«بیم‌ها و چالش‌های ساخت یک سریال درباره شهید شیخ عزالدین قسام» در گفت‌وشنود با هیثم حقی؛

به گاهِ ضبط این سریال، شوق بی‌نظیری وجودمان را فراگرفت

هیثم حقی، کارگردان پرآوازه سوری، همان هنرمندی است که سریال معروف عزالدین قسام را در چهار دهه پیش تولید کرد. این مجموعه در جهان اسلام و عرب بازتابی نمایان داشت و از جمله در سیمای جمهوری اسلامی، به‌کرات در دهه‌ها و دفعات مختلف به نمایش درآمد. آنچه در پی می‌آید، خاطرات و توضیحات نام‌برده از فرآیند تولید این اثر ماندگار است
به گاهِ ضبط این سریال، شوق بی‌نظیری وجودمان را فراگرفت

پایگاه اطلاع‌رسانی پژوهشکده تاریخ معاصر؛

چه شد که تصمیم گرفتید درباره شهید شیخ عزالدین قسام سریالی تولید کنید؟

به نام خدا. من از بسیاری از شخصیت‌های تاریخی جهان اسلام و همچنین رجال انقلابی معاصر، شناخت دارم و درباره تعدادی از آنها هم، فیلم و سریال‌ تلویزیونی ساخته‌ام. از مدت‌ها قبل، زندگی و مبارزات مجاهد شهید شیخ عزالدین قسام برایم جالب بود و درباره‌اش مطالعه کردم؛ به همین دلیل تصمیم گرفتم تا کاری درخور ایشان بسازم.
 

در شخصیت ایشان، کدامین خصال و ویژگی‌ها برای شما جالب توجه بودند؟

من در پژوهش‌هایم، وی را مردی شجاع و سازش‌ناپذیر یافتم که برای احقاق حقوق مردم، از هیچ‌کس و هیچ چیز ترس نداشت و به اصول و باورهای خویش پایبندی نشان می‌داد. اهل خانه‌نشینی، شعار دادن و صرفا مردم را به خیابان‌ها کشاندن نبود، بلکه از خصال یک رهبر واقعی بهره داشت، پیشاپیش مردم حرکت می‌کرد و نهایتا نیز قبل از نیروهای گروهش، به شهادت رسید. اینها انگیزه مرا برای تولید سریالی درباره او، بیشتر نمود.
 

عوامل ساخت این سریال، چه کسانی بودند و شناخت آنان از شیخ عزالدین قسام چقدر بود؟

سناریوی سریال را استاد احمد دحبور نوشت که اطلاعات فراوانی از مراحل تاریخی و سرنوشت‌ساز دوره زندگی شهید داشت و دقیق‌ترین جزئیات حیات او و مجاهدان همرزمش را از مصادر و منابع گوناگون گردآوری کرده بود و هیچ موضوع مرتبطی را از قلم نینداخت. او با مردان کهنسالِ معاصر با شیخ شهید و انقلاب او، گفت‌وگو های مفصلی انجام داده بود. من پس از تکمیل سناریو و مطالعه این داستان از ابعاد مختلف، آن را برای ساخت سریالی دراماتیک مناسب دیدم و
با همکاری نویسنده و مشورت با آقای حسن عویتی، کارگردان تئاتر و نمایشنامه‌نویس سوری، سناریو را تکمیل نمودم.
بودجه تولید این سریال را سازمان آزادی‌بخش فلسطین و دولت قطر برعهده گرفتند. اداره تبلیغات فرهنگی سازمان آزادی‌بخش، نیمی از بودجه را تقبل کرد. در پی انتشار خبر تولید این سریال در مطبوعات، نهادهای گوناگونی از جمله تلویزیون‌های قطر و سوریه با من تماس گرفتند و آمادگی خود را برای پشتیبانی مالی، تدارکاتی و لجستیکی از تولید این سریال اعلام کردند. من تمام سعی‌ام را کردم که چهره واقعی شیخ شهید عزالدین القسام را با اخلاص، صادقانه و با رعایت امانت‌داری به تصویر بکشم و واقعیت‌های تاریخی آن دوره را به نمایش بگذارم. به نظرم دیدگاه‌ها و به‌خصوص آینده‌نگری شیخ عزالدین قسام، به من کمک کرد تا رویدادهای تاریخی آن مرحله را آن‌گونه که بوده، مورد توجه قرار دهم؛ به طور مثال مواضع اصولی او در برابر استعمارگران انگلیسی و صهیونیست‌های غاصب و انتقادات تلخ و دردناک او از سازشکاران عرب و کسانی که به پا‌بوسی انگلیسی‌ها می‌رفتند، به من انگیزه داد تا صحنه‌های پویا و گویایی از منتقدان صلح با رژیم صهیونیستی و معاهده کمپ دیوید ارائه کنم و دیدگاه‌های طرفداران عملیات مسلحانه را، به طور واقعی به تصویر بکشم.
 
هیثم حقی
 

از دیدگاه شما، دشوارترین بخش ساخت این سریال، کدام مرحله بود؟

یافتن هنرمند مناسب برای ایفای نقش شیخ عزالدین القسام! با اینکه اسعد فضه، هنرمند توانمند سوری، را برای ایفای این نقش انتخاب کرده بودم، باز نگران بودم که آیا از پسِ ایفای این نقش برمی‌آید یا خیر؟ می‌ترسیدم نتواند ماهیت انقلابی، بلیغ، پرشور و حماسی قسام و مهارت او در سازندگی و سازماندهی عناصر انقلابی را به‌درستی نشان دهد. خود او هم، کمتر از من نگران نبود. وی چندین ماه درباره شخصیت شیخ قسام مطالعه و با تعدادی از علمای دین، روحانیون و ائمه مساجد دیدار کرد تا شیوه سخنوری و ارتباط شهید با مردم را از آنان بیاموزد. او حقیقتا بار سنگینی را بر دوش گرفت و نقش القسام را مخلصانه بازی کرد. شایان ذکر است که هنگام ضبط تصاویر این سریال، شور و شوق بی‌نظیری سراسر وجودمان را فرا گرفته بود.
 

برای شما در ساخت این مجموعه، نمایاندن چه موضوعی از اهمیت برخوردار بود؟

تبیین ابعاد توطئه‌های
دولت انگلیس و صهیونیسم جهانی در خاورمیانه. در بررسی زندگی شیخ به این نتیجه رسیدم که همه ملت‌های مسلمان منطقه به‌رغم اختلافات مذهبی و گرایش‌های سیاسی‌، مخالف پیمان شوم انگلیسی‌ها با صهیونیسم بوده‌ و هستند. شهید قسام قبل از هر کس دیگری، ابعاد خطیر این پیمان را شناخته بود و از همان آغاز نبرد، هم‌زمان با اشغالگران انگلیسی و یهودیان مهاجر مبارزه می‌کرد. رویکرد انقلابی، توان سازماندهی، رعایت اصل پنهانکاری و نهایتا بلاغت و سخنوری ایشان، شگفت‌انگیز بوده است. او همواره توصیه می‌کرد که در همه کارها اصل اختفا را رعایت کنید.
در این سریال، مفصلا درباره جبهه مشترک دشمنان قسام، متشکل از انگلیسی‌ها، صهیونیست‌های افراطی و میانه‌روها بحث کرده‌ام و نشان دادم که اختلافات سیاسی و تفاوت دیدگاه‌های عوامل تشکیل‌دهنده این جبهه ظاهری است و همه آنها در غصب سرزمین و غارت و کشتار ملت‌های منطقه، متحد و یکپارچه هستند؛ همچنین به ماهیت پلید خیانتکاران عرب، که با دشمن همکاری می‌کردند نیز، بی‌توجه نبوده‌ام. در هر حال و با امکانات محدود، کار فیلم‌برداری را آغاز کردم. من این سریال را بهترین کار هنری‌ام می‌دانم. در تولید این اثر، بهترین هنرمندان، فیلم‌برداران و مهندسان فلسطینی، سوری، مصری و قطری شرکت داشتند و توانستند یک اثر هنری در شأن این مجاهد قهرمان ارائه دهند.
 

و کلام آخر؟

در سرگذشت شهید عزالدین قسام، آنچه بیش از همه مرا شگفت‌زده کرد این بود که قیام سراسری ملت فلسطین (1936-1939)، از مراسم تشییع پیکر او آغاز و به نام خیزش و انقلابِ قسام نامیده شد. با اینکه قسام حدود سه ماه پیش از آغاز انقلاب به شهادت رسید، ولی حضور معنوی وی در این انقلاب چشمگیر بود. امروز نیز نام شیخ شهید در مبارزات خستگی‌ناپذیر ملت فلسطین حضور دارد و شواهد نشان می‌دهد که در وجدان نسل‌های آینده نیز، همچنان حضور خواهد داشت.
  https://iichs.ir/vdcdf50x.yt09j6a22y.html
iichs.ir/vdcdf50x.yt09j6a22y.html
نام شما
آدرس ايميل شما