شیوه اسکان ایلات در دوره رضاشاه

شیوه اسکان ایلات در دوره رضاشاه

... سپهبد رزم‌آرا گفت: اینها معمولا پیاده بودند، از پیرمردان ضعیف گرفته تا زنان باردار و بچه های 3-4 ساله و حتی کودک نوزاد. اگر می‌خواستیم به پای ضعیف‌ترین آنها حرکت کنیم زمان مسافرت، سر به قیامت می‌زد، و با دستورالعمل "اسرع وقت" مقامات بالا، سازگار نبود. ناچار حد وسطی اختیار شد، قریب 25 تا 30 کیلومتر در روز، که طی آن، در مسیر خرم آباد به خراسان، تعداد بسیاری از پیرمردان، زنان بخصوص زنان باردار و بچه‌های کوچک تلف شدند، و صدی نود احشام از دست رفت ...

چگونگی اسکان ایلات لر را، از قول همان کسی که مامور انجام آن بود، یعنی سپهبد حاج علی رزم‌آرا برای خوانندگان عزیز نقل می‌کنم[...] در سال 1319 شمسی که با دانشجویان دانشگاه جنگ به سفر لرستان (پیشکوه و پشتکوه) می‌رفتیم، سپهبد حاج علی رزم‌آرا، مدیر دروس دانشگاه جنگ و در عین حال سراستاد تاکتیک پیاده نظام در راس هیئت اعزامی بود.

انتخاب وی برای ریاست هیئت، بسیار بجا می‌نمود؛ چرا که خود او زیردست "سپهبد احمدآقاخان امیراحمدی" مامور زد و خورد با ایلات یاغی لر، و بعدا "اسکان" آنها شده بود[...] عملیات "قلع و قمع" 1 ابتدا در پیشکوه صورت گرفت، و پس از کشتار بسیاری از جوانان ایلات پیرانوند و سگوند، دستور داده شد افراد باقیمانده لر که بیشتر پیرمردان، زنان و بچه ها بودند به اسرع وقت، پیاده و با احشامشان، از پیشکوه به خراسان رانده شوند و در آنجا اسکان گردند. این کار به عهده سپهبد حاج علی رزم‌آرا واگذار شد.

سپهبد رزم‌آرا گفت: اینها معمولا پیاده بودند، از پیرمردان ضعیف گرفته تا زنان باردار و بچه های 3-4 ساله و حتی کودک نوزاد. اگر می‌خواستیم به پای ضعیف‌ترین آنها حرکت کنیم زمان مسافرت، سر به قیامت می‌زد، و با دستورالعمل "اسرع وقت" مقامات بالا، سازگار نبود. ناچار حد وسطی اختیار شد، قریب 25 تا 30 کیلومتر در روز، که طی آن، در مسیر خرم آباد به خراسان، تعداد بسیاری از پیرمردان، زنان بخصوص زنان باردار و بچه‌های کوچک تلف شدند، و صدی نود احشام از دست رفت.

شنوندگان که 22 نفر افسر و همه دانشجوی دانشگاه جنگ بودند، از شنیدن سخنرانی سپهبد رزم‌آرا، و پی بردن به اینکه زنهای باردار و پیرمردان لر را که در طی راه قادر به پیشروی نبودند، می‌گذاشتند و بازماندگان آنها را با چشمهای اشکبار با تهدید اسلحه وادار به رفتن می‌کردند، بهت زده شدند؛ و بغض گلویشان را فشرد. یکی از دانشجویان پرسید "اسکان" که لازمه‌اش بیرون بردن مردم از محل اقامتشان نیست؟ چرا لازم دانستید لرستان را خالی از سکنه کنید؟ خالی از سکنه کردن ربطی به اسکان ندارد؟

دیگری گفت: چرا اینها را با اتومبیل حرکت ندادید؟ مقیاس 25 تا 30 کیلومتر از کجا آمده؟ چرا 15 تا 20 کیلومتر را مقیاس نگرفتند؟ مگر اینها ایرانی نبودند؟ مگر وظیفه ارتش، حفظ همین مردم نیست؟ چه اشکالی داشت طول مسافرت پیاده دو سه هفته درازتر می‌شد؟ اصلا قلع و قمع چرا؟

سرتیپ رزم‌آرا گفت: من منتظر همین پرسشها بودم. باید بدانید امر نظامی، مطلقا باید اجرا شود، بدون اینکه عواملی چون رحم، مروت و انسانیت در اجرای آن بتواند مداخله داشته باشد.

"تقوا" در حرفه‌های مختلف صورتهای گوناگون دارد. در محیط دادگستری کشتن یک انسان صورت جرم دارد و مجازات آن، کشتن مجرم است؛ حال آنکه همین عمل در محیط نظامی برای کسی که نامش "دشمن" گذارده شود، "خدمت" محسوب می‌شود و مستلزم پاداش است.

در باب وسیله نقلیه و بخصوص کوچاندن لرها از لرستان به خراسان، من با شما از نظر اصولی موافقم. زیرا "اسکان ایلات" به هیچ وجه مفهومش با کوچاندن آنها از محل آبا و اجدادی ربط ندارد. اما همانطور که گفتم، وظیفه مجری، اجرای دستور مقامات بالاست با حسن نیت، و من به شما نصیحت می‌کنم، در آن باب همین طور فکر و عمل کنید که من کردم! 2

شماره آرشیو: 4136-4ع

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •  

تماس با ما تماس با ما : 38-22604037(9821+) ارتباط با ماInfo@iichs.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران می باشد.
درج مطالب در سایت لزوماً به معنی تایید آن نیست.
استفاده از منابع این سایت با ذکر ماخذ مجاز است.