ستارخان در آیینه تصاویر

ابراهیم حدیدی

 

ستارخان سردار ملی (1284-1332ق) فرزند حاج حسن قراجه داغی در منطقه قراجه داغ (ارسباران) به دنیا آمد. سوابق زندگی او در دوران کودکی و نوجوانی تا درگیریهای جنبش مشروطه‌ چندان معلوم نیست. از اطلاعات جسته و گریخته‌ای که از وی به دست آمده، درمی‌یابیم که او با پدر خود در روستاهای اطراف ارسباران به شغل پارچه‌فروشی مشغول بوده است.


ستارخان پس از قتل برادرش اسماعیل به دست نیروهای دولتی به همراه خانواده خود به تبریز مهاجرت کرد و در محله امیرخیز اقامت گزید و از داش‌ها و لوطیهای آن محله شد.


وی مدتی جزء سواران حاکم خراسان بود، از آنجا به عتبات عالیات سفر کرد، پس از چندی به تبریز بازگشت و به مباشری املاک محمدتقی صراف مشغول گردید. سپس به توصیه رضاقلی خان سرتیپ وارد خدمت قراسوران (ژاندارمری) شد و حفاظت راه مرند و خوی به او محول گردید. چندی بعد مورد توجه مظفرالدین میرزا (ولیعهد) قرار گرفت، ضمن دریافت لقب خانی، از تفنگداران ولیعهد در تبریز محسوب گردید. ستارخان بنابر عادت لوطی‌گری در یکی از درگیریهای خود با مأمورین محمدعلی میرزا (ولیعهد) در تبریز، مورد تعقیب قرار گرفت، از شهر گریخت و مدتی به راهزنی پرداخت. سپس با وساطت بزرگان و معتمدین محل به شهر بازگشت و دلالی اسب را پیشه خود کرد.


در سال 1325ق انجمن ایالتی آذربایجان به واسطه رشادتهای ستارخان و باقرخان به آنان لقب سردار ملی و سالار ملی اعطاء نمود.


با شروع انقلاب مشروطه در تهران و گسترش آن در سراسر کشور، مجاهدین و آزادیخواهان آذربایجانی و قفقازی به فرماندهی ستارخان و باقرخان به حمایت از مشروطیت قیام نمودند و در مقابل قوای 35 تا 40 هزار نفری اعزامی از مرکز و خوانین محلی به فرماندهی عبدالمجید میرزا عین‌الدوله که برای سرکوبی قیام تبریز اعزام شده بودند به شدت مقاومت کردند و از تسلط آنها به شهر ممانعت نمودند. تبریز به مدت 11 ماه توسط قشون دولتی محاصره شد و از ورود آذوقه به شهر جلوگیری به عمل آمد. زندگی بر مردم بسیار سخت و طاقت‌ فرسا گردید. نهایتاً با وساطت قنسولهای روس و انگلیس و موافقت دولتهای طرفین عده‌ای از قوای روسیه به تبریز وارد شدند و راه جلفا را برای ورود آذوقه باز کردند. در نتیجه محاصره شهر به پایان رسید و سربازان دولتی و خوانین محلی مخالف مشروطیت از اطراف تبریز دور شدند. بدین ترتیب نقشی که ستارخان و باقرخان در دفاع از مشروطه و تبریز داشتند به پایان رسید.


با حضور سربازان روسی در تبریز موقعیت برای ستارخان و باقرخان سخت و خطرناک گردید. آنها به اتفاق جمعی دیگر از سران آزادیخواه به قنسولگری عثمانی پناهنده شدند. سپس تحت فشار روسها و بنابر دعوت آیت‌الله محمدکاظم خراسانی به همراه جمعی از مجاهدین در روز هشتم ربیع‌الاول 1328ق به تهران مهاجرت کردند. در تهران استقبال شایانی از آنان به عمل آمد و از طرف مجلس شورای ملی مورد تجلیل قرار گرفتند و دو لوح نقره‌ای طلاکوب به ستارخان و باقرخان اهدا گردید و برای هر کدام ماهیانه مبلغ هزار تومان مقرری از طرف مجلس تعیین شد و در پارک اتابک (محل فعلی سفارت شوروی) اسکان یافتند.


در جریان ترور آیت‌الله سیدعبدالله بهبهانی دولت مشروطه تصمیم به خلع سلاح گروههای مسلح گرفت، ستارخان با این امر مخالفت نمود و با قوای دولتی به جنگ پرداخت در این جنگ پای او تیر خورد و تسلیم شد و 30 تن از نیروهای وی کشته و 300 تن اسیر شدند.


وی چهار سال پس از این واقعه در تاریخ 28 ذی الحجه 1332 درگذشت و در باغ طوطی در جوار حضرت عبدالعظیم به خاک سپرده شد.




------------------------------------
منابع و مآخذ:


1. رئیس‌نیا، رحیم؛ ناهید، عبدالحسین. دو مبارز جنبش مشروطه. تهران، آگاه، بی تا.

2. بامداد، مهدی. شرح حال رجال ایران. تهران، زوار، 1347، ج 2.

3. معین، محمد. فرهنگ فارسی. تهران، امیرکبیر، 1364، ج 5.

4. اطلاعات عمومی جاویدان (تاریخ معاصر). مترجم فریدون سبحانی. تهران، دنیای دانش، 1376.

 

تاریخ : 1393/10/28 23:25
  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    ستارخان سردار ملی
    شماره آرشیو عکس: 3903-4ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    سلطان ستاری، دختر ستارخان
    شماره آرشیو عکس: 4345-4ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    گروهی از مجاهدین مسلح مشروطه‌خواه محله لیل‌آباد تبریز
    شماره آرشیو عکس: 4843-4ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    ۱. ستارخان، و عده‌ای از مجاهدین مسلح تبریز
    شماره آرشیو عکس: 3063-4ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    1. ستارخان 2. باقرخان، و عده ای از مجاهدین مسلح مشروطه خواه در تبریز
    شماره آرشیو عکس: 4-8ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    1. ستارخان 2. باقرخان، و جمعی از مجاهدین مشروطه خواه در تبریز
    شماره آرشیو عکس: 4365-7ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    شماره آرشیو عکس: 1486-124ط

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    ضرغام (از خوانین منطقه آذربایجان) و افراد تحت فرمان وی به هنگام محاصره شهر تبریز در دوره مشروطه
    شماره آرشیو عکس: 4842-4ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    شکراله خان شجاع نظام و عده‌ای از خوانین آذربایجان طرفدار محمدعلی شاه
    شماره آرشیو عکس: 4844-4ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    باسکرویل (معلم آمریکایی مدرسه جمهوریان پروتستان) از طرفداران و کشته‌شدگان انقلاب مشروطه در تبریز
    شماره آرشیو عکس: 3478-1ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    ستارخان و فرزند خردسال وی یدالله ستاری "وقتی پاختیانوف، کنسول روس به ستارخان پیشنهاد کرد که بیرقِ کنسولخانه را به سردرِ خانه اش بزند تا در امانِ دولت روس باشد و از آن گذشته نویدِ سمت قراسورانی آذربایجان را به او داد: ستار جمله ای گفت که در تاریخ ماند: « ژنرال کنسول، من می خواهم که هفت دولت به زیر بیرقِ دولت ایران بیایند، من زیر بیرقِ بیگانه نرم»."
    شماره آرشیو عکس: 4378-7ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    ستارخان و باقرخان به هنگام اقامت در عمارت وزیر مخصوص در تهران
    شماره آرشیو عکس: 4634-1ع

  • ستارخان در آیینه تصاویر

    ستارخان

    ورود ستارخان و باقرخان به تهران از دروازه گمرک
    شماره آرشیو عکس: 2272-11ع

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •  

تماس با ما تماس با ما : 38-22604037(9821+) ارتباط با ماInfo@iichs.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران می باشد.
درج مطالب در سایت لزوماً به معنی تایید آن نیست.
استفاده از منابع این سایت با ذکر ماخذ مجاز است.