«طوفان‌الاقصی»، مانع از عادی‌سازی روابط اعراب و اسرائیل شد

پایگاه اطلاع‌رسانی پژوهشکده تاریخ معاصر؛

یکی از واقعیت‌های موجود در باره تداوم موجودیت رژیم اسرائیل، که آن را قادر به فاجعه‌آفرینیِ بیشتر در فلسطین اشغالی می‌کند، حمایت همه‌جانبه کشورهای استعماری از این رژیم جعلی است، که از آغاز تشکیل آن نیز وجود داشته. به نظر شما، استعمار چه بهره‌ای از این حمایت‌ها برده و می‌برد؟

بسم الله الرحمن الرحیم. غرب از ابتدا، از ایجاد رژیم صهیونیستی، اهدافی فراتر از حل مسئله یهودیان را دنبال می‌کرد. یکی از مهم‌ترینِ این اهداف، انتقال جریان صهیونیسم از اروپا به سرزمین‌های اسلامی بود؛ زیرا فعالیت‌های صهیونیستی در اروپا ــ که در واکنش به نژادپرستی و یهودستیزی (هولوکاست) شکل گرفته بود ــ به‌تدریج به یک جریان سیاسی و اجتماعی تأثیرگذار تبدیل می‌شد و این برای دولت‌های غربی مطلوب نبود؛ بنابراین تشکیل یک رژیم صهیونیستی در فلسطین، می‌توانست این مشکل را از محیط اروپا دور کند. در عین حال، اسرائیل قرار بود کارکردی مهم‌تر در جهان اسلام داشته باشد؛ یعنی به ابزاری برای تضعیف کشورهای اسلامی و جلوگیری از اتحاد آنها تبدیل شود. غرب با ایجاد این رژیم در قلب جهان اسلام، کشورهای عربی و اسلامی را درگیر یک بحران دائمی کرد و مانع از آن شد که این کشورها بتوانند به انسجام و قدرتی مستقل دست یابند. به این ترتیب، هم غرب معضل صهیونیسم در اروپا را تا حدود زیادی

منتفی کرد و هم آن را به عاملی برای مهار قدرت جهان اسلام تبدیل نمود. در نهایت اسرائیل در سرزمین فلسطین ایجاد شد تا در قلب جهان اسلام، همواره عاملی برای تضعیف و مشغول‌کردن کشورهای منطقه باشد؛ هدفی که پس از سپری شدن یک قرن، برآورده شده است.

در این میان، نقش آمریکا در حمایت از رژیم صهیونیستی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

تأسیس رژیم صهیونیستی در سال ۱۹۴۸ را باید در چهارچوب سیاست آمریکا برای گسترش نفوذ جهانی خود دید. آمریکا پس از جنگ جهانی دوم، تلاش کرد نظم بین‌المللی جدیدی ایجاد کند و در مناطق مختلف جهان نیز، اجازه شکل‌گیری قدرت‌های مستقلی که بتوانند در برابر سیاست‌هایش ایستادگی کنند نمی‌داد. خاورمیانه نیز به دلیل اهمیت راهبردی و منابع نفتی خود، اهمیت ویژه‌ای داشت. از نگاه آمریکا، وجود اسرائیل در منطقه، می‌توانست مانع از شکل‌گیری یک قدرت منطقه‌ای شود؛ قدرتی که بتواند منافع آمریکا یا رژیم صهیونیستی را تهدید کند. به همین دلیل حمایت آمریکا از اسرائیل، صرفا یک حمایت سیاسی نیست، بلکه بخشی از پروژه نفوذ این کشور در خاورمیانه است.

با این پیش‌زمینه، عملیات طوفان‌الاقصی کدام تغییرات را در معادلات منطقه‌ای ایجاد کرد؟

آمریکایی‌ها پیش از عملیات طوفان‌الاقصی در ۷ اکتبر، به‌ دنبال تثبیت یک موقعیت مسلط برای رژیم صهیونیستی در منطقه بودند، اما برای تحقق این هدف، دو مانع مهم را پیش روی خود می دیدند؛ نخست ایران و جبهه مقاومت که در منطقه شکل گرفته بود و دوم قدرت‌هایی مانند روسیه و چین. طوفان‌الاقصی بسیاری از طرح‌های آمریکا را با مشکل مواجه کرد. یکی از مهم‌ترینِ این طرح‌ها، عادی‌سازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی، به‌ویژه عربستان سعودی، بود. اگر عربستان روابط خود را با اسرائیل عادی می‌کرد،

دیگر کشورهای عربی و اسلامی نیز انگیزه و بهانه کمتری برای مخالفت با رژیم صهیونیستی داشتند؛ بنابراین عملیات طوفان‌الاقصی توانست روندی را که آمریکا برای عادی‌سازی روابط دنبال می‌کرد، با چالش جدی مواجه کند.

این عملیات، چه اثری بر تصویر رژیم صهیونیستی در سطح بین‌الملل داشت؟

عملیات طوفان‌الاقصی بیش از آنکه یک رویارویی نظامی باشد، ضربه‌ای راهبردی به تصویر و نقشه‌های آینده‌نگرانه رژیم صهیونیستی و حامیان آن بود. تأثیرات این رویداد را می‌توان در سه محور اصلی تحلیل کرد:
اول: توقف روند عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی: این عملیات با بازگرداندن مسئله فلسطین به اولویت‌های جهانی، نقشه‌های آمریکا برای پذیرش منطقه‌ای حکومت اسرائیل و عادی‌سازی روابط آن با کشورهای عربی (به‌ویژه عربستان) را با بن‌بست مواجه کرد.
دوم: افشای ماهیت متجاوز: تداوم جنایات پس از عملیات طوفان‌الاقصی، چهره واقعی این رژیم را به‌عنوان موجودیتی که هیچ حقی برای مردم فلسطین قائل نیست و تنها به دنبال توسعه‌طلبی و ایجاد کریدورهای نفوذ است، پیش چشم جهانیان عیان کرد.
سوم: تزلزل اقتدار استراتژیک: این رویداد نشان داد که رژیم صهیونیستی به‌رغم حمایت‌های آمریکا، در برابر اراده مقاومت آسیب‌پذیر است.

برخی انتظار داشتند که محور مقاومت، برای حمایت از فلسطین، مستقیما وارد یک جنگ فراگیر با رژیم صهیونیستی شود. دیدگاه شما در این خصوص چیست؟

البته این واقعه نیز، در ادامه ماجرا و به خودی خود روی داد. احتمالا منظور شما، مقطع دو سه ماهه پس از طوفان‌الاقصی است. دراین‌‎باره باید گفت که راهبرد محور مقاومت، از ابتدا بر دو هدف اصلی استوار بود: تلاش برای متوقف‌کردن کشتار مردم فلسطین در غزه و جلوگیری از نابودی

مقاومت فلسطین؛ بنابراین حمایت از فلسطین، الزاما به معنای ورود مستقیم همه اعضای محور مقاومت به یک جنگ فراگیر با رژیم صهیونیستی نیست، بلکه هر یک از اعضا متناسب با شرایط و توان خود، در این میدان نقش ایفا کرده‌اند. حزب‌الله لبنان با گشودن جبهه جنوب لبنان، بخش قابل توجهی از توان نظامی اسرائیل را به خود مشغول کرد و در نتیجه، فشار نظامی بر جبهه فلسطین را قدری کاهش داد؛ همچنین عملیات‌های این حزب، موجب تخلیه بخش‌هایی از شهرک‌های صهیونیست‌نشین در شمال سرزمین‌های اشغالی شد. در این میان اما، ایران شرایط متفاوتی داشت و رژیم صهیونیستی در ابتدا به دلیل نگرانی از پیامدهای رویارویی مستقیم با این کشور، تمایلی به ورود مستقل به چنین جنگی را نداشت، اما در ادامه فهمید که گریزی هم از این تقابل نیست. در کنار این اقدامات، مقاومت عراق و یمن نیز با ایجاد فشار بر آمریکا، تلاش کردند تا واشنگتن را وادار کنند که برای توقف حملات، مانع از تداوم وحشی‌گری اسرائیل شود؛ بنابراین محور مقاومت به‌جای آنکه صرفا به یک شکل و از یک جبهه وارد میدان شود، از ظرفیت‌های مختلف خود برای حمایت از فلسطین و حفظ توان مقاومت استفاده کرد؛ هر چند که در ادامه ناگزیر از مواجهه مستقیم هم شد.

به عنوان واپسین سؤال، جهان کنونی چه وظیفه‌ای در قبال فلسطین دارد؟

یکی از مهم‌ترین نتایج طوفان‌الاقصی، جلب دوباره توجه افکار عمومی جهان به کلان‌مسئله فلسطین بود. امروز مردم بسیاری در جهان، بیش از گذشته به مطالبه به‌حقِ فلسطینیان توجه کرده‌اند؛ هرچند که نگاه بخش‌هایی از نخبگان جوامع غربی، همچنان تغییر نکرده است. به اعتقاد من، مسئله فلسطین تنها نباید دغدغه محور مقاومت باشد، بلکه همه کشورهای عربی و اسلامی، باید نسبت به فلسطین دغدغه‌مند و متحد باشند.

پرونده فلسطین

https://iichs.ir/vdcd5n0x.yt09z6a22y.html

«رضایت ولی فقیه»، برای او مهم‌ترین مسئله بود

ستاینده دانش و ارزش امام مجاهدان

او ترجیح می‌داد در گمنامی خدمت کند

آقای بهشتی خبر داد که مجاهدین کمونیست شده‌اند!

واعظ و رهبر نهضت آزادیستان