سیدمرتضی حافظی

    تقابل میرزا کوچک‌خان و رضاخان؛

    امکان‌های رهایی از وضعیت آنومیک پس از مشروطه

    در سال‌های پس از انقلاب مشروطه، روشنفکران و گروه‌های فکری در تلاش برای رهایی از وضعیت آنومیک ناشی از ضعف دولت مرکزی، پاسخ‌های مختلفی ارائه دادند که یکی از آنها، تشکیل یک جمهوری سوسیالیستی بود و دیگری ظهور یک دیکتاتور مصلح. چرا سرنوشت این دو پاسخ، تقابل و درنهایت ظهور دیکتاتور مستبد بود؟
    1399/9/24 08:00

    امنیتِ ملی و دشواره شکنندگیِ دولت پهلوی اول؛

    ناامنی ناشی از گسترش امنیت!

    سیاست‌هایِ دولت‌سازی رضاشاه از ابتدا در چنبره‌ای از پارادوکس‌هایِ اساسی گرفتار آمد. این پارادوکس، تداوم سنگ بنایِ کجی بود که در دوره مشروطیت بنیان نهاده شده بود
    1399/9/22 08:57

    فرهنگ و دشواره شکنندگی دولت پهلوی اول؛

    فرایند دولت‌سازی پهلوی اول در سطح فرهنگی

    کوشش‌های رضاشاه و اطرافیان وی بر ایجاد دولت مدرن متمرکز شده بود. یکی از کارویژه‌هایِ اصلی دولت مدرن هویت‌سازی در بین لایه‌هایِ اجتماعی و طبقات مختلف جامعه است، اما سیاست‌های رضاشاه در این زمینه از همان ابتدا در چنبره‌ای از پارادوکس‌های اساسی گرفتار آمد
    1399/9/19 08:00

    نگاهی به رویکرد فکری محمد نخشب؛

    اندیشه‌های یک سوسیالیست خداپرست

    نهضت خداپرستان سوسیالیست به رهبری محمد نخشب، ازجمله گرایش‌های چپ‌محوری بود که رهبریت حزب توده و تلقی گروه‌های مارکسیست از جامعه دینی ایران را به رسمیت نمی‌شناخت. محمد نخشب و همفکرانش با شکل دادن به این نهضت کوشیدند مکتب مبارزاتی نوینی را برای مقابله با رژیم پهلوی و برقراری برابری در جامعه پدید آورند
    1399/9/6 08:00

    نگاهی به زندگی فریده قطبی؛

    از کوخ‌نشینی تا کاخ‌نشینی

    با ازدواج محمدرضا با فرح دیبا، وضع این خانواده به کل تغییر کرد. از سراسر کشور هر چه «دیبا» بود با در دست داشتن شجره‌نامه دیبا برای دست یافتن به منافع مالی و مناصب بالا به کاخ مراجعه می‌کردند و از کوخ‌نشینی به کاخ‌نشینی رسیدند. یکی از این افراد که نیازی به شجره‌نامه نداشت فریده قطبی بود
    1399/8/30 10:00

    واکنش مردم به جشن‌های 2500ساله؛

    تبلیغی که ضد تبلیغ شد

    جشن‌های 2500ساله شاهنشاهی، عظیم‌ترین برنامه تبلیغی محمدرضا پهلوی برای نشان‌دادن شوکت و عظمت پادشاهی پهلوی بود. او کوشید از طریق برگزاری جشن‌های پرهزینه، از یک‌سو با پیوند سلطنت خود با شاهنشاهی باستانی ایران بر مشروعیت خود بیفزاید و از سوی دیگر به ناظران خارجی و سران حکومت‌های غربی اقتدار خود را نشان دهد، اما چه شد که این برنامه تبلیغی به ضد تبلیغ تبدیل شد؟
    1399/8/19 00:00

    دلایل عزل هویدا از نخست‌وزیری؛

    چرا هویدا برکنار شد؟

    هویدا سیزده سال نخست‌وزیر ماند. البته به‌خوبی می‌دانست چطور از بروز تنش با شاه خودداری کند، اما چه شد که در روزهای آغازین جنبش انقلابی در ایران، محمدرضا پهلوی او را برکنار کرد؟
    1399/8/3 09:46

    دست بردن متفاوت به سلاح در مسیری یکسان؛

    تفاوت مبارزه مسلحانه جریان چپ و اسلامی

    مبارزه مسلحانه یکی از شیوه‌هایِ مبارزاتی رایج در انقلاب‌های قرن بیستم به شمار می‌رفت که به‌عنوان راه‌حلِ پیروزی به رسمیت شناخته شده بود. در ایران نیز گروه‌هایِ چپ مارکسیستی و نیز برخی از گروه‌های اسلامی در مقاطعی دست به سلاح بردند. چه تفاوتی میان این دو گروه در مبارزه مسلحانه وجود داشت؟
    1399/7/16 12:09

    انجمن ایران جوان؛

    مانیفستی برای ترقیِ رضاخان

    فروردین 1300 بود و خبرها از برقراری جلسه‌ای میان رضاخان رئیس‌الوزرا و اعضای یک جمعیت به نام «ایران جوان» حکایت می‌کرد. ایران جوان گروهی از روشنفکرانِ تحصیل‌کرده در فرنگ بودند که در برهه‌ای تلاش شد در صحنه سیاسی ایران، نقش حزب «خلق» ترکیه را بازی کنند
    1399/6/29 19:35

    درنگی بر نگاه ابزاریِ آلمان‌ها به ایران؛

    چرا ایران برای آلمان اهمیت داشت؟

    آلمان، پیش از جنگ جهانی دوم، درصدد عمق بخشیدن به رابطه خود با ایران برآمد و در وهله نخست بر رابطه فرهنگی و اقتصادی انگشت نهاد. ایران چه اهمیتی برای آلمان داشت که حتی از پیوند نازی‌ها با فرهنگ آریایی سخن گفته شد و قوانین و مقررات نژادی نورنبرگ مشمول ایرانیان نگردید؟
    1399/6/26 08:00

    استبداد در دوره رضاشاه و محمدرضا پهلوی؛

    شباهت‌ها و تفاوت‌های سیاست‌ورزی پدر و پسر

    گرچه گسترش هراس در میان مردم از یک‌سو و کنترل شدید مخالفان از سوی دیگر دو پایه سلطنت استبدادی پهلوی‌ها در ایران بود، اما در شیوه سیاست‌ورزی، تفاوت‌هایی میان رضاشاه و محمدرضا پهلوی وجود داشت که مقاله زیر به بررسی آن پرداخته است
    1399/6/23 08:00
97

تماس با ما تماس با ما : 38-22604037(9821+) ارتباط با ماInfo@iichs.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران می باشد.
درج مطالب در سایت لزوماً به معنی تایید آن نیست.
استفاده از منابع این سایت با ذکر ماخذ مجاز است.