امام مبارزات را منطق‌محور و خشونت‌پرهیز می‌خواست

به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تاریخ معاصر؛
طبعا نخستین پرسش از شما این است که چگونه با فضای سیاست و مبارزه آشنا شدید؟
بسم الله الرحمن الرحیم. مرحوم والد بنده، از بازاریانِ قدیم تهران و اهلِ اندیشه و مطالعه بود؛ با مرحوم آیت‌الله بروجردی هم ارتباط داشت و گاه مرا نیز با خود نزد ایشان می‌برد. پدر به دلیل گرایشات قویِ دینی، بنده را در یکی از مدارس مذهبی ثبت نام کرد. من به مدرسه جعفر اسلامی، در بازارچه شاپور می‌رفتم. معلمانِ ما، افراد آگاهی بودند و دانش‌آموزان را با مسائل اجتماعی و سیاسی آشنا می‌کردند. یادم هست که در خرداد سال 1342، در مدرسه ما تظاهرات و کلاس‌ها نیز به تعطیلی کشیده شد! در آن مدرسه، با شهید محمدجواد تندگویان هم‌کلاسی بودم و با دوستان دیگری غیر از ایشان نیز ــ که بعدها شاخص شدند ــ مراوده داشتم.
در سال 1347، وارد دانشگاه صنعتی شریف (آریامهر) شدم. در آن روزها، اعتراضات دانشجویی بیشتر در دانشکده فنی دانشگاه تهران، دانشگاه شریف، دانشگاه امیرکبیر (پلی‌تکنیک) و دانشگاه علم و صنعت شکل می‌گرفتند. من در رشته مهندسی شیمی، نماینده دانشجویان سال اول شدم و از این طریق توانستم با افرادِ زیادی آشنا شوم. انجمنی هم داشتیم که مرحوم مجید شریف‌واقفی و دیگر دوستان در آن شرکت می‌کردند. بعضی از افرادِ این تشکل، عضو سازمان مجاهدین خلق و برخی هم عضو سایر گروه‌ها بودند. استاد ما هم، مرحوم علی باکری بود.

انگیزه شما برای پیوستن به موج مبارزات سیاسی چه بود؟
فساد و اختلاف طبقاتی. وجود حلبی‌آبادها و بچه‌های کوچکی که پابرهنه وسط خرابه‌ها می‌دویدند و هم‌زمان زندگی‌هایِ آن‌چنانی

وابستگان به دربار و هیئت حاکمه، هر انسان باوجدانی را رنج می‌داد؛ البته در آن موقع، تقریبا فساد محدود به همین قشر بود و طبقه متوسط جامعه، زندگی نسبتا کم‌دغدغه‌ای داشتند. چیزی که ما را رنج می‌داد تفاوت قشر مرفه با طبقه پایین جامعه بود. این چیزها در جوانان انگیزه ایجاد می‌کرد که به مبارزه روی بیاورند.

دستگیری‌تان به کدام دلیل انجام شد؟
به اتهامِ همکاری با گروه‌های سیاسی. یک بار در تظاهرات سال 1348 به خاطر گران شدن بلیط اتوبوس‌های شرکت واحد ــ که حدود ششصد نفر را دستگیر کردند ــ بازداشت شدم. خاطرم هست که بعد از این واقعه، دکتر کیایی، معاون دانشگاه ــ که مأمور ساواک بود ــ آمد و من و دیگر دانشجویان را تحویل گرفت و حتی از ما عذرخواهی کرد! حضور ششصد نفر در زندان، آنجا را شلوغ کرده بود و به همین دلیل، با سرعت به پرونده‌های ما رسیدگی و 580 نفرمان را آزاد کردند! من پس از آن و به علتی دیگر، از دانشگاه اخراج شدم. با شرکتِ مجدد در کنکور، در رشته مدیریت و اقتصادِ مدرسه عالی بازرگانی قبول شدم، که درس‌هایش ساده بودند و می‌توانستم به فعالیت‌های سیاسی هم برسم.

به فعالیت‌های مبارزاتی خود، چگونه ادامه دادید؟
ما هفته‌ای یک بار، در کلاس‌های آقای مهدی غنی، از مبارزان قبل از انقلاب اسلامی ــ که اهل سبزوار بود ــ جمع می‌شدیم و نهج‌البلاغه می‌خواندیم و تفسیر می‌کردیم. من در 28 مرداد سال 1352، در منزل ایشان دستگیر و به شش ماه زندان محکوم شدم.

گروه‌های مذهبی، به مبارزات مسلحانه از چه منظری می‌نگریستند؟
مهم‌ترین مرجع و مأخذِ شیوه مبارزه برای مذهبی‌ها، نظرات امام خمینی بود که با ترور و نبرد مسلحانه موافق نبودند. الگوی مورد نظر ایشان، حضورِ منطق‌محور و خشونت‌پرهیزِ مردم در نفی حکومتِ شاه بود. آموزه‌های دینی و روایات هم، به ما اجازه ترور نمی‌دهند. روایت مشهوری هست که از پیامبر(ص) اجازه ترور می‌خواهند و ایشان می‌فرمایند: در اسلام ترور وجود ندارد. بااین‌حال، برخی گروه‌های مبارز وقتی می‌دیدند که دیگر چاره‌ای باقی نمانده است، دست به اسلحه می‌بردند. این رفتار آنها، از حمایت رهبر انقلاب و دیگر شخصیت‌هایی که از دیدگاه ایشان مطلع بودند، برخوردار نبود. در نهایت نیز، حضور گسترده و انبوه همه اقشار مردم، به پیروزی انقلاب اسلامی انجامید.

امام خمینی در گفت‌وگو با جمعی از طلاب و دانشجویان (نوفل لوشاتو؛ سال 1357)

https://iichs.ir/vdchxkni.23n-xdftt2.html

روایتی دست‌اول از فراز و نشیب‌های سیاسی و اجتماعی دوران گذار از قاجار به پهلوی منتشر شد

امام خمینی در دوران اقامت در مدرسه علوی تهران (7)

برای کنترل قیمت اجناس هم، ارتش به کار گرفته می‌شد!

از مشاهده جریان تطهیر پهلوی، حیرت می‌کنم!

نهضت آزادی و پذیرش ولایت فقیه، با استناد به قرآن و نیابتِ معصوم!؟

امام مبارزات را منطق‌محور و خشونت‌پرهیز می‌خواست