مقالات

    تبیین بیانیه امام خمینی در 21 آذر 1357؛

    رفراندومی به نام تظاهرات روز عاشورا

    شاه که بنا به روایت ارتشبد فردوست از هلیکوپتر شاهد تظاهرات مردمی شهر تهران بود، از نخست‌وزیر ازهاری می‌پرسد اگر اینها مخالفین ما هستند پس دوستان ما کجایند؟ و هنگامی که ازهاری پاسخ می‌دهد دوستان اعلیحضرت در خانه‌هایشان هستند! شاه با ناامیدی می‌گوید پس فایده ماندن ما در این مملکت چیست؟
    1397/9/20 06:00

    نگاهی به سیاستگذاری اقتصادی دوره پهلوی

    ذبح توسعه به پای رشد نامتوازن اقتصادی

    نبودِ تنوع در صادرات محصولات، تضعیف بیش از حد بخش کشاورزی، وابستگی بیش از حد به سرمایه‌گذاری خارجی و همچنین اهمیت دادن به کشاورزی تجاری در مقابل کشاورزی خرده‌پا و متعاقب آن اهمیت دادن به جمعیت شهری در مقابل جمعیت روستایی۴ از آفاتی بود که این نگاه رشد‌محور و مبتنی بر اقتصاد تک‌محصولی بر سر ایران آورد و اجازه نداد تمامی ابعاد اقتصادی کشور به صورت متوازن جلو بروند و اقتصاد ایران را به طفلی تبدیل نمود که پاهایش بزرگتر از دستهایش بود.
    1397/9/19 06:00

    آغاز تأسیس تهران جدید؛

    خوب و بد شهری که ناصرالدین‌شاه ساخت!

    ناصرالدین‌شاه پس از بازگشت از اولین سفر اروپایی خود و متأثر از این سفر، نخستین طرح شهری را به شیوه‌ اروپاییان صادر کرد. نکته قابل تأمل اینجاست که وی به دنبال این بود که تهران شبیه شهرهای اروپایی شود، از این رو «مسیو بهلر فرانسوی» را مأمور تهیه نقشه‌ای برای تهران جدید نمود. نخستین تأثیر این طرح، گسترش شهر از چهارسو بود. برای نخستین بار خیابانهایی در شهر احداث شد و شهر به میزان نسبتا زیادی گسترش پیدا کرد.
    1397/9/18 09:30

    به مناسبت درگذشت حسین مکی؛

    اختلاف در اردوگاه جبهه ملی

    آغاز ماجرا از آنجایی بود که مصدق پس از شروع تحریمهای سنگین انگلستان وعده اصلاحات اجتماعی گسترده‌ای را داد و این اصلاحات با منافع شخصی و طبقاتی متحدان همخوانی نداشت. به عنوان نمونه هنگامی که وزیر راه مصدق، ملی کردن شرکت اتوبوسرانی تهران را پیشنهاد کرد، حسین مکی هشدار داد که چنین اقدامی زمینه‌ای فراهم خواهد ساخت تا دولت همه مشاغل کوچک، حتی بقالیها را هم به دست گیرد.
    1397/9/17 06:00

    چرا امینی در جلب نظر دانشجویان ناموفق بود؟

    از ژست دموکراسی تا سرکوب عملی

    امینی در چند هفته بعد از انتخاب به‌عنوان نخست‌وزیر؛ در موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی که بخش قابل‌توجهی از دانشجویان آن نزدیک به جبهه ملی بودند، حاضر شد. دانشجویان حضور او را در این جمع مغتنم شمردند و به نقشی که او در عقد قرارداد کنسرسیوم در دولت زاهدی داشت اعتراض کردند. درواقع دانشجویان به امینی به‌عنوان فردی که منابع نفتی را در اختیار بیگانگان قرار داده بود، می‌نگریستند.
    1397/9/14 06:00

    در آستانه 16 آذر؛

    چرا روز دانشجو سالروز مبارزه با امپریالیسم شد؟

    برخورد با دانشجویان به‌نحوی شدت پیدا می‌کند که صدای اعتراض رئیس وقت دانشگاه تهران یعنی علی‌اکبر سیاسی را نیز درمی‌آورد. در پی این حادثه او در تماسی تلفنی با سپهبد زاهدی به وی می‌گوید با این برخورد وحشیانه نیروهای نظامی تحت امر شما، من دیگر نمی‌توانم عهده‌دار ریاست دانشگاه باشم. سپهبد زاهدی نیز در جواب می‌گوید در این ماجرا مقصر اساتید دانشکده فنی هستند. آنها کلاسها را تعطیل و دانشجویان را به درگیری با نیروهای نظامی تشویق کردند.
    1397/9/13 06:00

    به بهانه تصمیم به مهاجرت علمای ایرانی مقیم عراق در پی اولتیماتوم روسیه در سال 1290

    جهاد در حفظ مشروطیت و کیان اسلام

    فردای روز حرکت، ناگهان در وقت فریضه نماز صبح عارضه‌‌ای بر ایشان مستولی شد که نیاز به طبیب لازم می‌‌نمود. ظاهرا ضعف شدید و درد بی‌‌امان باعث شد قبل از طلوع آفتاب فوت کنند. طبیب مخصوص آخوند، «میرزا محمود حکیم» گفته است «که به آخوند سمی داده‌‌اند، که اثرش روی قلب تدریجی بوده است».
    1397/9/12 07:25

    به مناسبت شهادت میرزا کوچک‌خان جنگلی؛

    اهداف جنبش جنگل

    میرزا در جوابیه‌ نامه‌ای به وثوق‌الدوله به توجیه قیام خود علیه قرارداد پرداخته و می‌نویسد: «وجدانم به من امر می‌کند که در استخلاص مولد و وطنم که گرفتار چنگال قهاریت اجنبی است, کوشش کنم…. تاریخ عالم به ما اجازه می‌دهد هر دولتی که نتواند مملکت خود را از سلطه و اقتدار دشمنان خارجی نجات دهد، وظیفه ملت است که برای استخلاص وطنش قیام کند». با شکست مشروطه و قرار گرفتن کشور در آستانه فروپاشی، نهضتهای متفاوتی در واکنش به وضعیت سیاسی کشور به‌وجود آمد. نهضت جنگلیها به رهبری میرزا کوچک‌خان جنگلی یکی از مهم‌ترین این نهضتها است که در گیلان شکل گرفت و اهداف متفاوتی را اتخاذ نمود؛ اما با گذشت فاصله کمی از فعالیتهای جنبش، بسیاری میرزا را جدایی‌طلب و هدف اصلی نهضت را همدستی با شوروی و جدایی گیلان از ایران عنوان نمودند. نگارنده با رد این فرضیه معتقد است هدف اصلی نهضت جنگل، بازگشت به آرمانهای اسلام و مشروطیت، نگرانی از وضعیت کشور و استقلال سیاسی آن است.
    1397/9/11 06:00

    به مناسبت اعلام لغو قرارداد دارسی؛

    سیاست اعلامی رضاشاه؛ طرح متفاوت از سیاست اعمالی

    در جریان لغو امتیاز دارسی اداره شهربانی به جراید تهران اطلاع داده بود که سرمقاله شماره‌های آینده روزنامه‌های خود را اختصاص به مضار امتیازنامه دارسی دهند و به‌شدت از آن انتقاد کنند. همچنین جامعه مطبوعات اعلامیه‌ای صادر کرد که در آن لغو قرارداد دارسی به‌عنوان یک «قدم بزرگ»، صفحه پرافتخاری در تاریخ ایران باستان باز کرد.
    1397/9/10 06:00
1267

تماس با ما تماس با ما : 38-22604037(9821+) ارتباط با ماInfo@iichs.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران می باشد.
درج مطالب در سایت لزوماً به معنی تایید آن نیست.
استفاده از منابع این سایت با ذکر ماخذ مجاز است.