سیدمرتضی حافظی

    راهی که رضا شاه طی کرد

    از سبزه‌زار بهشت شمال تا جهنم سبز موریس

    مشکل مشروعیت رژیم در اواخر سلطنت رضاشاه به نقطه بحرانی رسیده بود. نارضایتی توده مردم بسیار عمیق و گسترده، اما پنهان و نهفته بود و منتظر بود تا در شرایط مناسب و مساعد فوران کند، اما پیش از فوران این خشم، حمله متفقین بود که به حیات سیاسی رضاشاه خاتمه داد و تنها سه سال بعد، زندگی او در جزیره‌ای متروک به پایان رسید.
    1400/1/17 10:10

    ناکامیِ مشروطه و جامعه مدنی در دولت‌سازی رضاشاهی؛

    خلأهایی که رضاشاه از آن بهره برد

    پراکندگی و تشتت پس از مشروطه، قرین و همراه با یک‌سری عوامل و حوادث ناخوشایند دیگر از قبیل خشک‌سالی، مداخله بیگانگان و هرج‌ومرج ناشی از مشروطه، نهایتا به حاکم شدن «بحران حکمرانی» در ایران انجامید. این فضای بحرانی که برآمده از قانون اساسی مشروطه بود، چگونه به قدرت‌گیری رضاخان کمک کرد؟
    1400/1/14 12:01

    بررسی مدرنیزاسیون و دولت‌سازی در دوره پهلوی اول؛

    پیامدهای ایجاد وضعیت اضطراری در دوره رضاشاه

    دولت رضاشاه، نخستین دولت مدرن در ایران بود که با استفاده از مدرنیزاسیون درصدد تغییر مناسبات سیاسی و اجتماعی در ایران برآمد. بر اساس اندیشه نوسازیِ آمرانه دولت پهلوی، ایجاد یک وضعیت اضطراری که در آن شاه همه‌کاره باشد ضروری بود، اما این وضعیت اضطراری شرایطی را برای رضاخان فراهم کرد که نتیجه آن، تقابل با جامعه بود
    1399/12/17 10:54

    نگاهی به تاریخ‌نویسی در دوره پهلوی اول؛

    تاریخِ سلّاخی‌شده در دوره رضاشاه

    نسل اول روشنفکران پس از مشروطیت، با روی کار آمدن رضاشاه و به فرمان وی، به منظور ایجاد مشروعیت برای حکومت وی و بازتعریف هویت ملی، تلاش‌های عمده‌ای در حوزه تاریخ انجام دادند، اما حاصل این تلاش‌ها، به جای بازخوانی تاریخ، نوعی تاریخِ سلّاخی‌شده بود که چرایی آن در مقاله زیر شرح داده شده است
    1399/12/9 11:20

    نگاه عوامل داخلی و خارجی انگلستان به رضاخان

    چرا رضاخان کاندیدای نخست کودتا شد؟

    با وقوع جنگِ جهانیِ اول، میانِ دو ایده خودمختاریِ محلی و ایجادِ حکومتِ مرکزیِ مقتدر، با حمایتِ انگلیسی‌ها تشکیل یک دولت قدرتمند به پیروزی رسید، اما با وجود سیاستمداران و رجالِ قاجاری، مردی گمنام که فرماندهیِ یک گروه کوچک نظامی را برعهده داشت، به کاندیدای نخستِ انگلیسی‌ها برای سلطنت در ایران تبدیل شد
    1399/11/30 20:08

    برنامه‌ریزی برای توسعه و فورانِ خشم عمومی؛

    عوارض بلندپروازی‌های محمدرضا پهلوی در برنامه‌های توسعه

    در دوره محمدرضا پهلوی برای شبیه‌سازیِ هرچه بیشتر ایران به نظام‌های غربی، برنامه‌ریزی برای توسعه در دستور کار قرار گرفت و تا سال 1356، پنج برنامه‌ توسعه ارائه و اجرا شد، اما در این سال، رژیم پهلوی با نقد وضع موجود، کوشید برنامه ششم عمرانی را با جرح‌وتعدیل‌هایی ارائه کند، اما این برنامه‌ها به دلیل بلندپروازی‌ها، عوارضی داشت که جامعه را دچار بحران کرد
    1399/11/15 18:45

    دو سویه بازنمایی غربی‌ها از واقعیت امام خمینی؛

    رسانه‌های غربی چه تصویری از امام ارائه می‌دادند؟

    در ماه‌های منتهی به انقلاب، تحلیلگران و رسانه‌های اروپایی و آمریکایی دریافتند که پیروزی انقلاب و نظام سیاسی بعدی در ایران متأثر از شخصیت امام خمینی است؛ بر همین اساس رویکرد دوگانه‌ای برای به تصویر کشیدن چهره ایشان در پیش گرفتند
    1399/11/12 12:06

    دنباله‌روی رضاشاه از ایدئولوژی نازیسم؛

    رد پای هیتلر در ایران

    یکی از موضوع‌هایی که چندان در آن تأمل و تعمق نشده تأثیرپذیری رضاخان از هیتلر و ایدئولوژی نازیسم است. در آلمان عصر نازیسم، بر آریایی‌گرایی و نژاد ناب و خالص آلمانی بسیار تأکید می‌شد، اما چرا این امر مطلوب رضاشاه واقع شد؟
    1399/11/8 16:00

    بررسی رویکرد رضاخان در قبال روحانیان؛

    علل تأسیس مؤسسه وعظ و خطابه

    مؤسسه وعظ و خطابه که وابسته به دانشکده معقول و منقول دانشگاه بود‌، کار رسمی خود را از مهر سال 1315 آغاز کرد. ‌این مؤسسه که برای تربیت اکابر بود، از میان وعاظ و اهل منبر سراسر کشور کسانی را که دارای شرایط لازم بودند‌، انتخاب کرد و به استخدام وزارت معارف درآورد
    1399/11/6 13:00

    نگاهی به اقتصادی شدن دولت در دوره پهلوی اول؛

    سرنوشت اصلاحات اقتصادی علی‌اکبر داور

    در اواخر دوران مشروطه، به دلیل وضع آشفته اقتصادی کشور، اصلاح اقتصادی یکی از شعارهای مهم روشنفکران به‌شمار می‌آمد. در این اوضاع، علی‌اکبر داور ایده‌های اقتصادی خود را مطرح کرد و زمانی که به وزارت مالیه رسید کوشید آنها را عملی کند، اما در اغلب پژوهش‌های تاریخی به نقش داور در اصلاحات قضایی توجه شده و نظرهای اقتصادی او ناشناخته مانده است
    1399/10/24 15:30

    روابط پهلوی اول با مستشاران خارجی؛

    دو اپیزود در مواجهه رضاخان و میلسپو

    رضاخان، وزیر جنگ، در سودای ایجاد یک ارتش نوین و قدرتمند با مشکلات مالی فراوانی روبه‌رو بود؛ به همین دلیل وقتی دولت قوام‌السلطنه پیشنهاد اصلاح امور مالی به‌وسیله یک هیئت مستشاری آمریکایی را ارائه کرد، مخالفتی نکرد، اما همین اصلاحات، زمینه را برای افزایش قدرت رضاخان و تأسیس پادشاهی پهلوی فراهم نمود
    1399/10/13 11:40
100

تماس با ما تماس با ما : 38-22604037(9821+) ارتباط با ماInfo@iichs.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران می باشد.
درج مطالب در سایت لزوماً به معنی تایید آن نیست.
استفاده از منابع این سایت با ذکر ماخذ مجاز است.