محمدحسین آیرم

محمدحسین آیرم

سرلشکر محمدحسین آیرم از رجال سیاسی و نظامی اوایل دوره رضاشاه ، فرزند یکی از ایرانیان مهاجر قفقاز در سال 1261 شمسی در تهران چشم به جهان گشود. وی تحصیلات مقدماتی‌اش را در تهران و روسیه به اتمام رسانید و سپس جهت ادامه تحصیلات نظامی عازم سن‌پترزبورگ شد و دوره ستاد فرماندهی را در آن کشور به پایان برد و علاوه بر زبان روسی زبان فرانسه...

ویدا معزی‌نیا

 

سرلشکر محمدحسین آیرم از رجال سیاسی و نظامی اوایل دوره رضاشاه ، فرزند یکی از ایرانیان مهاجر قفقاز در سال 1261 شمسی در تهران چشم به جهان گشود. وی تحصیلات مقدماتی‌اش را در تهران و روسیه به اتمام رسانید و سپس جهت ادامه تحصیلات نظامی عازم سن‌پترزبورگ شد و دوره ستاد فرماندهی را در آن کشور به پایان برد و علاوه بر زبان روسی زبان فرانسه را نیز به خوبی فرا گرفت. 1

 

آیرم مصادف با انقلاب مشروطه به ایران آمد و با درجه نایب اولی (ستوان یکمی) در قزاقخانه مشغول به کار گردید و در همان اوایل خدمت آجودان کلنل لیاخوف شد. نامبرده در سال 1280 شمسی به دسته پیاده دیویزیون قزاق ماموریت یافت و هشت سال بعد با ارتقاء به درجه سرتیپی ریاست آتاماژور (ستاد) را برعهده گرفت. وی پس از ترک قزاقخانه راهی روسیه گردید و بعد از کودتای 1299 به ایران بازگشت و با یک درجه تنزل (سرهنگی) به استخدام قشون متحدالشکل درآمد و با سمت فرماندهی هنگ مازندران به ساری رفت. 2
 
در این دوران که تجاوزها و راهزنیها ترکمنان و قتل و غارت مردم در استرآباد موقعیت آیرم را سخت متزلزل ساخته بود رضاخان وی را مامور ختم غائله نمود ولی شکست آیرم در این ماموریت موجب عزل وی گشت و او به پایتخت احضار گردید. رضاشاه در سال 1304 آیرم را به جای سرلشکر امیرطهماسبی به ریاست قشون آذربایجان گماشت و ریاست املاک سلطنتی را نیز به وی واگذار نمود. اعمال خلاف عفت عمومی او در آذربایجان موجبات خشم و نفرت عمومی و روحانیون از جمله آیت‌الله انگجی شد و شورش مردم را فراهم نمود و رضاشاه امیراحمدی را مامور رسیدگی به بلوای تبریز کرد. او نیز آیرم را تحت‌الحفظ روانه تهران ساخت و آرامش را به منطقه بازگرداند .3
 
آیرم با تنزل رتبه جزو افسران احتیاط شد و مدتی بعد به ریاست دژبان مرکز منصوب گردید. در فاصله سالهای 1306 تا 1308 ریاست بازرسی ارتش و ریاست بازرسی پلیس را عهده‌دار بود. سال 1310 رئیس کل شهربانی شد و برای تحکیم حکومت رضاشاه و از بین بردن مخالفان وی از هیچ کوششی دریغ نورزید. در دوران ریاست او بر نظمیه بسیاری از رجال قدرتمند کشور که مغضوب شاه بودند به زندان، قتل و یا تبعید محکوم شدند که از جمله این افراد می‌توان به تیمورتاش، داور و سردار اسعد اشاره نمود. 4
 
نامبرده در سال 1312 به درجه سرلشکری ارتقاء یافت و قدرت فوق‌العاده‌ای کسب نمود. او در هنگام فرمانروایی بر دستگاه ترور و وحشت شهربانی رضاشاه ثروت بسیاری اندوخت. تربیت جاسوسان مخفی، سانسور روزنامه‌ها و تاسیس پلیس سیاسی از جمله اقدامات وی در آن دوران بود. سال 1314 آیرم متوجه کاهش میزان محبوبیتش نزد رضاشاه می‌شود و احتمال می‌دهد به زودی خلع و حتی دستگیر‌ شود، به طور ناگهانی وانمود به از دست دادن قدرت تکلم خود می‌نماید و به بهانه معالجه با کسب اجازه از شاه به آلمان می‌گریزد اما رضاشاه پی به خیانت او برده و با ارسال تلگرافی به ضمیمه هزار لیره از وی می‌خواهد پس از معالجه به ایران بازگردد. لیکن آیرم به رغم دریافت پول از بازگشت به کشور امتناع می‌ورزد. 5
 
بعد از شهریور 1320 و اشغال ایران از سوی متفقین آیرم به فکر تشکیل دولت " ایران آزاد " می‌افتد و برای انجام این کار به سراغ عدل‌الملک دادگر یکی از رؤسای مجلس در دوره رضاشاه می‌رود، و با مخالفت وی روبه‌رو می‌گردد. وی لاجرم به تنهایی دست به کار شد و دولتی تشکیل داد که بی‌حاصل بود. سرانجام نامبرده در سال 1327 پس از یک عمل جراحی در سویس درگذشت.
 
کلید واژه ها:
مطالب مرتبط
تنها کسی که از خشم رضاشاه جان سالم به در برد
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 1
  •  
  •  

تماس با ما تماس با ما : 38-22604037(9821+) ارتباط با ماInfo@iichs.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران می باشد.
درج مطالب در سایت لزوماً به معنی تایید آن نیست.
استفاده از منابع این سایت با ذکر ماخذ مجاز است.