اشغال ایران

مهدی جنگروی

 

در سحرگاه روز بیست و دوم ژوئن سال 1941 (یکم تیرماه 1320) نیروی زمینی ارتش آلمان آتش سهمگین خود را در طول جبهه‌ای که از دریای بالتیک تا دریای سیاه وسعت داشت، بر روی دشتهای روسیه باز کرد. حمله آلمان به شوروی، ایران را به صورت حلقه ارتباطی بین انگلستان و روسیه درآورد. دولت ایران که در موقعیت حساسی قرار گرفته بود، سعی کرد تا سیاست بیطرفی را که همزمان با آغاز جنگ دوم جهانی اتخاذ کرده بود، همچنان حفظ کند.


یادداشت مشترک انگلستان و شوروی به ایران در خصوص اخراج اتباع آلمان از کشور که حالت اولتیماتوم نیمه رسمی داشت، با این هدف به دولت ایران تسلیم شده بود که با رد آن و یا عدم ارسال جواب از سوی ایران و بالنتیجه اخراج آلمانی‌ها از کشور، عذر موجهی برای متفقین فراهم آورد تا بتوانند ایران را اشغال نموده و طرحهای خود را به مرحله اجرا درآورند.


سرانجام در سپیده دم روز سوم شهریور 1320 نمایندگان سیاسی دولتهای شوروی و انگلستان در تهران، به منزل علی منصور نخست‌وزیر وقت ایران رفته هر یک یادداشتی تسلیم وی نمودند و توسل دول متبوع خود را به نیروی نظامی بر علیه ایران اعلام کردند. در همان لحظاتی که نمایندگان سیاسی کشورهای مزبور در منزل نخست‌وزیر مشغول مذاکره بودند، تجاوز خود را به مرزهای ایران شروع کردند. نیروی هوایی شوروی در آذربایجان به بمباران شهرهای بی دفاع پرداخته و نیروی زمینی و موتوریزه آن کشور از طریق جلفا به سمت تبریز سرازیر شده بود. در خوزستان قوای انگلیس به بنادر شاهپور و خرمشهر حلمه بردند و کشتی‌های جنگی ایران را غافلگیر نمودند. نیروی هوایی انگلیس، اهواز را بمباران کرده ستون دیگری از نیروهای انگلیسی از قصر شیرین به سوی کرمانشاه به حرکت درآمدند.


با تجاوز قوای انگلیس و روس از جنوب و شمال به کشور، رضاشاه ارتش را به مقابله فراخواند، ولی به جز مقاومت پراکنده چند روزه، ارتشی که هزینه سنگین آن را مردم متحمل شده بودند، طی سه روز درهم شکست و کشور به اشغال ارتش شوروی و انگلیس درآمد و امرای ارشد آن با همان چادرهایی که ممنوع شده بود، گریختند و پس از سه روز دولت ایران تصمیم خود مبنی بر ترک مقاومت را به اطلاع سفرای کشورهای اشغالگر رساند و در مقابل از آنها خواست تا عملیات جنگی را متروک و پیشروی خود را متوقف سازند.


روز هشتم شهریور سال 1320 دولت فروغی در تهران حکومت نظامی اعلام کرد و سپهبد امیراحمدی به فرمانداری نظامی تهران منصوب گردید و در روز 25 شهریور وقتی قوای روس و انگلیس وارد پایتخت شدند و تهران را اشغال کردند رضاشاه بی درنگ استعفا داد و عازم بندرعباس گردید.

تاریخ : 1394/06/04 14:20
  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    حسن اسفندیاری (محتشم‌السلطنه) رئیس مجلس شورای ملی در ملاقات با آدولف هیتلر صدراعظم آلمان (1319-1320) از چپ: موسی نوری اسفندیاری (سفیر ایران در آلمان)، حسن اسفندیاری و آدولف هیتلر
    2206-4 ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    آندرویچ اسمیرنوف، سفیر شوروی در ایران به اتفاق همراهان خود در محوطه کاخ سعدآباد 1. آندرویچ اسمیرنوف
    1072- 8ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    محمدعلی فروغی نخست‌وزیر و علی سهیلی وزیر امور خارجه در روز برگزاری مراسم تحلیف شاه جدید در مجلس شورای ملی
    3131- 4ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    محمدرضا پهلوی در روز ادای سوگند پادشاهی در مجلس شورای ملی، به اتفاق محمدعلی ذکاءالملک فروغی نخست‌وزیر (۱۳۲۰/۶/۲۶)
    2775-1ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    محمدرضا پهلوی در حال ادای سوگند شاهی در مجلس شورای ملی. در عکس محمدعلی فرزین (کلوپ) نیز دیده میشود (26/6/1320)
    681-112ق

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    محمدرضا پهلوی و همسر وی فوزیه به همراه جمعی از مقامات کشور در بازدید از مقر نیروهای نظامی انگلیس در تهران 1. غلامرضا نورزاد 2. عیسی صدیق 3. حسین علاء 4. مرتضی یزدان‌پناه 5. محمدرضا پهلوی 6. فوزیه 7. علی سهیلی (نخست‌وزیر) 8. حاجیعلی رزم‌آرا 9. ابوالحسن اردلان (عزالممالک) 10. علی‌اصغر مؤدب نفیسی 11. قاسم غنی 12. حمید سیاح 13. مصطفی عدل (منصورالسلطنه) 14. محمد ساعد مراغه‌ای 15. عبدالحسین هژیر 16. محسن قراگزلو 17. یوسف شکرایی
    816-11ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    امرای ارتش ایران در حال مذاکره با ریدر ویلیام بولارد وزیرمختار انگلستان و چند تن از فرماندهان قشون متفقین در ایران
    548-1ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    ریدر ویلیام بولارد وزیرمختار انگلیس در ایران، محمدرضا پهلوی و ژنرال ویول فرمانده انگلیسی قشون متفقین
    976-11ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    رجبعلی منصور
    (1319-1320)

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    محمدعلی فروغی (1320)
    2718-124ط، 4478-4ع و 2434-4ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    علی سهیلی
    (1320-1321 و 1321-1323)

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    سران کشورهای متفق در حاشیه برگزاری ”کنفرانس تهران“، در محل سفارت شوروی (6/9/1322) 1. ژوزف استالین (نخست‌وزیر شوروی) 2. ویاچسلاو میخائیلویچ مولوتف (وزیر امور خارجه شوروی) 3. اورل هریمن (سفیر آمریکا در مسکو) 4. فرانکلین روزولت (رئیس‌جمهور آمریکا) 5. آنتونی ایدن (وزیر امور خارجه آمریکا) 6. وینستون چرچیل (نخست‌وزیر انگلستان)
    3-127ر

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    ملاقات محمدرضا پهلوی با وینستون چرچیل نخست‌وزیر انگلستان، در محل سفارت این کشور در تهران (8/9/1322) از راست: وینستون چرچیل، اسماعیل شفائی، محمدرضا پهلوی، حسین علاء ، محمد ساعد مراغه‌ای (وزیر امور خارجه) و علی سهیلی (نخست‌وزیر)
    927-121پ

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    ژوزف استالین نخست‌وزیر شوروی در حاشیه برگزاری کنفرانس سران کشورهای متفق در تهران، هنگام ملاقات با محمدرضا پهلوی (9/9/1322) از راست: ماکسیموف (سفیر شوروی در ایران)، ویاچسلاو میخائیلویچ مولوتف (وزیر امور خارجه شوروی)، محمدرضا پهلوی، ژوزف استالین و محمد ساعد مراغه‌ای (وزیر امور خارجه ایران)
    880-121پ

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    محمد ساعد مراغه‌ای نخست‌وزیر ایران در سال 1323
    2912-11ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    رضاشاه در اواخر عمر در ژوهانسبورگ (1323)
    3262-1ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    محسن صدر (صدرالاشراف) (1324)

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    ابراهیم حکیمی (حکیم‌الملک) (1324)
    2914-4ع

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    مرتضی قلی بیات (سهام‌السلطان)
    (1323-1324)

  • اشغال ایران

    اشغال ایران

    احمد قوام (قوام‌السلطنه) از نخست‌وزیران ایران در دوران اشغال کشور توسط متفقین (1321 و 1324-1326)
    1358-1ع

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •  

تماس با ما تماس با ما : 38-22604037(9821+) ارتباط با ماInfo@iichs.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران می باشد.
درج مطالب در سایت لزوماً به معنی تایید آن نیست.
استفاده از منابع این سایت با ذکر ماخذ مجاز است.