گزارش نشست کتاب فرح پهلوی و جشن‌های هنر شیراز | نویسنده: مصطفی جوان؛

مصطفی جوان از هنجارشکنی‌های جشن هنر شیراز سخن گفت

نشست نقد و بررسی کتاب «فرح پهلوی و جشن‌های هنر شیراز» با حضور مصطفی جوان، نویسنده اثر، برگزار شد. در این نشست، ابعاد پنهان مدیریت فرهنگی فرح دیبا، هزینه‌های سرسام‌آور جشن‌های یازده‌گانه و ریشه‌های اعتراضات مذهبی به نمایش‌های هنجارشکنی همچون «خوک، بچه، آتش» مورد واکاوی علمی قرار گرفت
مصطفی جوان از هنجارشکنی‌های جشن هنر شیراز سخن گفت

به گزارش روابط‌عمومی پژوهشکده تاریخ معاصر؛ نشست نقد و بررسی تازه‌ترین اثر مصطفی جوان با عنوان «فرح پهلوی و جشن‌های هنر شیراز» در سکوی شاهنامه باغ کتاب برگزار شد. در این برنامه، دکتر حسین جودوی به عنوان کارشناس ـ مجری و دکتر مصطفی جوان، نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر، حضور داشتند.


فرح پهلوی و الگوی سوسیالیسم فرهنگی فرانسه

مصطفی جوان در این نشست با اشاره به پیشینه فکری فرح دیبا اظهار کرد: «فرح پهلوی تحت تأثیر فضای فکری و فرهنگی فرانسه قرار داشت و در دوران تحصیل خود با جریان‌هایی آشنا شده بود که گرایش‌های چپ و سوسیالیسم فرهنگی داشتند. این نگاه بعدها با حضور تیم فرح در مدیریت نهادهایی مانند کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، موزه هنرهای معاصر و جشن هنر شیراز و سایر مؤسسات و نهادهای وابسته به فرح بازتاب پیدا کرد».

وی درباره تناقض ظاهری مواضع شاه با حلقه فرهنگی دربار توضیح داد: «هرچند محمدرضا پهلوی در عرصه سیاسی مخالف جریان‌های چپ بود، اما در حوزه فرهنگی میان او و همسرش فرح پهلوی نوعی همسویی وجود داشت و هر دو در مسیر ترویج الگوهای فرهنگی غربی حرکت می‌کردند».
 
مصطفی جوان، نویسنده کتاب «فرح پهلوی و جشن‌های هنر شیراز»، و حسین جودوی در نشست نقد و بررسی کتاب


صادرات بودجه عمومی برای واردات فرهنگ بیگانه

نویسنده کتاب در بخش دیگری از سخنان خود به هزینه‌های گسترده این رویداد اشاره کرد و گفت: «اسناد موجود نشان می‌دهد نهادهایی چون وزارت دارایی، شرکت نفت، سازمان برنامه و بودجه و حتی اداره برق شیراز موظف به حمایت مالی از این جشن‌ها بودند و مبالغ قابل توجهی صرف دعوت از گروه‌های خارجی، اسکان و برگزاری برنامه‌ها می‌شد. در نخستین دوره جشن هنر، اداره حسابداری دانشگاه پهلوی هزینه‌های مسافرت و دید و بازدید فرح پهلوی را تأمین کرد. این هزینه‌ها دستاورد متناسبی برای فرهنگ عمومی ایران نداشت و بسیاری از برنامه‌ها نه با فرهنگ دینی و ملی جامعه سازگار بودند و نه مورد استقبال عمومی قرار گرفتند».
 

هنر آوانگارد یا توهین به مقدسات؟

دکتر جوان با نقد محتوایی آثار اجراشده، به واکنش‌های تند جامعه مذهبی پرداخت و افزود: «نمایش "خوک، بچه، آتش" که در ماه مبارک رمضان سال ۱۳۵۶، به‌صورت زنده در خیابان برگزار و در آن اعمال علنی آمیزش جنسی اجرا شد، واکنش شدید علما و مردم را به دنبال داشت. علمای مذهبی مانند آیت‌الله صدوقی، آیت‌الله محلاتی، آیت‌الله دستغیب، حجت‌الاسلام فلسفی و امام خمینی(ره) با صدور بیانیه‌ها و سخنرانی‌ها، محتوای این جشن‌ها را مغایر با ارزش‌های دینی و اخلاقی جامعه دانستند».

وی درباره تیپ‌شناسی محتوای برنامه‌های اجراشده در ادوار یازده‌گانه جشن هنر در سال‌های 1346ـ1356ش بیان نمود: «بسیاری از اجراها از نظر فرم و محتوا با جهان‌بینی ایرانیان و فرهنگ و ارزش‌های دینی و اخلاقی‌شان سازگار نبود و حتی بعضا در تضاد کامل قرار داشت. آوردن هنرپیشه‌ها، خوانندگان و رقاصه‌های خارجی با پوشش‌ها و آرایش‌های غربی نامتعارف، پخش و اجرای فیلم‌ها، تئاترها و موسیقی‌هایی که مغایر با فرهنگ و ارزش‌های ملی و مذهبی مردم بود، برای مردم فاقد جذابیت بود و مردم از لحاظ زبان و فرهنگ و اخلاق نمی‌توانستند با آن رابطه برقرار کنند. 
 

معرفی اجمالی کتاب

کتاب «فرح پهلوی و جشن‌های هنر شیراز» که توسط انتشارات پژوهشکده تاریخ معاصر در ۱۲۲ صفحه منتشر شده است، در چهار گفتار اصلی به واکاوی این رخداد می‌پردازد:
 
1. زندگینامه فرح دیبا: بررسی ریشه‌های فکری و جایگاه او در دربار؛
2. ماهیت و تشکیلات: تحلیل اساسنامه و اهداف اعلامی جشن هنر شیراز؛
3. تحلیل برنامه‌ها: بررسی دقیق محتوای فیلم‌ها و نمایش‌ها و موسیقی اجراشده؛
4. واکنش‌های اجتماعی: واکاوی مواضع علما و جریان‌های مذهبی.

دکتر جوان در پایان نشست خاطرنشان کرد: «این کتاب مبتنی بر اسناد، خاطرات و منابع تاریخی دست اول تدوین شده و می‌تواند برای علاقه‌مندان تاریخ معاصر به‌ویژه نسل جوان، منبعی برای شناخت بهتر تحولات فرهنگی آن دوره باشد».
 
تصویر روی جلد کتاب «فرح پهلوی و جشن‌های هنر شیراز»


علاقه‌مندان برای درک دقیق‌تر تقابل فرهنگی در سال‌های پایانی حکومت پهلوی، می‌توانند این کتاب را از فروشگاه کتاب پژوهشکده تاریخ معاصر در فضای مجازی یا مراکز پخش کتاب‌های این پژوهشکده در تهران و شهرستان‌ها تهیه نمایند.
  https://iichs.ir/vdcgt39x.ak93y4prra.html
iichs.ir/vdcgt39x.ak93y4prra.html
نام شما
آدرس ايميل شما