مدرسه دارالفنون

پروانه بابایی

 

دارالفنون نام مدرسه‌ای است که به ابتکار امیرکبیر صدراعظم ناصرالدین شاه در سال 1268هجری قمری افتتاح شد. این ساختمان دارای 50 اتاق بود. امیرکبیر به دنبال سفرهایی که به اروپا داشت متوجه نیاز ایران به توسعه علوم و فنون شد و تصمیم به تأسیس مدرسه‌ای بالاتر از سطح مدارس ابتدایی و متوسطه گردید. وی پس از جلب موافقت ناصرالدین شاه محل مدرسه را تعیین کرد و مأموریت ساخت آن را به میرزا رضا مهندس‌باشی محول نمود. پس از اتمام مدرسه او به فکر استخدام معلمان خارجی از کشورهایی چون فرانسه، آلمان و اتریش افتاد که در نهایت اتریش را مناسب‌تر دانست. امیرکبیر ماموریت استخدام معلمان اتریشی را به مسیو جان داوود مترجم واگذار نمود، که متاسفانه این معلمان وقتی وارد ایران شدند که امیرکبیر خلع شده بود.

 

سن دانش‌آموزان پذیرفته شده بین 14 تا 16 سال بود. دوره مدرسه ابتدا هفت ساله بود که بعدها به چهار سال تغییر پیدا کرد. از رشته‌های موجود در مدرسه می‌توان به تاریخ، جغرافی، نقشه کشی، ساختمان، ریاضیات و ... اشاره نمود. هزینه‌های مدرسه به دلیل حاکم بودن افکار نظامی از بودجه نظامی تامین می‌شد که در سالهای نخست به دانش‌آموزان مقرری پرداخت می‌گردید.

 

می‌توان گفت از ابتدای سلطنت آغامحمد خان تا زمان سلطنت ناصرالدین شاه از برای اصلاح خرابیهای وطن ستم کشیده دو نفر رجل قابل، ظهور کردند که یکی از آنها میرزاتقی خان امیرکبیر بود که افسوس از صحنه مبارزه بیرون و عزل گردید.

 

محل دارالفنون مجاور کاخ سلطنتی و در مکانی که سربازان در آن آموزش نظامی می دیدند تاسیس شد و نقشه آن را میرزا رضاخان مهندس تبریزی داد و محمدتقی معمار آن را احداث کرد که البته 80 سال بعد عمارت مذکور به دستور اعتمادالدوله تخریب و بنای جدیدی با نقشه مهندس روسی تاسیس شد.

 

دارالفنون اولین دانشگاه ایرانی بود که در آن رشته‌های مختلفی چون آموزش پیاده نظام، سواره نظام، پزشکی، جراحی، داروسازی و ... تدریس می‌شد. زبان خارجی مدرسه ابتدا فرانسه بود و آئین‌نامه مدرسه بعد از انقلاب مشروطه تدوین شد.

 

دارالفنون اولین دانشگاه یک قرن و نیم اخیر است که دارای هفت دانشکده بود و دروه تحصیل در آن هفت ساله بود. این دانشکده‌ها عبارت بودند از : 1. دانشکده ادبیات 2. دانشکده مهندسی و ریاضی 3. دانشکد طب و داروسازی 4. دانشکده معدن شناسی 5. دانشکده نظام و موزیک (پیاده و توپخانه)  6. دانشکده نظامی 7. دانشکده هنرهای زیبا.

 

از فارغ‌التحصیلان مدرسه می‌توان به محمدحسن خان صنیع‌الدوله (اعتمادالسلطنه، احتشام‌السلطنه، میرزا جهانگیر خان صوراسرافیل و ... اشاره نمود که بسیاری از آنها در جنبش مشروطه نقش داشتند.

 

از معلمین خارجی مدرسه نیز می‌توان به زانی، پولاک، نمیر، گومنز و ... اشاره نمود. بودجه مدرسه توسط وزارت معارف، اوقاف و صنایع مستظرفه تعیین می‌شد.

 

مدرسه دارالفنون از مراکز تلقیح واکسن آبله مجانی بود. از روسای مدرسه درالفنون می‌توان به محمدخان میرپنجه اشاره نمود. به معلمین مدرسه بر اساس خدماتشان نشان اعطا می‌شد. هیات وزرا به شکایات واصله از معلمین ایرانی و خارجی اعم از میزان حقوق دریافتی و ... رسیدگی می‌کرد.

 

از اقداماتی که در قدردانی از خدمات امیرکبیر صورت پذیرفت می‌توان به تلاشهای ابراهیم حکیمی در جمع‌آوری کمکهای نقدی جهت نصب مجسمه امیرکبیر در مدرسه دارالفنون اشاره نمود.

تاریخ : 1394/02/05 09:06
  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    متن سخنرانی منعقده در جشن سالانه کانون مهندسین در مورد تاریخچه شکل‌گیری علوم و فنون در ایران
    شماره آرشیو سند: 103-11- 3- 4513ش

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    متن سخنرانی منعقده در جشن سالانه کانون مهندسین در مورد تاریخچه شکل‌گیری علوم و فنون در ایران
    شماره آرشیو سند: 105 -11- 3- 4513ش

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    نگاهی به تلاشهای امیرکبیر در تاسیس دارالفنون و ترویج علوم در ایران
    شماره آرشیو عکس: 59-566- 14م

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    نقشه تهران
    شماره آرشیو عکس: 8051 پ

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    قسمتی از نوشته امیرمتقی معاون دانشگاه پهلوی در مورد دارالفنون و رشته‌های موجود در آن
    شماره آرشیو عکس: 74-25- 3- 171ـ الف

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    بودجه وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه از بابت مدارس دولتی و دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 12-376-14م

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    اعلامیه مجلس حفظ الصحه دولتی در مورد آبله‌کوبی مجانی در دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 27-10- 167 ر

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر انتصاب محمدخان میرپنجه به ریاست مدرسه دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 5934 پ

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    تصویبنامه هیات وزرا در مورد پرداخت حقوق معوقه دکتر کاشه از معلمین مدرسه دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 2-2292- 12م

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    نامه دکتر بازیل از معلمین مدرسه دارالفنون مبنی بر شکایت از اقدام هیات وزرا در کاهش مواجب خود
    شماره آرشیو عکس: 82-1349- 12م

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    حکم اعطای نشان امیرتومان با حمایل به شاهزاده اعتضادالسلطنه به دنبال تصمیم اعطای خلعت و نشان به معلمین مدرسه دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 428-288- 118ص

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    حکم اعطای نشان سرهنگی به محمداسماعیل خان از فارغ‌التحصیلان مدرسه دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 15- 2- 196 ب

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    حکم اعطای نشان شیروخورشید درجه 2 به دکتر ابوالقاسم خان احیاءالدوله معلم مدرسه دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 13-1253- 11م

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    نامه وزارت عدلیه در مورد تقاضای افزایش مقرری معلمین فرانسوی مدرسه دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 11-52- 14م

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    نامه وزارت معارف و اوقاف به هیات وزرا در مورد درخواست افزایش حقوق دکتر لقمان‌الدوله ریاست طبی مدرسه دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 247-422- 14م

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    نامه وزارت معارف، اوقاف و صنایع مستظرفه به هیات وزرا و درخواست افزایش حقوق مسیو دویژیه و مسیو دومن معلمین فرانسوی مدرسه دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 3-4583- 2م

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    صورت مطالبات معوقه وزارت معارف، اوقاف و صنایع مستظرفه از بابت مدارس
    شماره آرشیو عکس: 20-2245- 12م

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    نامه وزارت، اوقاف و صنایع مستظرفه به هیات وزرا در مورد برقراری اضافه حقوق معلمین خارجی مدرسه دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 2-500- 11م

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    دعوت وزارت معارف از عضدالملک جهت حضور در مراسم توزیع تصدیقنامه و اعطای جایزه به شاگردان مدرسه دارالفنون
    شماره آرشیو عکس: 133336ق

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    نامه ابراهیم حکیمی به دکتر محمودخان مبنی بر درخواست کمک نقدی جهت نصب مجسمه امیرکبیر در مدرسه
    شماره آرشیو عکس: 2-291- 118ص

  • مدرسه دارالفنون

    مدرسه دارالفنون

    نامه با زیرنویس گراور از روی خط میرزا تقی خان امیرکبیر ارسالی برای ناصرالدین شاه مبنی بر اشتباه بودن رویه شاه در امور کشورداری
    شماره آرشیو عکس: 135665ق

مطالب مرتبط
دارالفنون در آیینه تصاویر
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •  

تماس با ما تماس با ما : 38-22604037(9821+) ارتباط با ماInfo@iichs.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران می باشد.
درج مطالب در سایت لزوماً به معنی تایید آن نیست.
استفاده از منابع این سایت با ذکر ماخذ مجاز است.