میلیون‌ها آواره فلسطینی، نسل به نسل، اسناد مالکیت و حتی کلید خانه‌های خود را حفظ کرده‌اند!

پایگاه اطلاع‌رسانی پژوهشکده تاریخ معاصر؛

با توجه به سابقه شکل‌گیری رژیم صهیونیستی و نیز جنایات آن طی دهه‌های متمادی، شما به‌عنوان یک حقوقدان و فعال حقوق بشری، مسئولیت جامعه بین‌المللی در قبال مسئله فلسطین را از جنبه حقوقی چطور ارزیابی می‌کنید؟

بسم الله الرحمن الرحیم. اگر بخواهیم مسئله فلسطین را از منظر تاریخی و حقوقی بررسی کنیم، نمی‌توانیم نقش قدرت‌های استعماری در شکل‌گیری و تثبیت این پروژه را نادیده بگیریم. حمایت‌های سیاسی و حقوقیِ قدرت‌هایی مانند انگلیس، زمینه را برای مهاجرت یهودیان به فلسطین، گسترش شهرک‌سازی و در نهایت تثبیت یک رویداد کاملا اشغالگرانه در این سرزمین فراهم کرد. از این منظر مسئولیت آنچه بر ملت فلسطین رفته است، صرفا متوجه رژیم اشغالگر نیست؛ بلکه دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی‌ای که در ایجاد، حمایت و یا تثبیت این وضعیت نقش داشته‌اند نیز، باید پاسخگوی این فاجعه باشند.
مسئله مهم‌تر این است که جامعه بین‌المللی، با وجود آگاهی از ابعاد اشغال و آوارگی ملت فلسطین، طی دهه‌های گذشته نتوانسته است سازوکار مؤثری برای احقاق حقوق این ملت ایجاد کند. به همین دلیل، فلسطین را نمی‌توان صرفا یک مناقشه سیاسی یا اختلاف ارضی میان دو طرف دانست. آنچه در این کشور جریان دارد، مسئله‌ای ریشه‌دار با ابعاد تاریخی و حقوقی است و جهان نمی‌تواند نسبت به مسئولیتی که در قبال آن دارد، بی‌تفاوت بماند. حساسیت‌های عمومی بر این موضوع، آن هم پس از سپری شدن یک سده از این رویداد، شاهدی بر این مدعاست.

در این میان، حق بازگشت میلیون‌ها آواره فلسطینی به وطن، چه جایگاهی در حقوق بین‌الملل دارد؟

«حق بازگشت»، یکی از اساسی‌ترین حقوق ملت فلسطین است که طی دهه‌های گذشته، همواره در اسناد و قطعنامه‌های بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته است. از سوی دیگر میلیون‌ها فلسطینی که در نتیجه

اخراج و آوارگی از سرزمین خود پراکنده شده‌اند، همچنان حق بازگشت به خانه‌ها و سرزمین‌های خود را مطالبه می‌کنند. این حق با گذشت زمان از بین نمی‌رود و نمی‌توان با طولانی کردن مسئله، آن را نادیده گرفت. تصویر میلیون‌ها آواره فلسطینی که نسل به نسل، اسناد مالکیت و حتی کلید خانه‌های خود را حفظ کرده‌اند، نشان می‌دهد که مسئله بازگشت صرفا یک مطالبه سیاسی نیست، بلکه با هویت، تاریخ و حقوق بنیادین این ملت پیوند خورده است؛ بنابراین هر راه ‌حلی برای مسئله فلسطین که حق بازگشت این عده پُرشمار را نادیده بگیرد، نمی‌تواند یک راه‌ حل عادلانه و منطبق با اصول حقوق بین‌الملل باشد.

به نظر شما، مهم‌ترین دستاوردهای عملیات طوفان‌الاقصی چیست و آثار این رویداد را در معادلات مرتبط به فلسطین چگونه می‌توان رصد نمود؟

در این عملیات، قلمرو غصبی اسرائیل پس از سال 1948، هدف یک حمله منحصربه‌فرد و بی‌سابقه قرار گرفت و مردم فلسطین، به بازپس‌گیری سرزمین خود و بیرون راندن رژیم صهیونیستی از آن امیدوارتر شدند. هم‌اینک جهانی خواستار توقف تجاوزات به فلسطین و به‌خصوص غزه و آزادی این کشور از چنگال صهیونیسم است. امروز شعار «فلسطین آزاد» به یکی از پرتکرارترین واژه‌ها در پویش‌های اجتماعی و رسانه‌ای تبدیل شده؛ آرمان «آزادی فلسطین» جان تازه‌ای گرفته و همین امر، مایه عزت و سربلندی برای غرب آسیا شده است. وقایع 7 اکتبر، لاجرم صهیونیسم را با این حقیقت مواجه ساخت که دیگر برای او بازگشت به وضعیت پیشین ممکن نیست و تصویر بازدارندگی و شکست‌ناپذیری آن، به‌شدت آسیب دیده است؛ البته این امر در وقایع بعدی و معطوف به طوفان‌الاقصی، بیشتر خود را نشان داد.

از منظر حقوق بین‌الملل، تصمیم دیوان بین‌المللی لاهه در ایراد اتهام نسل‌کشی به رژیم صهیونیستی، چه جایگاهی در روند برآورده شدن خواسته‌های فلسطینیان داشته است؟

حکم ژانویه سال 2024، هرچند در قالب «اقدامات موقت» صادر شد، اما از منظر حقوقی یک گام بنیادین بود؛ زیرا دیوان برای نخستین بار، ادله مربوط به وقوع نسل‌کشی در غزه را پذیرفت و رژیم صهیونیستی را ملزم به توقف جنایات و ارسال فوری کمک‌های بشردوستانه کرد. اهمیت این حکم در این است که بر اساس مستندات سازمان ملل، دادگاه لاهه وضعیت بحرانی حیات و گرسنگی حادّ در غزه را به رسمیت شناخت و رژیم را موظف کرد تا در بازه زمانی مشخصی،

گزارشی دقیق از اقداماتش ارائه دهد؛ بنابراین این تصمیم، پیش از آنکه یک دستور موقت باشد، در واقع یک تأییدیه حقوقی بر جنایتکار بودن این رژیم در سطح جهانی است و پیامی روشن به حامیان اسرائیل بود که دیگر نمی‌توان جنایات غزه را در سایه ابهام نگاه داشت.

در طی این مسیر حقوقی، نقش آفریقای جنوبی در به جریان انداختن شکایت علیه رژیم صهیونیستی را چگونه ارزیابی می‌کنید و این اقدام چه تأثیری بر حاکمیت قانون در سطح بین‌المللی داشت؟

اقدام آفریقای جنوبی در شکایت از رژیم صهیونیستی بر اساس «کنوانسیون جلوگیری از نسل‌کشی»، یک پیروزی قاطع برای حاکمیت قانون بین‌المللی بود. این کشور با شجاعت حقوقی خود، توانست پرونده‌ای را پیش بکشد که منجر به نقطه عطفی در جست‌وجوی عدالت برای فلسطینیان شود. در واقع پیشگامی آفریقای جنوبی باعث شد جامعه جهانی متوجه شود که مکانیسم‌های حقوقی بین‌المللی هنوز می‌توانند در برابر جنایات سازمان‌یافته اثرگذار باشند و این اقدام، راه را برای سایر دولت‌ها نیز باز کرد تا رژیم صهیونیستی را در دادگاه‌های جهانی به چالش بکشند.

ارزیابی شما از نقش جمهوری اسلامی، در تقویت مقاومت فلسطینی و منطقه‌ای چیست؟ ایفای این نقش، موجب کدام دستاوردها شده است؟

ما اعتقاد داریم که اگر ایستادگی‌های رهبران نظام جمهوری اسلامی ایران از کارزار مقاومت نبود، اساسا امروز کشوری به نام فلسطین و با هر قلمروی، وجود خارجی نداشت! زمانی که عملیات وعده صادق و اولین حملات مستقیم ایران به اسرائیل انجام شد، دنیا برای اولین بار قدرت عملیاتی و تکنولوژیک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به چشم دید. در آن زمان، هنوز اتفاقات کنونی و جنگ رمضان رخ نداده بود. پرتاب صدها موشک با دقت بالا به مراکز راهبردی و نظامی رژیم صهیونیستی، نه تنها ضرباتی سخت به آن وارد کرد، بلکه رعب و وحشتی عمیق را در سراسر سرزمین‌های اشغالی جاری و دل مردم غزه و فلسطین را شاد کرد. مقامات اسرائیل اگر عقلی در سر داشتند، به‌خوبی متوجه می‌شدند که ایران قادر است موجودیت آنها را در هر زمان که اراده کند، به خطر بیندازد و همین برای توقف جنگ بین دو طرف کافی بود، اما متأسفانه نتانیاهو احمق‌تر از آن بود و هست که به این واقعیت توجه کند.

پرونده فلسطین

https://iichs.ir/vdcjthe8.uqemyzsffu.html

«رضایت ولی فقیه»، برای او مهم‌ترین مسئله بود

ستاینده دانش و ارزش امام مجاهدان

او ترجیح می‌داد در گمنامی خدمت کند

آقای بهشتی خبر داد که مجاهدین کمونیست شده‌اند!

واعظ و رهبر نهضت آزادیستان