تاریخ اجتماعی تهران درقرن سیزدهم تهیه و تنظیم: فرهاد قلی زاده

خیابان‌های طهران قدیم

شاید در این زمان [اواخر دوره قاجار و اوائل دوره پهلوی] کلاً خیابان‌های تهران از پانزده بیست خیابان اصلی و فرعی تجاوز نمی‌نمود که عبارت بودند...
1395/11/24 14:18

خیابان لُختی

خیابان سعدی که خیابان شیخ هم نامیده می‌شد و از این نظر که شاید در سراسر بیست و چهار ساعت بیش از تعداد انگشتان دو دست...
1395/11/24 14:01

کفن‌دزدها و کفن‌پوش‌ها

از دزدان و آدم‌لخت‌کن‌های ساکن خندق‌ها دسته‌ای هم جماعت کفن‌دزدها بودند که روزها در قبرستانها گردش کرده قبور مرده‌های تازه را نشان می‌گذارده شبها کفنهایشان می‌بردند ... پس از آن کفن‌دزدها از بس مورد طعن و لعن مردم و منبری‌ها واقع شدند، کفن‌پوشی را بجای کفن دزدی برگزیدند و آن نیز بدین صورت بود که شب‌ها چیز سفیدی مانند کفن ...
1395/11/20 14:46

لولئین و لولئین‌داری شغلی از مشاغل قدیم

«لولئین آفتابۀ سفالین و لولئین‌خانه به معنی مستراح عمومی و لولئین‌دار کسی که تصدی پر کردن آفتابه‌ها را بعهده داشته باشد. در این توضیح که لولئین‌خانه‌ها حوض بی‌لبه‌ای وسط حیاطشان داشت و سکو مانند مسقفی در کنار آن که لولئین‌دار با چوب...
1395/11/20 14:45

خیابان باب همایون تفرّجگاه قدیم طهران

«اولین خیابان مشجر که خلاف دیگر خیابانها درخت و سایه در آن دیده می‌شد خیابان باب همایون یا خیابان سردر الماسیه یا خیابان ارک یا خیابان دراندرون یا خیابان دالان بهشت یا خیابان لقانطه یا خیابان نقاره‌خانه بود که از ابتدای دروازه نقاره‌خانه که در دروازه‌ها ذکرش گذشت شروع شده به جلو سردر الماسیه یعنی در شمالی اندرون شاهی، محل نرده‌های شمالی ...
1395/11/20 14:36

خندق و خندق‌نشینان

وسعت شهر در داخل خندق‌های گذشته در حدود هفت کیلومتر مربع بوده در حالیکه خندق‌های ناصری بیش از 20 کیلومتر را در بر می‌گرفت و اگر در ابتدا با وشع بسامانی حفر شده از آن مواظبت بعمل می‌آمد در این زمان از حالت اولیه آن نشانه‌ای برجا نمانده، دیواره‌های آن در اثر برف و باران و سیلاب خاک‌برداری و بازی اطفال از میان رفته، کف آن بالا آمده، شکافهایی که در آن پیدا شده معبر عام گردیده بود و از همین معابر هم بود که شبها کاروانیان و چارپاداران و امثال آن جهت فرار از مزاحمت...
1395/11/19 14:40

بنویس هم‌ولایتی‌هات هم بیان!

رسول سوزن سنجاقی، روستازاده‌ای بود که در تهران صاحب همه چیزی میشود و چون کار و بارش تیار می‌گردد کاغذی به ولایتش همدان نوشته در آن جملۀ بالا را که (در تهران پول زیر دست و پا ریخته، کسی نیست جمع بکند) آورده روانه می‌نماید و طولی نمی‌کشد که تهران را همدانی پر می‌کند تا آنکه روزی یکی از آنها به نزد رسول آمده می‌گوید: «پول که در تهران نریخته بود هیچ، به اغوای تو...
1395/11/19 14:23

استیصال مردم و اِهِنّ و تُلُّپّ آقای رئیس!

«ده دوازده دکان بالاتر از شمس العماره یعنی مجاور وزارت دارایی فعلی، مستراح عمومی خیابان بود و این تنها مستراحی غیر از مبال‌های مساجد و حمام‌ها بود که در اختیار مردم قرار گرفته بود و جنب آن دوچرخه‌سازی (حسین‌آقا شیخ) که تقریباً اولین دوچرخه‌سازی که در معنای واقعی خود یعنی دوچرخه کرایه بدهی و تعمیر دوچرخه بود قرار گرفته بود...»
1395/11/19 14:13
20