روزشمار ۱۰ تیر ۱۳۴۸، ما را به دنیایی از تضادهای شدید می‌برد؛ روزی که در آن دولت از یک‌سو با اجرای قانون جدید، مجازات اعدام را برای قاچاقچیان مواد مخدر و فراریان از خدمت پیش‌بینی می‌کند و از سوی دیگر، لغو روادید سفر به ایتالیا و هفده کشور دیگر را جشن می‌گیرد. در این روز، تهران میان «پاک‌سازی ادارات از عناصر ارتجاعی» و «شکایت مدیرعامل شرکت واحد از چاله‌های شهر» دست‌وپا می‌زند و نمایندگان مجلس در میان گزارش‌های محرومیت شهرستان‌ها، از گران شدن اجاره‌خانه‌ها گلایه می‌کنند. در حاشیه این وقایع داخلی، مرگ مشکوک موسی چومبه در زندان الجزایر، موجی از بحث‌های دیپلماتیک را در سازمان ملل و واشنگتن برانگیخته است. این یادداشت، بازخوانی دقیق یک روز پیچیده از تاریخ ایران است
۱۰ تیر ۱۳۴۸

 

وقایع ۱۰ تیر ۱۳۴۸ | از قانون اعدام قاچاقچیان تا بحران اتوبوس‌های قراضه و پاک‌سازی اداری

 

 سیاست‌های داخلی و توسعه


 

وزیر آموزش و پرورش: دستگاه‌ها باید از عوامل مخرب و ارتجاعی پاک شود

فرخ‌رو پارسا در دومین کنفرانس هماهنگی شورای زنان حزب ایران نوین، برنامه‌ریزی صحیح را لازمه موفقیت فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی دانست و گفت: در بسیاری از موارد، توجه بیش از حد به ابزارها باعث فراموش شدن هدف اصلی شده است.
وی ضعف مدیریت، پراکندگی نیروها و نبود برنامه را از عوامل ناکامی دستگاه‌های اداری برشمرد و هشدار داد که عناصر «مخرب و ارتجاعی» با ایجاد شبکه‌های نفوذ، مانع اجرای برنامه‌های اصلاحی می‌شوند.
او تأکید کرد که باید بدون ملاحظه و با شجاعت این افراد شناسایی، به دستگاه قضایی معرفی و از ادارات حذف شوند تا محیطی سالم برای اجرای برنامه‌های توسعه فراهم شود. در عین حال، بر ضرورت دقت در تشخیص متخلفان و پرهیز از ظلم به افراد بی‌گناه نیز تأکید کرد.[1]
 

با دستور شاه و با همکاری وزارت اصلاحات ارضی: ارتش مدیر تعاونی روستایی تربیت می‌کند

وزیر اصلاحات ارضی اعلام کرد: به دستور شاه و با همکاری ارتش، طرحی برای آموزش مدیران شرکت‌های تعاونی روستایی اجرا می‌شود. سالانه روستازادگان باسواد پس از آموزش نظامی و تخصصی، در دوران خدمت سربازی مدیریت تعاونی‌ها را فرا گرفته و پس از پایان خدمت به عنوان مدیرعامل تعاونی‌های محل زندگی خود مشغول کار خواهند شد. هدف طرح، رفع کمبود مدیران متخصص برای بیش از ۸۵۰۰ شرکت تعاونی روستایی است و نخستین دوره با آموزش چهارصد نفر آغاز می‌شود.[2]
 

بررسی طرح منطقه‌ای کردن آموزش و پرورش

روز 15 تیرماه کنفرانسی از مدیران کل و رؤسای ادارات آموزش و پرورش به مدت پنج روز در باشگاه معلمان تهران تشکیل می‌شود و طرح منطقه‌ای کردن آموزش و پرورش و شرکت دادن مردم در اداره امور مالی و اداری آن را مورد بحث و تبادل نظر قرار خواهد داد.[3]
 

نخست‌وزیر به شمال می‌رود

آقای نخست‌وزیر پس فردا پنجشنبه، برای عرض گزارش به شاه به شمال عزیمت خواهد کرد.
نخست‌وزیر روز تعطیل جمعه در ویلای شخصی خود در نوشهر به سر خواهد برد.[4]
 
 

 نظم، قانون و مجازات‌های سخت

 

 

 

قاچاقچیان مواد مخدر به اعدام محکوم می‌شوند

روزنامه «اطلاعات» نوشت: دیروز اطلاع داده شد از طرف وزیر دادگستری دستور اجرای قانون موقوفی تعقیب مرتکبین جرائم مواد مخدر درباره زندانیان مشمول این قانون صادر گردید و محاکم دادگستری مأمور اجرای این قسمت از قانون گردیدند و قسمت دیگر قانون، مربوط به رسیدگی جرائم مرتکبین در دادگاه‌های نظامی و قضائی از 21 تیرماه جاری اجرا خواهد شد.
گزارش به تشریح قانون جدید مبارزه با مواد مخدر اختصاص دارد. مطابق قانون، محکومان خرده‌جرائم مواد مخدر که پیش از ۲۷ بهمن ۱۳۴۷ مرتکب جرم شده‌اند، مشمول موقوفی تعقیب یا آزادی می‌شوند، اما برای قاچاقچیان اصلی مجازات‌ها به‌شدت افزایش یافته است. واردکنندگان، فروشندگان یا دارندگان بیش از دو کیلوگرم تریاک یا بیش از ده گرم هروئین، مرفین یا کوکائین، در صورت اثبات عمدی بودن جرم، در دادگاه نظامی محاکمه و به اعدام محکوم خواهند شد. برای مقادیر کمتر نیز مجازات‌های سنگین حبس و جزای نقدی پیش‌بینی شده است.
متن قانون تشدید مجازات مرتکبین اصلی جرائم مندرج در قانون اصلاح قانون منع کشت خشخاش و اجازه موقوفی تعقیب و اجرای مجازات سایر مرتکبین جرائم مذکور در شماره امروز روزنامه رسمی کشور انتشار یافت و طبق قانون اساسی ده روز پس از انتشار در روزنامه رسمی کشور، یعنی از روز 21 تیرماه جاری، لازم‌الاجرا خواهد بود.
این قانون همچنین مقرر داشته: هر کس به طور غیر مجاز تریاک، مرفین، هروئین و کوکائین وارد کند و یا بفروشد یا به معرض فروش گذارد یا بیش از دو کیلوگرم تریاک یا بیش از ده گرم مرفین، هروئین یا کوکائین را به طور غیر مجاز نگاهداری یا مخفی یا حمل کند در صورتی که ثابت شود عالم و عامدا مرتکب شده، در دادرسی ارتش محاکمه و به مجازات اعدام محکوم می‌شود. هرگاه مقدار تریاک از دو کیلوگرم کمتر و از پنجاه گرم بیشتر باشد یا مرفین، هروئین و کوکائین از ده گرم کمتر و از یک گرم بیشتر باشد، مرتکب به حبس با اعمال شاقه از سه تا پانزده سال و جریمه مقرر در قانون محکوم خواهد شد و اگر مقدار مواد مکشوفه کمتر از مقادیر فوق باشد، به حبس تأدیبی از یک تا سه سال و جریمه مقرر محکوم می‌شود. رسیدگی به این جرائم کماکان در صلاحیت محاکم دادگستری است.[5]
 

«راه سقوط را مسدود کنید»

روزنامه «اطلاعات» در سرمقاله شماره امروز خود نوشت: وزیر دادگستری در یک مصاحبه اختصاصی به خبرنگار «اطلاعات» گفته است تا یک ماه دیگر حدود چهارهزار زندانی که به موجب قانون جدید مبارزه با مواد مخدر مشمول بخشودگی می‌شوند، از زندان آزاد خواهند شد و برای تسریع در این امر، مرخصی کلیه قضات شعب کیفری دیوان عالی کشور و دادگاه‌های جنایی و دادستان‌ها و دادیاران استان در سراسر کشور لغو شده است.
در بخشی از سرمقاله شماره امروز «اطلاعات» آمده است: تعداد محکومین مواد مخدر که در زندان به‌سر می‌برند چند برابر عده‌ای است که آزاد می‌شوند، اما مقررات قانون شامل همه آنها نمی‌شود و بالنتيجه الان دو مسئله در پیش داریم. اول سرنوشت زندانیانی که آزاد می‌شوند، دوم سرنوشت زندانیانی که از این آزادی برخوردار نمی‌شوند.
سرمقاله روزنامه با اشاره به آزادی حدود چهارهزار زندانی جرائم مواد مخدر، تأکید می‌کند که آزادی آنان بدون برنامه حمایت اجتماعی کافی نیست. نویسنده معتقد است بسیاری از این افراد پس از ترک اعتیاد یا تحمل مجازات، در صورت بیکاری، فقر و بازگشت به محیط آلوده، دوباره به قاچاق یا اعتیاد کشیده خواهند شد. از دولت خواسته شده است با ایجاد فرصت‌های شغلی، نظارت و حمایت اجتماعی، از بازگشت این افراد به چرخه جرم جلوگیری کند؛ زیرا موفقیت قانون جدید بیش از هر چیز به نحوه بازگشت این افراد به جامعه وابسته است.[6]
 

مجازات‌های فرار از خدمت زیر پرچم

در لایحه جدید خدمت وظیفه عمومی، مجازات فرار از خدمت تشدید شده است. غیبت بیش از حد مقرر، فرار محسوب شده و برای بار اول به حبس متناسب با مدت فرار و برای تکرار یا فرار به خارج از کشور، سه تا پنج سال زندان در نظر گرفته شده است. در زمان بسیج نیز مجازات‌ها بسیار شدیدتر است و فرار از خط مقدم جبهه می‌تواند مجازات اعدام در پی داشته باشد.[7]
 
 

 بحران‌های شهری و اجتماعی

 

 

چاله‌های تهران، اتوبوس‌های قراضه شرکت واحد را قراضه‌تر کرد

سرهنگ شیرزاد مدیرعامل شرکت واحد اعلام کرد: شرکت واحد مرده گناهکاری است که هیچ مرده‌شویی آن را نمی‌شوید. در سال گذشته و امسال چاله‌های تهران اتوبوس‌های قراضه را قراضه‌تر کرده به طوری که در حال حاضر از 1300 دستگاه اتوبوس شرکت، پانصد دستگاه همه‌روزه در تعمیرگاه‌ها متوقف است و یا هر دو روز یکبار باید به تعمیرگاه مراجعه کند
وی گفت: به علت کمبود منابع مالی، به جای خرید اتوبوس جدید، بازسازی اساسی اتوبوس‌های فرسوده در دستور کار قرار گرفته و هزینه تعمیر هر دستگاه حدود چهل‌هزار تومان است. او همچنین از استقرار نظام کنترل الکترونیکی فروش بلیت برای جلوگیری از تخلفات، بهبود نسبی وضعیت مالی شرکت و ضرورت تغییر ساعات کار ادارات برای کاهش ترافیک و افزایش کارایی ناوگان سخن گفت. مدیرعامل همچنین از وجود معدودی کارکنان متخلف خبر داد، اما تأکید کرد که اکثریت کارکنان وظیفه‌شناس هستند.[8]

 

وضع اجاره‌خانه در تهران در مذاکرات امروز شورا مطرح شد

ساعت 9 بامداد امروز جلسه علنی مجلس شورای ملی به ریاست آقای عبدالله ریاضی تشکیل گردید.
آقای پردلی در نطق خود گفت: اجاره‌خانه‌ها گران شده است و شاید شما نمایندگان اکثریت، موجر هستید و درد مستأجر را نمی‌دانید. من نمی‌دانم چه کسی باید توجه کند، همه چیز را که نباید از شاه مملکت توقع داشته باشیم.
آقای فروهر، نماینده تفرش، سفر هیئت دولت به سواحل بنادر جنوب را مورد تجلیل قرار داد و گفت: این سفرها باید هر دو ماه تکرار شود؛ زیرا در بعضی شهرستان‌ها محرومیت و بی‌توجهی آن‌قدر است که ضرورت است با یک برنامه صحیح هر چه بی‌توجهی گذشته است جبران بشود. ناطق گفت: من رو ندارم اهالی حوزه انتخابیه خود و همشهریانم را ببینم؛ چون هر چه درخواست‌های منطقی آنها را یادآوری کردم و توجه مسئولان را به آن جلب کردم، کمتر توجه شد. من از موکلین خود خجالت می‌کشم.
تفرش یک منطقه کوهستانی و ییلاقی است که با تهران سه ساعت بیشتر راه نیست. من از نخست‌وزیر و وزیران کابینه دعوت می‌کنم تا بیایند و ببینند در استان مرکزی شهری وجود دارد که مردم آن از حداقل احتیاجات اولیه محروم هستند.
 

تقدیم لایحه

آن‌گاه مجلس وارد دستور شد و معاون وزارت امور خارجه لایحه تعیین و اصلاح موافقتنامه هوایی ایران و بلژیک و عهدنامه مودت ایران و کره را تقدیم کرد. در پایان جلسه علنی امروز مجلس شورای ملی، لوایح در دستور مطرح و مورد بررسی قرار گرفت و به تصویب رسید.
 

قانون استخدام

هنگام بررسی لایحه امور استخدامی سازمان بنادر و کشتی‌رانی، آقای دکتر عاملی عضو فراکسیون پارلمانی حزب پان‌ایرانیست حمله شدیدی به قانون استخدام کرده و گفت: با این قانون استخدام تمام کارمندان را ناراحت کرده‌اید. این درست نیست هر وزارتخانه‌ای که وزیر قوی دارد لایحه‌ای بیاورد و خود را از شر لایحه استخدام خلاص کند. در این صورت قانون استخدام برای آنها که قدرت و دست و پا ندارند و نمی‌توانند خودشان را از این گرداب خلاص کنند می‌ماند. اکنون هر یک از دستگاه‌ها برای خودشان قانون استخدام خاصی درست کرده‌اند و ناطق با عصبانیت گفت: راهی که دولت در مورد قانون استخدام پیش گرفته است درست نیست.
آقای دکتر یزدان‌پناه، نماینده شهسوار، توضیحات مفصلی داد و گفت: قبلا این لایحه تصویب شد و به موجب بحثی که پیش آمد مجلس سنا در آن تغییراتی داد و به همین جهت قرار شد لایحه‌ای جدید مطرح شود. ناطق گفت: در مورد قانون استخدام، تذکر آقای دکتر عاملی درست است، ولی باید توجه داشت در گذشته صد نوع قانون استخدام وجود داشته و این کار بسیار مشکل بوده است. در زمینه امور استخدام مشکلات زیادی وجود دارد و این مشکلات به‌تدریج از بین می‌رود.[9]
 

اقتصاد دارو و درمان

حبیب چینی در ستون «تفسیر اقتصادی» شماره امروز «اطلاعات» نوشت: تأمین بهداشت عمومی، پیشگیری بیماری‌ها، مبارزه با امراض، اتخاذ سیاست‌های سالم به منظور کاستن از تصادفات و حوادث و بالاخره ایجاد بازتوانی از جمله مسائلی است که مستقیما در بازده فعالیت‌های نیروی انسانی و افزایش ثمربخش کار انسان تأثیر اساسی دارد.
این یادداشت تحلیلی با رویکردی اقتصادی به وضعیت بهداشت و درمان ایران می‌پردازد. نویسنده ضمن اشاره به اختصاص بیش از ۲۵ میلیارد و ۹۵۰ میلیون ریال اعتبار در برنامه عمرانی چهارم برای بهداشت، تأکید می‌کند که امکانات درمانی کشور همچنان پاسخگوی نیازها نیست. آمار بیماری‌های واگیردار، کمبود تخت بیمارستانی، پزشک و کادر درمان و وابستگی به واردات دارو نشان‌دهنده فاصله زیاد نظام سلامت با وضعیت مطلوب است. در پایان، نویسنده تأکید می‌کند که قضاوت درباره مشکلات بهداشت و درمان باید با در نظر گرفتن محدودیت منابع، رشد جمعیت و افزایش نیازهای درمانی صورت گیرد.[10]
 
 

 اقتصاد و دیپلماسی

 

 

 

برای رفتن به ایتالیا و هفده کشور دیگر نیاز به ویزا ندارید

وزارت امور خارجه دیشب رسما اعلام کرد که قرارداد لغو روادید بین ایران و ایتالیا منعقد گردیده و روز 7 تیرماه به مرحله اجرا درآمد. بدین ترتیب از این پس اتباع ایران و ایتالیا که قصد سفر به کشورهای یکدیگر را داشته باشند، با در دست داشتن گذرنامه معتبر از گرفتن ویزا معاف‌اند و می‌توانند تا مدت سه ماه در کشورهای یکدیگر اقامت کنند.[11]
 

دو قرارداد با شوروی منعقد شد

قرارداد استفاده از خدمات گروه مرکزی مهندسین شوروی، به منظور همکاری در ساختمان سیلوهای جدید و قرارداد خرید لوازم ساختمانی و قالب‌های لغزنده برای بنای سیلوهای جدید، که قبلا به تصویب هیئت عامل برنامه رسیده بود، بین وزارت تولیدات کشاورزی و مواد مصرفی و رایزن اقتصادی سفارت شوروی در ایران منعقد شد.[12]
 

قرارداد فرهنگی ایران و تونس از ۱۵ تیر اجرا می‌شود

وزیر اطلاعات پس از سفر به تونس، از توافق دو کشور برای توسعه همکاری‌های فرهنگی، مطبوعاتی، رادیویی و تلویزیونی خبر داد. بر اساس توافق، مبادله برنامه‌های رادیو و تلویزیون، کتاب، نشریات، هیئت‌های فرهنگی و نمایشگاه‌های عکس از ۱۵ تیر آغاز می‌شود و کمیته مشترکی بر اجرای آن نظارت خواهد کرد.
آقای جواد منصور، وزیر اطلاعات، دیشب در پایان سفر بیست‌روزه خود به کشورهای انگلستان، ایتالیا و تونس به تهران بازگشت و مذاکرات خود را با وزیر اطلاعات تونس در جهت توسعه همکاری‌ها و مبادلات اطلاعاتی، مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی میان ایران و تونس، مذاکراتی مفید و توأم با موفقیت اعلام کرد.
وزیر اطلاعات را در سفر به کشورهای فوق آقای فرهاد نیکوخواه، معاون وزارت اطلاعات، همراهی کرد و وی نیز شب گذشته به تهران بازگشت. وزیر اطلاعات در انگلستان، ایتالیا، و تونس از تأسیسات رادیو تلویزیون و مطبوعات این کشورها دیدن کرد و دیشب هنگام ورود به تهران مورد استقبال معاونان و مدیران کل وزارت اطلاعات قرار گرفت.[13]
 

تلگراف تبریک شاه به فرمانروای کل کانادا

جراید امروز کشور نوشتند: امروز از طرف شاهنشاه آریامهر به مناسبت سالروز اعلام کنفدراسیون کانادا پیام تبریکی برای «رولند میچنر» فرمانروای کل کانادا ارسال شد. در این پیام تندرستی و شادکامی فرمانروای کل کانادا و رفاه و سعادت روزافزون ملت کانادا آرزو شده است.[14]
 

نرخ خرید گندم از کشاورزان اعلام شد

وزارت تولیدات کشاورزی نرخ خرید گندم را در سال جاری اعلام داشت. بر اساس نرخ‌های جدید، حداکثر قیمت خرید گندم در سال جاری تُنی ششصد تومان و حداقل آن تُنی پانصد تومان تعیین شده است.
وزارت تولیدات کشاورزی ضمنا به شرکت‌های تعاونی روستایی که گندم مازاد محصول اعضای خود را جمع‌آوری نمایند، معادل تُنی سیصد ریال حق‌العمل می‌پردازد.
در برنامه خرید گندم در سال جاری تغییری داده نشده، ولی کارشناسان اظهار نظر می‌کنند که میزان محصول گندم سال جاری به علت سرمای زمستان و ادامه آن که در بعضی از نقاط موجب شد کشت به موقع انجام نگیرد، کمتر از سال قبل است. وزارت کشاورزی هم‌اکنون مشغول جمع‌آوری آمار دقیق‌تری از تولید گندم سال جاری می‌باشد.[15]
 
 

 پنجره‌ای به اخبار جهان

 

 

«نعش چومبه روی دست دولت الجزایر مانده است»

رویتر از واشنگتن گزارش داد: یک سناتور آمریکایی گفت: ادعای دولت الجزایر مبنی بر اینکه موسی چومبه، نخست‌وزیر سابق کنگو، در زندان به مرگ طبیعی در حال خواب درگذشته، مشکوک است. وی گفت: اگر الجزایر می‌خواهد افکار عمومی جهان را راضی کند، باید جسد او را برای کالبدشکافی تحویل عده‌ای از متخصصین مستقل اروپایی بدهد.
در سازمان ملل به مناسبت مرگ چومبه هیچ گونه اظهار تأسفی نشد، بلکه درباره مرگ مردی که تجزیه‌طلبی او چندین صدمیلیون دلار مخارج برای اردوکشی سازمان ملل شد و به طور غیر مستقیم باعث مرگ داگ هامرشولد، دبیر کل سازمان ملل متحد، گردید، اظهار نظرهای شوخی‌آمیز به عمل آمد.
نعش چومبه روی دست دولت الجزایر مانده است. دولت کنگو مایل نیست جسد چومبه را پس بگیرد و به کشور خود برگرداند؛ زیرا او را خائن می‌شناسد. قرار است سفیر کنگو تا آخر وقت امروز نظر خود را درباره نعش چومبه به دولت الجزایر اطلاع دهد. خانواده چومبه، که قرار است به الجزایر بیایند، نمی‌دانند نعش را تحویل بگیرند و اگر گرفتند به کجا ببرند. دولت الجزایر نیز اکراه دارد که این نعش را در خاک خود دفن کند.[16]
 

روابط فرانسه و اعراب تیره می‌شود

«خبرگزاری آلمان» از بیروت گزارش داد: امروز اعلام شد که احتمالا به‌زودی روابط فرانسه و کشورهای عربی تیره خواهد شد؛ زیرا ژاک شابان دلماس، نخست‌وزیر تازه فرانسه، گفته است که در تصمیم مربوط به منع صدور اسلحه به اسرائیل تجدید نظر خواهد شد.
روزنامه‌های لبنان نوشته‌اند که شارل حلو، رئیس‌‎جمهوری لبنان، مصمم است هر چه زودتر با دولت فرانسه تماس بگیرد و مانع لغو تحریم صدور اسلحه به اسرائیل بشود.[17]

 
صفحه اول روزنامه اطلاعات، 10 تیر 1348
 
 
پی‌نوشت‌ها:
 
[1] . اطلاعات، ۱۰ تیر ۱۳۴۸، صص ۱ و ۴.  
[2] . همان، ص ۴.
[3] . همان، ص ۲۰.  
[4] . همان، ص ۴. 
[5] . همان‌جا. 
[6] . همان، ص ۲.  
[7] . همان، صص ۱ و ۴.  
[8] . همان‌جا. 
[9] . همان‌جا. 
[10] . همان، ص ۱۴. 
[11] . همان، ص ۲۰.  
[12] . همان، ص ۴. 
[13] . همان‌جا. 
[14] . همان‌جا. 
[15] . همان، صص ۱ و ۲۰؛ آیندگان، 10 تیر 1348، صص 1 و 12.
[16] . اطلاعات، ۱۰ تیر ۱۳۴۸، ص ۳.
[17] . همان‌جا. 
https://iichs.ir/vdcjaae8.uqemozsffu.html
iichs.ir/vdcjaae8.uqemozsffu.html
نام شما
آدرس ايميل شما