او تا سرحد امکان، در برابر مخالفان نرمش نشان داد

پایگاه اطلاع‌رسانی پژوهشکده تاریخ معاصر؛
آشنایی شما با زنده‌یاد آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی، از کدام دوره آغاز شد؟
بسم الله الرحمن الرحیم. ارتباط بنده با مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی، از دوره دانش‌آموزی‌ام شروع شد. ایشان دانشجوی رشته کشاورزی در دانشگاه شیراز بودند و سپس به علت فعالیت‌های سیاسی، از آنجا اخراج شدند! پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در انتخابات مجلس اول نیز، مسئولِ ستادِ تبلیغاتی ایشان بودم. در سال 1360 و پس از انتصاب به امامتِ جمعه شیراز، مدیریت دفترشان را برعهده گرفتم و دو سال هم، در دبیرخانه ائمه جمعه استان فارس کار کردم و پس از آن به آموزش و پرورش رفتم.

به‌رغم فضای فرهنگی شهر شیراز در دوران پیش از انقلاب اسلامی، فعالیت‌های مسجد شمشیرگرهای این شهر با مدیریت آیت‌الله حائری، به چه دلیل مورد استقبال قرار گرفت؟
این مسجد، در ابتدا یک خانه بود و منزل سید علی‌محمد باب، سرسلسله فرقه بهائیت، در پشتِ آن قرار داشت. بهائی‌ها خانه‌های اطراف آنجا را می‌خریدند تا کُلِّ محله را در اختیار داشته باشند، اما علما و متدینین شهر هوشمندی به خرج دادند و مانع از تحقق این نقشه شدند و در نهایت، آنجا را به مسجد تبدیل کردند، اما در مسجد شمشیرگرها، در حاشیه برنامه‌های آموزشی و تربیتی، فعالیت‌های ورزشی هم انجام می‌شدند. آیت‌الله حائری در صبح‌های جمعه، لباس ورزش می‌پوشیدند و با جوانان و نوجوانان تمرین می‌کردند. گاهی اوقات هم، جمعا به کوه می‌رفتیم. در حاشیه فعالیت‌ها و تمرینات ورزشی، به بحث درباره مسائل روز و موضوعات سیاسی هم می‌پرداختیم. در همین دوره بود که آقای حائری، با دختر آیت‌الله العظمی سیدنورالدین حسینی الهاشمی، از علمای بزرگ شیراز و از مبارزین بنام دوره نهضت ملی ایران، ازدواج کردند.

در آن دوره، رویکرد ایشان به مبارزات سیاسی و اندیشه‌های امام خمینی چگونه بود؟
من در آن دوره، مشغول گذرانِ تحصیلات دانشگاهی در شهرِ اهواز بودم، اما هر پانزده روز یک بار به شیراز و خدمت آقای حائری می‌رفتم. در آنجا با افرادی چون آقایان: غلامعلی حداد عادل، احمد توکلی و محمود فرشیدی ــ که در دانشگاه شیراز درس می‌خواندند ــ آشنا شدم و برخی از فعالیت‌های سیاسی را نیز با هم انجام می‌دادیم. بنده از آغاز دوره تکلیف، مقلد حضرت امام بودم و تلاش داشتم تا در خط ایشان حرکت کنم. آقای حائری از دوره حضور در مسجد شمشیرگرها، همواره درباره امام صحبت می‌کردند و به همین دلیل نیز، مدام دستگیر و زندانی و تبعید می‌شدند. توصیه‌های ایشان به بنده هم، در مسیر و راستای منویات و تفکراتِ رهبر انقلاب بود.
مناسب است که در اینجا، به یک نکته اشاره کنم. نوعِ رابطه ما با آیت‌الله حائری و سایر علما و روحانیون، مطلقا از جنسِ مرید و مرادی نبود و خود ایشان هم، ما را از این کار بسیار منع می‌کردند. آن بزرگوار را در جایگاه یک آموزگار می‌دیدیم و همین نیز، موجب ارادت ما به ایشان بود. گروه‌های الحادی، کمونیست‌ها و منافقین، تلاش زیادی برای منحرف کردن ما انجام

دادند، اما به برکتِ وجود آقای حائری و سایر علمای منطقه، در نیل به هدف توفیقی نیافتند.

اشاره کردید که شما مسئول ستاد انتخاباتی آیت‌الله حائری، در اولین دوره از مجلس شورای اسلامی بودید. فضای انتخابات در آن دوره و رابطه ایشان با سایر نامزدها را چطور دیدید؟
آن موقع، هنوز اختلافاتِ بعدی در شیراز به‌وجود نیامده بود و آقای حائری، بسیار ساده و بدون تبلیغات رأی آوردند! ایشان به دلیل جایگاهی که نزد روحانیت و مردم شهر داشتند، فرد پرسابقه‌ای به‌شمار می‌آمدند و نیازی به تبلیغات گسترده نداشتند. خاندانِ پدری و نیز داماد آیت‌الله آقا سید نورالدین حسینی الهاشمی بودن هم، در رأی مردم بسیار مؤثر بود. بنده در اولین روز حضورشان در مجلس، ایشان را همراهی کردم و پس از آن به شیراز بازگشتم، اما روابط ما همچنان برقرار بود.

از انتصاب ایشان به عنوان امام جمعه شیراز، در پی شهادت آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب، روایت خود را بیان کنید.
پس از شهادت آیت‌الله دستغیب، آیت‌الله حائری به عنوان امام جمعه شیراز انتخاب شدند و مدیریت دفترشان را به بنده محول کردند. در دهه 1360 که موج ترورها بالا گرفت، بسیاری معتقد بودند که بعد از شهیدان: مدنی، دستغیب، صدوقی و اشرفی اصفهانی، نوبت ایشان خواهد بود! به همین دلیل، از نظر امنیتی طراحی‌هایی را انجام دادیم. حتی خانواده ایشان را به طبقه دومِ دفتر منتقل کرده بودیم! در مجموع این برنامه‌ریزی‌ها جواب داد و منافقین به‌رغم تهدیدات خود، نتوانستند به اقدامی دست بزنند.

زنده‌یاد آیت‌الله حاج شیخ محی‌الدین حائری شیرازی در کنار آیت‌الله سیدعلی‌اصغر دستغیب (مجلس خبرگان رهبری؛ سال 1394)

علت اختلافات بعدی میان آیت‌الله حائری و برخی علمای دیگرِ شیراز، چه بود؟
قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، آیت‌الله سیدعلی‌محمد دستغیب و آیت‌الله سیدعلی‌اصغر دستغیب، مسجدی داشتند و عده‌ای از جوانان نیز در اطرافشان بودند. پس از انتخاب آیت‌الله حائری به امامت جمعه شیراز، به‌تدریج بین ایشان و آیت‌الله سیدعلی‌محمد دستغیب فاصله ایجاد شد! بااین‌حال آقای حائری، هرگز علیه ایشان سخنی نگفتند و حتی به شکل مداوم تلاش می‌کردند ایشان را نسبت به خود نَرم و خوش‌بین کنند. نهایتا طرفداران آقای سیدعلی‌محمد دستغیب کار را به جایی رساندند که حتی به سمت محل استقرارِ امام جمعه سنگ و کفش پَرت و آقای حائری نیز به‌ناچار، رابطه‌شان را با این جماعت قطع کردند. ایشان به عنوان نماینده امام در استان و امام جمعه فارس، تا جایی که توانستند انعطاف و نرمش به خرج دادند و همواره به آقای سیدعلی‌محمد دستغیب احترام می‌گذاشتند. متأسفانه این اختلاف، بخشی از فعالیت‌های اجتماعی، سیاسی و حتی اقتصادی را در شیراز و حتی فارس مختل کرد! البته ناگفته نماند که آیت‌الله سیدعلی‌محمد دستغیب، قبل از انقلاب رشادت‌های فوق‌العاده‌ای از خود نشان دادند و در جریان مبارزات فعال بودند.

و به عنوان آخرین سؤال، آخرین ملاقات شما با ایشان در کجا و چگونه انجام گرفت؟
آخرین بار، ایشان را در بیمارستان نمازی شیراز دیدم. دو روز بعد به قم منتقل شدند و یک هفته بعد نیز، در همان شهر به رحمت خدا رفتند. ایشان از من خواستند کتاب‌هایشان را به‌ویژه در زمینه ربا، مسائل اقتصادی و نیز مقولات تربیتی منتشر کنم. معتقد بودند که بانک‌دارها، علما را در زمینه اسلامیّتِ خود فریب داده‌اند و این سیستم، در خور بازنگری و اصلاحِ جدی است و گرنه عواقب وخیم آن دامنگیر کشور خواهد شد! در مجموع ایشان تا واپسین مقطع حیات، با دغدغه اسلام، نظام و مردم زندگی می‌کردند.

پرونده آیت‌الله محی‌الدین حائری شیرازی

https://iichs.ir/vdcg7w9x.ak9374prra.html

شهید آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای در آینه تصاویر (بخش پنجم/ آغازین دهه از رهبری ـ 2)

آیت‌الله محمد صدوقی؛ معماری مبارزات دینی از انسداد رضاشاه تا طلوع انقلاب

سرکوب شورش برای تاج و تخت

بخشیدن عمق تمدنی به مبارزات فلسطینی

در کمیته مشترک، سخن گفتن زندانیان با یکدیگر ممنوع بود!

او تا سرحد امکان، در برابر مخالفان نرمش نشان داد