هرگاه نام امام به میان می‌آمد، بی‌اختیار می‌گریست!

پایگاه اطلاع‌رسانی پژوهشکده تاریخ معاصر؛

در چه مقطعی و چگونه، با شهید دکتر فتحی شقاقی آشنا شدید؟

بسم الله الرحمن الرحیم. من قبل از ملاقات با شهید دکتر فتحی ابراهیم شقاقی، از سال‌ها قبل و زمانی که در قاهره در مجله «المختار الاسلامی» مقاله می‌نوشت و بعدها که مقالاتش با نام مستعار در مجله «الطلیعه الاسلامیه» در لندن چاپ می‌شد، با افکار ایشان آشنا شدم و بسیار مشتاق بودم که با وی دیداری داشته باشم. شهید شقاقی و دوستانش، پس از پیروزی انقلاب اسلامی بسیار تمایل داشتند تا به ایران بیایند و به شدت تحت‌تأثیر افکار و شخصیت حضرت امام خمینی بودند. من اولین بار ایشان را در تهران دیدم و همه چیزهایی که قبلا از وی خوانده بودم، به‌یکباره برایم تداعی شد.

در شخصیت ایشان، کدام ویژگی‌ها بارز و ممتاز می‌نمود؟

دکتر فتحی شقاقی فقط یک متفکر و تحصیل‌کرده دانشگاه نبود، بلکه پیش و بیش از آن،

انسانی والا به شمار می‌آمد. بسیاری از افراد هستند که جهاد و مبارزه کرده‌اند یا می‌کنند، اما پیوستن به خدا، توجه اخوت و برادری دینی، وارستگی و مجاهدت براساس عقیده‌ای عمیق، نصیب هر کس نمی‌شود. ایشان چنین خصائلی داشت و لذا مجاهدی کامل و بی‌نظیر قلمداد می‌شد. یادم هست که هر وقت نام امام خمینی به میان می‌آمد یا تصویری از ایشان را در تلویزیون می‌دید، بی‌اختیار گریه می‌کرد! امام به فارسی صحبت می‌کردند و دکتر نیز فارسی بلد نبود،‌ با این حال گوش می‌کرد و می‌گریست! از او ‌پرسیدیم: «شما که فارسی نمی‌دانید و متوجه نمی‌شوید که امام چه می‌گویند؟»، پاسخ می‌داد: «نیازی نیست که فارسی بلد باشم، می‌دانم چه می‌گویند و مفهوم کلامشان چیست!». انس و الفت عجیبی با امام و رویکردهای ایشان داشت؛ امری که تا پایان حیات نیز با او بود.
دکتر شقاقی جزء نوادری بود که سیاستش عین دیانتش و دیانتش عین سیاستش بود. سیاست به معنی بازی‌هایی که در کشورهای عربی و غربی و به معنای فریبکاری معمول است، از نظر او بی‌معنا بود. حقیقتا یک انسان مکتبیِ کامل و سیاست جزئی از منظومه عقیدتی‌اش بود. بسیار فرهیخته، زیرک، با قدرت تحلیل بسیار بالا و در عین حال پژوهشگری دانشگاهی و مجهز به اندیشه متدلوژیک بود. یک سیاستمدار تمام‌عیار اسلامی بود که همواره اصول را درنظر داشت و در تصمیم‌گیری‌ها، مذاکرات و تعامل با دیگران، حتی حاضر نبود که به دشمنش نیز ستم شود! ضمن اینکه در نگاه ایشان، همواره اولویت با مسئله فلسطین بود و این موضوع محور اصلی مبارزاتش محسوب می‌شد؛ به معضلات و مشکلات تمامی کشورهای اسلامی نظر داشت و بر مبارزات اسلام‌خواهانه

در نقاط مختلف دنیا متمرکز بود و آنها را مورد مطالعه و بررسی قرار می‌داد.

شناخت دکتر از مذهب تشیع و مبانی آن چقدر بود؟

شهید شقاقی در آغاز، اطلاعات زیادی راجع به مذهب تشیع نداشت. حتی شاید مطالعات اولیه ایشان، همان‌هایی بود که دشمنان تشیع نوشته بودند و طبعا همان‌ها هم در دسترس وی بود، اما زمانی که انقلاب اسلامی ایران پیروز و شعارهای انقلابی شیعه از جمله موضوعات عاشورایی مطرح شدند، ایشان انگیزه یافت تا درباره آنها به تحقیق و بررسی بپردازد و انصافا هم با دقت نظر این کار را انجام داد. دکتر هنگامی که در جریان معارف شیعی قرار گرفت، متوجه شد که در این مدرسه، فکر و فرهنگ عظیمی مبتنی بر قرآن، سنت پیامبر و سیره اهل‌بیتِ او نهفته است و با تمام توان به ترویجِ آن پرداخت. آثاری که از او برجای مانده، شاهدی بر این مدعاست.

با توجه به شناختی که از شهید دکتر فتحی شقاقی در ادوار گوناگون حیات وی یافتید، کدام مقطع از فعالیت‌های ایشان را برجسته می‌بینید؟

به نظر من دو مرحله، یعنی قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران؛ بدین معنا که این رخداد بزرگ برای ایشان یک نقطه عطف به‌شمار می‌آمد. دکتر قبل از این واقعه، حضور در قاهره، فعالیت‌های اسلامی، سفر به کشورهای اسلامیِ الجزایر، تونس، ارتباط ایشان با دیگر جنبش‌های اسلام‌گرا و نگارش مقالات در نشریات اسلامی را در کارنامه خویش داشت، اما

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، از مرحله نظریه‌پردازی و تولید فکر، وارد مرحله مبارزه عملی شد. اگر اولین انتفاضه فلسطین را تحلیل کنیم، به‌جرئت می‌توان گفت که دکتر شقاقی و دوستانش نقش مهمی در آن داشتند و در واقع جرقه آن را زدند. من اولین مقالات وی و سخنرانی‌های همکاران ایشان را ترجمه و در مطبوعات چاپ کردم و همچنین از صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز پخش شد. آن زمان من در صدا و سیما، در دفتر بیروت فعالیت می‌کردم.
در زمان پیروزی انقلاب اسلامی، نوار غزه یکپارچه شور، هیجان و التهاب بود و نمازجمعه‌‌هایی که در آنجا اقامه می‌شدند، بسیار مؤثر و پُربازتاب بودند. دشمنان سعی داشتند تا جلوی پخش این اخبار را بگیرند، اما ما همواره با دکتر فتحی شقاقی و اساتید اسلام‌گرا در دانشگاه لبنان، جلسات شبانه داشتیم و بحث‌های جالب و فراوانی در موضوعات گوناگون، به‌ویژه انقلاب اسلامی و تأثیر آن، چگونگی خنثی کردن توطئه‌های دشمن، راه‌های ایجاد همبستگی بین ملت‌های مسلمان و رساندن پیام انقلاب به دیگر کشورها مطرح می‌شدند. شاید یکی از لذت‌بخش‌ترین خاطرات من، این بحث‌ها بودند که گاهی تا اذان صبح ادامه پیدا می‌کردند! شهید شقاقی همواره با شفافیت، همه‌جانبه‌نگری و راه حل‌های جذاب وارد بحث می‌شد و بهترین تئوری‌ها را ارائه می‌داد. همان‌گونه که در ادامه زندگی خویش نیز، این‌چنین بود. روحش شاد.

برای مطالعه بیشتر درباره سهم شهید دکتر فتحی شقاقی در تشکیل گروه‌های مقاومت و دیدگاه‌هایش، به لینک زیر مراجعه کنید:

پرونده شهید دکتر فتحی شقاقی

https://iichs.ir/vdciqqar.t1aq32bcct.html

فراخوان جذب نیروی متخصص در پژوهشکده تاریخ معاصر

ارائه نشدن اندیشه‌های دکتر، ظلم بزرگی به اوست

در شعری گفت: ای فلسطین، تمام حروفت مرا می‌خوانند!

او میان قرآن و سِلاح، پُل زد

یا مرگ، یا خمینی