمهوری پاکستان، را تقدیم شاهنشاه نمود.
پنجشنبه گذشته از طرف تیمسار ارتشبد جم، رئیس ستاد بزرگ‌ارتشتاران، ضیافتی به شام به افتخار مارشال نورخان در باشگاه افسران برپا گردید. در این ضیافت آقای اردشیر زاهدی وزیر خارجه، خانم دکتر فرخ‌رو پارسای وزیر آموزش و پرورش، گروهی از شخصیت‌های مملکتی و فرماندهان نظامی شرکت کردند. شخصیت پاکستانی فردا با وزیر خارجه ملاقات و صرف ناهار خواهد کرد و بامداد روز دوشنبه از تهران عزیمت می‌کند.[1]

نخست‌وزیر از شمال به تهران بازگشت

آقای هویدا، نخست‌وزیر که برای عرض گزارش روز پنجشنبه و جمعه به شمال عزیمت کرده بود، دیروز به تهران بازگشت. آقای نخست‌وزیر دو روز آخر هفته را در ویلای شخصی در نوشهر به سر برد.[2]

وزیر فرهنگ و هنر در لهستان

«خبرگزاری فرانسه» از ورشو گزارش داد: آقای پهلبد، وزیر فرهنگ و هنر ایران، به دعوت وزیر فرهنگ لهستان برای یک دیدار رسمی هفت‌روزه وارد ورشو شد.
آقای پهلبد در مدت اقامت خود در ورشو علاوه بر مذاکرات رسمی با مقامات لهستانی، از شهر «کراکوف» پایتخت تاریخی لهستان نیز دیدن خواهد کرد.[3]

«مروجین مذهبی» با شاه دیدار می‌کنند

روزنامه «اطلاعات» نوشت: 250 نفر از مروجین مذهبی شهرستان‌ها فردا در نوشهر به حضور شاهنشاه آریامهر شرفیاب خواهند شد. مروجین مزبور که به دعوت اوقاف از مناطق غرب و خوزستان و سیستان و بلوچستان به تهران آمده بودند، مدت ده روز در تهران از واحدهای اقتصادی و عمرانی و بقاع متبرکه بازدید به عمل آوردند و صبح امروز به مدت پنج روز برای بازدید از مناطق شمال به آن نواحی رفتند.
عصر دیروز آقای عصار، معاون نخست‌وزیر و سرپرست اوقاف، ضیافتی به همین مناسبت در پادگان حشمتیه داد که در آن روحانیون و مقامات عالی‌رتبه دولتی و عده کثیری شرکت داشتند و در پایان جلسه به هر یک از مروجین یک جلد قرآن مجید، یک تمثال شاهنشاه و یک جلد انقلاب سفید هدیه داده شد.[4]
دادگاه اداری وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستایی یکی از کارمندان این وزارتخانه را به یک سال و کارمند دیگری را به چهار ماه انفصال از خدمت دولت محکوم کرد.
سخنگوی وزارت اصلاحات ارضی اعلام کرد: دو نفر از کارمندان اداره کل اصلاحات ارضی و تعاون روستایی استان گیلان که از اختیارات اداری خود سوءاستفاده نموده و پرونده آنان پس از تکمیل، به دستور وزیر اصلاحات ارضی و تعاون روستایی جهت تعقیب به دادگاه اداری وزارت

اصلاحات ارضی فرستاده شده بود، در دادگاه اداری این وزارتخانه محاکمه و یک نفر به مدت یک سال انفصال از خدمت دولت و دیگری به مدت چهار ماه انفصال محکوم شدند. احکام صادره بلافاصله به مورد اجرا گذارده شد.[5]

اعتراض پرستاران بیمارستان‌های وابسته به دانشگاه

پرستاران بیمارستان‌های وابسته به دانشگاه امروز نسبت به وضع حقوق، ساعات کار و وضع کشیک خود در بیمارستان‌ها اعتراض کردند.
نمایندگان پرستاران گفتند: مدتی است که ما در مورد کمی حقوق خود و عدم توجه مسئولین نسبت به ترمیم حقوق پرستاران اعتراض کرده‌ایم و مرتب به ما وعده داده شده است که مقررات خاصی برای کار ما تنظیم خواهد شد. پرستاران بیمارستان‌های دانشگاه در تهران تقاضا داشتند در مورد ایام تعطیل و کشیک آنان مقرراتی به مورد اجرا گذاشته شود که آنها هم ضمن انجام وظیفه، به زندگی داخلی خود برسند.[6]

ساخت سردخانه توسط شوروی

به‌زودی عملیات ساختمانی سردخانه ده‌هزار تُنی تهران، که بر اساس طرح سازمان برنامه به وسیله کارشناسان شوروی تهیه شده و به تصویب وزارت تولیدات کشاورزی رسیده است، آغاز خواهد شد.
هزینه این سردخانه کلا سیصدمیلیون ریال برآورد شده که از محل بودجه شهرداری تهران در اختیار این وزارتخانه گذارده شده است.[7]

ناپدید شدن یک هواپیما در رامسر

جراید امروز کشور نوشتند: یک فروند هواپیمای دونفره شخصی دو روز است در حوالی مازندران ناپدید شده و تلاش مأمورین برای اطلاع از سرنوشت هواپیما و سرنشینان آن به جایی نرسیده است.
هواپیمای مذکور دو روز پیش از فرودگاه رامسر به مقصد نامعلومی پرواز کرد و دیگر اثری از آن به‌دست نیامده است. به قرار اطلاع، هواپیمای ناپدیدشده به آقای پالانچیان تعلق داشته و فرزند آقای پالانچیان به اتفاق خلبان در آن بوده‌اند.
مسئولان هواپیمایی رامسر امروز اظهار داشتند برای اطلاع از سرنوشت هواپیما و سرنشینانش فعالیت می‌شود. با توجه به اینکه در دو روز گذشته هوای مازندران نامساعد بوده، احتمال می‌رود هواپیما سقوط و یا در منطقه مناسبی فرود اجباری کرده باشد.
در ساعت 1:30 بامداد روز جمعه، آقایان مهندس پالانچیان مقاطعه‌کار و نماینده شرکت هواپیماسازی «سسنا» در ایران همراه یکی از شرکای خود به وسیله اتومبیل به فرودگاه رامسر رفته و هواپیمای دوموتوره سریع‌السیر کوماندو را که یک وسیله هوایی مطمئن است، برای پرواز آماده کردند.
هدایت هواپیما به وسیله آقای مهندس پالانچیان انجام شده و پرواز در روی باند فرودگاه نیز با کمک نور چراغ‌های اتومبیل خلبان صورت گرفته و آقای مهندس پالانچیان به راننده هنگام پرواز خود دستور داده است تا با روشن کردن چراغ‌های خود سطح باند را روشن نماید. راننده خلبان اظهار داشته که هواپیما به راحتی از روی باند برخاست و در آسمان اوج گرفت، ولی صدای غرش موتورهای هواپیما از سوی دریا به گوش می‌رسید. تا آنجا که من ناظر بودم خط سیر هواپیما در جهت رشته‌کوه البرز نبود. راننده همچنان اعلام کرده که پس از چند لحظه پرواز، هواپیما در افق ناپدید شد و من به شهر بازگشتم، ولی خودم هم نفهمیدم که مقصد آقای مهندس پرواز به تهران است یا گردش تفریحی در آسمان رامسر.

اطلاعی نیست

امروز مقامات هواپیمایی کشور اعلام کردند که در ساعت 1:30 بعد از نیمه‌شب روز جمعه، یک هواپیمای دوموتوره سریع از نوع سسنا از فرودگاه رامسر برخاسته و تا این ساعت اطلاعی از سرنوشت آنان در دست نیست.
کارشناسان امور هواپیمایی در مورد سرنوشت هواپیمای اختصاصی مهندس پالانچیان امروز اظهار نظر کردند که به احتمال قوی هواپیما دچار سانحه شده است. این کارشناسان اعلام داشتند که احتمال می‌رود هواپیما

در دریا و یا کوهستان البرز سقوط کرده باشد.[8]

وزیر آموزش و پرورش: به وضع معلمان و مدارس کمتر توجه شده است!

جراید امروز کشور نوشتند: صبح امروز وزیر آموزش و پرورش اولین جلسه بررسی مطالعات اعضای هیئت پیگیری را در باشگاه معلمان به نام شاهنشاه آریامهر افتتاح کرد. وزیر آموزش و پرورش در این جلسه ضمن اشاره به گزارش‌های هیئت‌های پیگیری و نظارت گفت: عدم توجه مسئولین ادارات به وضع مدارس و معلمین بیشتر از نکات دیگر به چشم می‌خورد و علت این عدم توجه هم آن است که مأمورین ما در استان‌ها و شهرستان‌ها آن‌قدر گرفتار بخشنامه‌ها و دستورات مرکز هستند که به اصل مطلب که مدرسه است کمتر می‌پردازند. برای از میان برداشتن این مشکل، طرح استانی کردن ادارات آموزش و پرورش به طور کامل اجرا خواهد شد تا مسئولین در امور مالی دارای اختیارات کافی پیدا کنند.
وزیر آموزش و پرورش سپس به طرز کار کارکنان و مسئولین ادارات آموزش و پرورش اشاره کرد و اضافه کرد: چنانچه از طرف افراد خطاهایی به ضرر افراد مملکت صورت گیرد، باید به شدیدترین وجهی با آن مبارزه کرد و افراد خاطی را تنبیه نمود. در سال تحصیلی جاری، کار کوچک‌ترین عضو وزارت آموزش و پرورش تا صاحبان بالاترین مقامات بررسی خواهد شد.

عقب‌ماندگی

خانم فرخ‌رو پارسای سپس به اهمیت توجه به برنامه‌های آموزشی اشاره کرد و گفت: متأسفانه در گزارشی که از برنامه‌های آموزشی مدارس به من داده شد مشاهده کردم که بعضی از مدارس بیش از ۴ درصد در امتحانات خردادماه قبولی نداشته‌اند و باید به دنبال کشف علت عقب‌ماندگی و ضعف این مدارس برویم تا ببینیم که چرا درصد قبولی در یک مدرسه صددرصد است و در بعضی از مدارس ۴ درصد است.[9]

شهردار: در برِ جاده پهلوی پروانه ساختمان می‌دهیم

طرح ایجاد بولوار در ضلع شرقی خیابان پهلوی همچنان مورد بحث صاحبان اماکن و ساختمان‌های واقع‌شده در مسیر و همچنین دیگر مردم تهران است. صاحبان مستغلات و اماکن و خانه‌های واقع‌شده در نقشه و طرح بولوار خیابان پهلوی از آن جهت که زندگی آنها در این منطقه قرار دارد، راجع به آن اظهار نظر می‌کنند. یکی از مالکین زمین‌های کنار جاده پهلوی گفت: این کار شهرداری ما را بلاتکلیف گذاشته و از این پس آدم باید به اعتبار پروانه ساختمانی شهرداری هم شک کند و معلوم نیست که اگر امروز شهرداری پروانه ساختمانی داد چند روز دیگر آن را لغو نکند؛ و بدین ترتیب امور ساختمانی به کلی راکد می‌شود و مردم تکلیف خود را نمی‌فهمند.
آقای مهندس جواد شهرستانی، شهردار تهران، در این زمینه گفت: اتصال دو شاخه اتوبان در ناحیه خیابان‌های ایوبی و کوچه زهره و وجود مدرسه، بیمارستان‌ها، کافه‌ها و از همه بالاتر افزایش ترافیک جاده پهلوی، حرکت را در این راه غیرممکن خواهد ساخت و برای رهایی از این وضع است که شهرداری تصمیم به اجرای طرح اخیر در فاصله اتصال دو شاخه شاهراه به خیابان پهلوی گرفته است.
شهردار گفت: کسانی که پیشنهاد می‌دهند که به جای خیابان پهلوی خیابان جردن را تعریض کنیم، یا بی‌اطلاع هستند و یا صرفا روی اصل تأمین منافع خود چنین پیشنهاداتی را می‌دهند؛ زیرا که اگر پیشنهاددهنده اندکی انصاف داشته باشد، خود قبول خواهد کرد که خیابان جردن هرچند هم عریض باشد، ترافیک پهلوی را نمی‌تواند به خود جذب کند.
شهرداری اعلام کرد از اجرای طرح شهرداری، صاحبان اماکن و رستوران‌ها بیش از همه ناراحت هستند در حالی که ناراحتی آنها دلیل ندارد؛ زیرا که شهرداری ابتدا در پشت خیابان

پهلوی و در بر بولوار عین همین ساختمان‌هایی را که آقایان اکنون دارند طبق قرارداد و توافق برای آنها ساخته و سپس اقدام به تخریب اماکن آنها خواهد کرد و به این ترتیب ملاحظه خواهند کرد شهرداری موجب ضرر کسی نخواهد شد؛ البته اگر کسی حاضر شد که ضمن توافق به جای ساختمان بهای آن را دریافت دارد ما حرفی نداریم و همان‌طور عمل خواهیم کرد.

پروانه داده می‌شود

شهردار مسئله صدور پروانه ساختمان و کسب و کار در حریم خیابان‌های شمیرانات را مورد بحث قرار داد و گفت: در کنار خیابان‌های پهلوی و جاده قدیم شمیرانات، پروانه ساختمان و کار و پیشه به عموم داده می‌شود و حتی در مورد محدودیت صدور پروانه برای رستوران‌ها و کافه‌ها نیز گفت: اگر قبلا افراد طبق نظر مسئولان انتظامی اقدام به ساختن پارکینگ مجهزی در کنار مؤسسه خود بکنند، از آنها رفع محدودیت خواهد شد. شهردار گفت: در حال حاضر صدور پروانه در کنار خیابان‌های شمیرانات منعی ندارد و هر کسی در آنجا زمین دارد می‌تواند برای ساختمان پروانه بگیرد.[10]

یک جوان بعثی رهبران عراق را جاسوس خواند

بر اساس گزارشی که از بغداد رسیده است، در نمایشی که شب ۲۸ تیرماه به سرپرستی سپهبد حردان التکریتی، وزیر دفاع عراق، در تالار «خلد» برگزار گردید، پس از اجرای چندین برنامه، در ساعت 2 بعد از نیمه‌شب جوانی به نام محمد عبدالوهاب، که خود را از افراد حزب بعث معرفی کرد، پشت میکروفون قرار گرفت و پس از تمجید و تعریف از حزب بعث و جلب توجه تماشاگران ناگهان اظهار داشت: «من می‌خواهم امشب جاسوسان و خائنین اصلی را به همه معرفی کنم». وی افزود: «جاسوسان این مملکت حسن البکر و حردان التکریتی هستند».
با گفتن این عبارت ناگهان هرج‌ومرج درگرفت و تمام جمعیت پا به فرار گذاشتند.
تلویزیون و رادیو بغداد، که جریان نمایش مستقیما از آنها پخش می‌شد، ناگهان برنامه‌های خود را قطع کردند و افراد حزب بعث و سربازان محافظ به سخنران حمله کرده و او را با قنداق تفنگ به‌شدت مضروب نمودند.
در بغداد شایع است که نام‌برده بر اثر ضربات وارده جان سپرده است و به طوری که گفته می‌شود، عده‌ای پوسترها و عکس‌های حسن البکر را که در بعضی از خیابان‌های بغداد الصاق شده بود پاره نمودند.
همچنین شایع است که تهدید حسن البکر در نطق اخیر خود مربوط به احساس وجود مخالفین در ارتش و جناح چپ حزب بعث باشد که روز به روز دامنه فعالیت خود را علیه حکومت گسترش می‌دهند.[11]

مبارزه با بیماری‌های انسانی، حیوانی و آفات نباتی در یک سازمان متمرکز خواهد شد

طرح تأسیس یک سازمان جدید بهداشتی تهیه و به نخست‌وزیری ارسال گردیده است. بر اساس این طرح، کلیه امور مبارزه با آفات حیوانی، نباتی و بیماری‌های انسانی در یک سازمان جدید متمرکز خواهد شد.
اجرای طرح مزبور احتیاج به بودجه و پرسنل جدید نخواهد داشت؛ زیرا سازمان‌های مسئول فعلی که در امور تهیه احتیاجات برای مبارزه با آفات نباتی، حیوانی و بیماری‌های انسانی فعالیت دارند، در این سازمان جدید بهداشتی مستقر خواهند شد. طرح تمرکز امور بهداشتی کشور چندی قبل تهیه و به نخست‌وزیری ارسال گردیده و هم‌اکنون در دست بررسی می‌باشد.[12]

پی‌نوشت‌ها:

[1]. اطلاعات، 4 مرداد 1348، ص 4؛ آیندگان، 4 مرداد 1348، ص 12؛ ندای ایران نوین، 5 مرداد 1348، ص 6.

[2]. اطلاعات، 4 مرداد 1348، ص 4.

[3]. همان‌جا.

[4]. همان‌جا.

[5]. همان‌جا.

[6]. همان‌جا.

[7]. همان‌جا.

[8]. همان‌جا.

[9]. همان‌جا.

[10]. همان، صص 1 و 4.

[11]. همان، ص 16؛ آیندگان، 4 مرداد 1348، ص 12.

[12]. اطلاعات، 4 مرداد 1348، ص 16.

https://iichs.ir/vdceev8w.jh8pni9bbj.html

روایت‌ها و نکته‌هایی از یک رویکرد دیرین

شهید آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای در آینه تصاویر (بخش پنجم/ آغازین دهه از رهبری ـ 2)

آیت‌الله محمد صدوقی؛ معماری مبارزات دینی از انسداد رضاشاه تا طلوع انقلاب

سرکوب شورش برای تاج و تخت

بخشیدن عمق تمدنی به مبارزات فلسطینی

4 مرداد ۱۳۴۸؛ از جنجال‌های شهری تهران تا طوفان در بغداد و معمای آسمان رامسر