مجلس پنجم شورای ملی در آیینه تصاویر

مجلسی در میانه دو سلطنت

زهرا کولیوند

مجلس پنجم، که در 22 بهمن 1302 با نطق محمدحسن میرزا ولیعهد افتتاح شد، سکان‌دار بسیاری از حوادث مهم تاریخ ایران بود. در این مجلس، میرزا حسین‌خان موتمن‌الملک به ریاست و سید محمد تدین و میرزا عبدالعلی طباطبایی سیدالمحققین به نایب رئیسی برگزیده شدند. در این دوره نمایندگان ائتلافی فراکسیون تجدد (حدود چهل تن) به رهبری سید محمد تدین و فراکسیون سوسیالیستها (حدود چهارده تن) به رهبری سلیمان میرزا، اکثریت مجلس را در دست داشتند. در برابر این اکثریت، فراکسیون اقلیت قرار داشت که با رهبری آیت‌الله سید حسن مدرس اداره می‌شد.

 

تغییر ریاست مجلس و قرار گرفتن سید محمد تدین (ظاهراً نایب رئیس، اما تقریبا همه‌کاره مجلس بود و پس از استعفای پیرنیا، اداره مجلس را برعهده گرفت) به جای موتمن‌الملک پیرنیا (رئیس پیشین) و مداخله در انتخابات این مجلس برای راهیابی نمایندگان طرفدار رضاخان به آن، دو عاملی بود که باعث شد طرفداران رضاخان بتوانند مجلس را در دست گیرند و از آن برای پیشبرد اهدافشان استفاده کنند.

 

میرزا حسین‌خان پیرنیا (مؤتمن‌الملک) رئیس ‌ مجلس، چون می‌دانست که رضاخان می‌خواهد سلسله‌ قاجاریه را منقرض کند و خود به تاج و تخت برسد و از طرفی خلع قاجاریه را به وسیله مجلس شورای ملی بر خلاف قانون اساسی می‌دانست، ترجیح داد که از ریاست مجلس استعفا کند تا در موقع تغییر سلطنت عهده‌دار امور مجلس نباشد. اگرچه با تاسیس مجلس موسسان اول سعی شد شکل قانونی به تغییر سلطنت داده شود، سایه‌های سنگین قدرت نظامی رضاخان را در انتخابات نمی‌توان انکار کرد؛ نامه مورخ 1302/4/3 رضاخان، وزیر جنگ، درباره انتخابات حاکی از این مسئله است. در این نامه آمده است: «ایالات جلیله فارس، شخصا کشف فرمایید. مقتضی است در عوض ضیاءالواعظین و ضیاءالادبا اقدام فرمایید حاجی آقا و سلطان‌العلما، رئیس معارف، انتخاب شوند والّا خاتمه خوش ندارد (موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، سند شماره: 103532ق). 

تاریخ : 1396/06/14 14:23
  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    عده‌ای از نمایندگان دوره پنجم مجلس شورای ملی (16 دی 1304)

    شماره آرشیو: 2484-4ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    سید محمد تدین رئیس و جمعی از نمایندگان دوره پنجم مجلس شورای ملی

    شماره آرشیو: 703-8ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    گلدان رای‌گیری و برگه آراء نمایندگان مجلس شورای ملی در دوره پنجم

    شماره آرشیو: 6819-1ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    هیت رئیسه دوره پنجم مجلس شورای ملی (سال 1304)

    شماره آرشیو: 6825-1ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    جمعی از نمایندگان دوره پنجم مجلس شورای ملی

    شماره آرشیو: 1-1063-172ع

     

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    حسین موتمن‌الملک پیرنیا رئیس و جمعی از نمایندگان دوره پنجم مجلس شورای ملی

    شماره آرشیو: 710-8ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    حسین موتمن‌الملک، رئیس مجلس شورای ملی، به اتفاق سید حسن مدرس و آیت‌الله میرزا هاشم آشتیانی

    شماره آرشیو: 2138-1ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    حسن مدرس و عده‌ای از نمایندگان گروه اقلیت دوره پنجم مجلس شورای ملی

    شماره آرشیو: 643-8ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    سید حسن مدرس و عده‌ای از نمایندگان گروه اقلیت دوره پنجم مجلس شورای ملی. در این تصویر محمدتقی بهار و سیدابوالحسن حائری‌زاده مشاهده می‌شوند

    شماره آرشیو: 989-8ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    میرزا سیدحسن‌خان زعیمی (زعیم کاشانی)، نماینده مجلس شورای ملی در دوره پنجم و ششم

    شماره آرشیو: 683-4ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    علی‌اکبر داور (نماینده مجلس شورای ملی در دوره پنجم) در میان علی محمد بنی‌آدم (شریف‌الدوله) استاندار آذربایجان و جمعی دیگر از مقامات استان 

    شماره آرشیو: 1-1059-172ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    سید محمد تدین، رئیس دوره پنجم مجلس شورای ملی

    شماره آرشیو: 6832-1ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    سید محمد تدین نماینده مجلس شورای ملی در ادوار مختلف

    شماره آرشیو: 650-4ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    عده‌ای از نمایندگان مجلس دوره پنجم در ملاقات با رضاخان. در این تصویر محمدتقی بهار مشاهده می‌شود

    شماره آرشیو: 8611-7ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    امان‌الله حاج عزالممالک، نماینده دوره پنجم مجلس شورای ملی از دزفول، به اتفاق دو تن دیگر

    شماره آرشیو: 2303-1ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    سید ابوالحسن حائری‌‎زاده یکی از نمایندگان دوره پنجم مجلس شورای ملی

    شماره آرشیو: 651-4ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    نوری‌زاده نماینده بار فروش در دوره پنجم مجلس شورای ملی

    شماره آرشیو: 1-587-4ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    یحیی دولت‌آبادی نماینده اصفهان در دوره پنجم مجلس شورای ملی

    شماره آرشیو: 4391-4ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    ساموئل حایم (حیم) نماینده اقلیت کلیمی در دوره پنجم مجلس شورای ملی

    شماره آرشیو: 1-5275-1ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    رضا رفیع (یکی از نمایندگان دوره پنجم مجلس شورای ملی) در کنار رضاخان و جمعی از امرای ارتش در سفر به آذربایجان

    شماره آرشیو: 124011-275م

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    استقبال ابوالحسن پیرنیا معاضدالسلطنه (یکی از نمایندگان دوره پنجم مجلس شورای ملی) از رضاخان سردارسپه پس از بازگشت از سفر خوزستان و شکست شیخ خزعل

    شماره آرشیو: 1089-172ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    علی دشتی یکی از نمایندگان مدافع رضاشاه که اعتبارنامه‌اش با مخالفت مدرس و اکثریت قاطع نمایندگان اقلیت روبه‌رو شد

    شماره آرشیو: 1498-1ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    حسین بهرامی (احیاءالسلطنه)؛ فردی که به دلیل مخالفت مدرس با جمهوری‌خواهی رضاخان، سیلی محکمی به گوش او زد

    شماره آرشیو: 2668-1ع

  • مجلسی در میانه دو سلطنت

    ارباب کیخسرو شاهرخ، نماینده زرتشتیان در دوره پنجم مجلس شورای ملی 

    شماره آرشیو: 6839-1ع

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •  

تماس با ما تماس با ما : 38-22604037(9821+) ارتباط با ماInfo@iichs.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران می باشد.
درج مطالب در سایت لزوماً به معنی تایید آن نیست.
استفاده از منابع این سایت با ذکر ماخذ مجاز است.