پرنس ارفع ‏الدوله

پرنس ارفع ‏الدوله

میرزا رضا خان ارفع‏ الدوله در سال 1270 قمری در تبریز متولد شد . او پس از به پایان بردن تحصیلات مکتب‏خانه ای در زمینه فقه و اصول و تفسیر علم ‏الرجال به تحصیل پرداخت و خود را برای تحصیلات حوزوی در نجف آماده می ‏ساخت که سیل بزرگی در تبریز جاری شد و حجره پدر او را نابود ساخت. ورشکستگی پدر مانع ادامه تحصیل شد و...

فاطمه معزی

 

میرزا رضا خان ارفع‏ الدوله در سال 1270 قمری در تبریز متولد شد . او پس از به پایان بردن تحصیلات مکتب‏خانه ای در زمینه فقه و اصول و تفسیر علم ‏الرجال به تحصیل پرداخت و خود را برای تحصیلات حوزوی در نجف آماده می ‏ساخت که سیل بزرگی در تبریز جاری شد و حجره پدر او را نابود ساخت. ورشکستگی پدر مانع ادامه تحصیل شد و رضا برای کمک به امرار معاش خانواده به کار در یک صرافی مشغول شد. پس از چندی او از تبریز به اسلامبول رفت و در این شهر به تحصیل در مدرسه یونانی‏ها پرداخت و زبان فرانسه و انگلیسی را فراگرفت.

 

تفلیس مقصد بعدی وی بود و در این شهر نیز زبان و تاریخ روسی را آموخت. او با کنسولگری ایران در تفلیس ارتباط برقرار کرد و در سال 1295ق میرزا محمودخان کارپرداز کنسولگری از وی دعوت کرد که به عنوان مترجم سفارت در مراسم استقبال از ناصرالدین شاه او را از جلفا تا تفلیس همراهی کند . او از همین سال به استخدام کنسولگری ایران درآمد و در ضمن تحت تاثیر میرزا فتحعلی خان آخوندزاده رساله ای برای تغییر خط فارسی نوشت و آن را برای روزنامه اختر ارسال کرد که مورد استقبال قرار گرفت. خط پیشنهادی ترکیبی از حروف روسی و انگلیسی بود و او بسیار به این خط اختراعی خود افتخار می ‏کرد . میرزا ملکم خان که خود از نظریه ‏پردازان تغییر خط فارسی بود به مناسبت اقدام میرزا رضا او را ملقب به دانش کرد .

 

میرزا رضا در سال 1300 قمری به عنوان مترجم کمیسیون تحدید حدود ایران و روسیه مامور شد و به ایران آمد . او در این ماموریت سه ساله به جانبداری از روسها بخشی از سرزمین ایران را به آنان واگذار کرد. در سال 1303 به تهران بازگشت و با میرزا علی‏ اصغرخان امین ‏السلطان رابطه دوستانه‏ ای برقرار کرد که در واقع راه ترقی را برای آینده وی باز کرد. در سال 1304 به مترجمی سفارت ایران در پطرزبورگ منصوب شد و در سال 1306 مهمانداری از ناصرالدین شاه در سومین سفر به فرنگ به عهده وی گذاشته شد. او نیز به همراه شاه به تهران بازگشت و یک سال بعد با لقب معین ‏الوزاره به سرکنسولی قفقاز منصوب شد. او در این مدت ثروت بسیاری اندوخت و دو کاخ مجلل برای خود در تفلیس احداث کرد. ارتقای مقام بعدی وی در سال 1312ق روی داد و این بار به وزیرمختاری ایران در پطرزبورگ برگزیده شد . میرزا رضا خان در 1313 از سوی ناصرالدین شاه ملقب به ارفع ‏الدوله شد و تا سال 1319 وزیرمختار ایران در پطرزبورگ بود.

 

از اقدامات وی در این مقام اقدام وساطت و دوندگی برای استقراض دو میلیون لیره hی از روسیه بود که از این مبلغ مقداری بین او و دیگر دولتمردان دربار مظفری تقسیم شد و مقداری دیگر صرف هزینه سفر نخست شاه به فرنگستان گشت. معروف است که او نوک قلمی را که با آن این قرارداد را ا مضاء کرده بود طلا گرفته و در موزه معروف خود موسوم به دانشگاه در موناکو در معرض دید عموم قرار داده بود او در همین ایام از سوی مظفرالدین شاه به پرنس ارفع‏ الدوله ملقب شد. میرزا رضا خان پس از سفارت روسیه به سفارت ایران در اسلامبول منصوب شد و تا سال 1328 در این پست باقی بود و با مشروطه ‏خواهان درگیری بسیار داشت و آنان برکناری او را خواهان بودند.

 

پس از برکناری از سفارت به موناکو رفت و تا سال 1331 به دعوت علاء‏السلطنه به ایران دعوت شد و به وزارت عدلیه منصوب شد اما دوران وزارت او نیز طولی نکشید و مجدداً در سال 1332 ارفع‏الدوله راهی موناکو شد. آخرین پست دولتی وی نمایندگی ایران در جامعه ملل بود و پس از هشت سال از این سمت نیز کنار گذاشته شد و به تهران احضار شد . رضا شاه به وی پیشنهاد ریاست شورای دولتی را داد که ارفع‏الدوله نپذیرفت و در سال 1310ش به موناکو رفت و در سال 1316 در همین محل فوت کرد. او از اعضای لژ بیداری ایران بود و شیفته القاب و مدالها و نشانهای فراوان خود.

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •  

تماس با ما تماس با ما : 38-22604037(9821+) ارتباط با ماInfo@iichs.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران می باشد.
درج مطالب در سایت لزوماً به معنی تایید آن نیست.
استفاده از منابع این سایت با ذکر ماخذ مجاز است.